15 Kartik, 2071 |
Menu

समाज

जंगली छावालाई घरेलु ढोईको माया

  • शुक्रबार २१ असार, २०७०
  • रमेशकुमार पौडेल
  • DISQUS_COMMENTS
(0 votes)
जंगली छावा (दायाँ) र आफ्नो छावासँगै दूध चुसाउँदै चितवनकली। तस्बिर : नागरिक जंगली छावा (दायाँ) र आफ्नो छावासँगै दूध चुसाउँदै चितवनकली। तस्बिर : नागरिक

चितवन - अलपत्र बच्चालाई मान्छेले मात्र होइन, वन्यजन्तुले पनि उत्तिकै माया गर्दो रहेछ। चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज सौराहाको हात्तीसारमा अचेल रमाइलो दृश्य देखिन्छ। उद्धार गरेर ल्याइएको जंगली हात्तीको बच्चा (छावा)लाई घरेलु हात्तीले दूध चुसाउँछ। अन्य पोथी हात्ती सुँढले छावा सुमसुम्याउन तँछाडमछाड गर्छन्।
रौतहट वागमती किनारमा अलपत्र जंगली छावालाई पर्सा वन्यजन्तु आरक्षका अधिकारीले सौराहा ल्याएका हुन्। असार १७ गते दिउँसो त्यहाँ ल्याइएको छावाले असार १४ गते राति बच्चा जन्माएकी चितवनकलीको दूध चुस्न पाएको छ।
'सुरुमा यो छावा नजिक जान हिच्किचाउँथ्यो। अहिले त दूध चुसेको चुस्यै गरेर माउलाई हैरान बनाउन थालेको छ,' हात्तीसारका प्रमुख विचित्रकुमार चौधरीले भने। चितवनकलीले जन्माएको छावा पोथी हो। जंगली छावा भाले हो। जंगली छावा २० दिनअघि जन्मिएको हात्तीसारका कर्मचारीको अनुमान छ।
छावाले करिब एक वर्षसम्म आमाको दूध मात्र खान्छ। त्यसपछि बल्ल घाँस खान थाल्छ। 'दूध चुस्न पाएन भने छावा धेरै दिन बाँच्न सक्दैन,' केन्द्रका प्रमुख चौधरीले भने। भर्खर बच्चा जन्माएकी चितवनकलीको दूध चुस्न पाएको छावाले अरु पोथी हात्तीको पनि उत्तिकै माया पाएको छ। पोथी हात्ती ऐश्वर्यमाला छावा खेलाउन मरिहत्ते गर्छ।
'चितवनकलीसहित यहाँ ६ वटा पोथी हात्ती (ढोई) छन्। सुत्केरी चितवनकलीलाई त बच्चा मनपर्ने नै भयो। अरु पोथी पनि उत्तिकै हुरुक्क हुन्छन्। ऐश्वर्यामाला त झन् बच्चा खेलाउन सुत्केरीभन्दा पनि बढी मरिहत्ते गर्छे,' चौधरीले भने। दूध र माया पाएकाले जंगली छावा हृष्टपुष्ट हुँदै आएको छ। 
पटक–पटक दूध चुसेर हैरान गरेपछि छावालाई बाँधेर राख्नुपरेको छ। दुई छावाले दूध चुस्ने भएकाले हात्तीलाई पौष्टिक पदार्थ थप्न हात्तीसारका कर्मचारीलाई भ्याइनभ्याई छ। हात्तीले जुम्ल्याहा बच्चा प्रायः जन्माउँदैन। खोरसोरमा रहेको हात्ती प्रजनन् केन्द्रमा पाँच वर्षअघि एउटा ढोईले जुम्ल्याहा जन्माएको थियो। एउटा जन्माए पनि चितवनकलीलाई दुई बच्चा हुर्काउने जिम्मेवारी थपिएको छ।
'आफ्नो समूह र आमाबाट बिछोडिनु दुर्भाग्य हो। तर, यहाँ भर्खर बच्चा जन्माएको ढोई भएकाले उसलाई हुर्कन सहज हुने भयो,' चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जका प्रमुख संरक्षण अधिकृत कमलजंग कुँवरले भने। हात्ती समूहमा मिलेर बस्ने प्राणी हो। फरक समूहका ठूला भाले हात्ती एक अर्कामा घुलमिल हुन सक्दैनन्। तर, पोथी हात्तीमा यस्तो समस्या हुँदैन।
हिमपातको मौका छोप्दै बर्सेनि तस्करी

हिमपातको मौका छोप्दै बर्सेनि तस्करी

महेन्द्रनगर-असोज अन्तिम सातातिर तस्करले दार्चुलाको तिंकर नाका हुँदै बाघको छालाहाडसहितको सात भारी आखेटोपहार तिब्बतको ताक्लाकोट पुर्याेए। यसको साताअघि मात्र सीमा प्रहरी चौकी तिंकरमा कार्यरत प्रहरी एक दिनवरको ब्यास गाविसको सीतापुल...

ग्रामीण सडकमा पर्मिटबिनै गाडी

बागलुङ-जोखिमपूर्ण ग्रामीण कच्ची सडकमा सवारी गुडाउँदा असोज पहिलो साता म्याग्दीको हिस्तानमा १३ जनाको ज्यान गयो। रुट पर्मिट नभएको बेनी—राम्चे सडकमा जबर्जस्ती सवारी चलाउँदा ठूलो मानवीय क्षति भएको म्याग्दीका प्रहरी नायव...

द्वन्द्वपीडितले राहत पाएनन्

द्वन्द्वपीडितले राहत पाएनन्

पर्वत-आँखा लागेको मात्रै हुन्छ। एक्कासि झस्किएर बर्बराउन थाल्छिन्, कुस्मा–११ की पार्वती गिरी– ‘बाबु, तिमी कहाँ छौ?' पत्नीको बिलौना सुनेर देव गिरी सम्झाउन थाल्छन्– ‘अब नरोऊ, सबै फल पाक्न पाउँदैनन्, चित्त...

कालीगण्डकीमा मुलुककै अग्लो झोलुंगे पुल

कालीगण्डकीमा मुलुककै अग्लो झोलुंगे पुल

बागलुङ-कालीगण्डकी नदीमा मुलुककै सबैभन्दा उचाइको झोलुंगे पुल निर्माण गरिएको छ। बागलुङको दक्षिणी क्षेत्रका करिब एक दर्जन गाविसलाई नारायणस्थान कैयाबाट पर्वत सदरमुकाम कुस्मा जोड्न पुल निर्माण गरिएको हो। पुल बनेपछि डेढ...

मकवानपुर बस दुर्घटना: इलाममा शोक

इलाम-पूर्व-पश्चिम राजमार्गअन्तर्गत मकवानपुर जिल्लाको बसामाडी गाविसको बस्तीपुरमा आज बिहान भएको सवारी दुर्घटनामा ज्यान गुमाउने ९ जनाको परिवारमा रुवावासी मच्चिएको छ। दुर्घटनाको खबरले झिसमिसेबाटै ब्युँझिएको इलाम शोकमा डुबेको छ।

रारातालबाट नौबुँदे जलवायु घोषणा

रारातालबाट नौबुँदे जलवायु घोषणा

राराताल (मुगु)-रारातालको किनारमा शुक्रबार सम्पन्न जलवायु परिवर्तनसम्बन्धी दुईदिने राष्ट्रिय सम्मेलनले जलवायु परिवर्तनबाट सिर्जित समस्याबाट हिमाली र पहाडी क्षेत्रका समुदाय आक्रान्त भएको स्विकार्दै विश्वका विकसित र शक्तिशाली मुलुकलाई तत्काल समस्या सम्बोधन...

विज्ञको सुझाव – विपद् हेर्न छुट्टै मन्त्रालय

विज्ञको सुझाव – विपद् हेर्न छुट्टै मन्त्रालय

सिन्धुपाल्चोक– नेपालमा विपद् व्यवस्थापनका लागि छुट्टै स्वतन्त्र निकायको आवश्यकता विज्ञले औंल्याएका छन्। कान्ले पहिरोको स्थलगत अध्ययनपछि सरकारलाई बुझाइएको प्रतिवेदनमा भूगर्भविद्ले प्रधानमन्त्रीको अध्यक्षतामा विपद् व्यवस्थापन मन्त्रालय वा निकाय गठन गर्न सुझाएका...

जर्मनी जाने विद्यार्थी बढे

काठमाडौं– नेपालबाट जर्मनीका विभिन्न विश्वविद्यालय तथा कलेजमा अध्ययन गर्न जाने विद्यार्थीको संख्या बर्सेनि बढ्दै गएको छ। अघिल्लो वर्ष ९ सयभन्दा बढी नेपाली विद्यार्थी भित्र्याएको जर्मनीले यस वर्ष (सन् २०१४) १...