Tuesday 17 Bhadra, 2071 |
Menu

राजनीति

एमालेमा जबजबारे नयाँ बहस 'समाज पुँजीवादी भइसकेको ठहर'

(0 votes)
काठमाडौं – नेकपा एमालेका युवा नेताहरूले नेपाली समाजको चरित्र पुँजीवादी भइसकेको भन्दै राष्ट्रिय प्रतिनिधि परिषद बैठकमा पार्टीको मार्गनिर्देशक सिद्धान्त जनताको बहुदलीय जनवाद (जबज)को थप व्याख्यासहित राजनीतिक प्रस्ताव पेश गर्ने भएका छन्। दुई दशकअघि मदन भण्डारीले व्याख्या गरेको नेपाली समाजको चरित्रमा ठूलो अन्तर आइसकेको भन्दै उनीहरूले समाजवादी क्रान्तिसम्बन्धी नयाँ राजनीतिक प्रतिवेदन तयार पारेका हुन्। घनश्याम भुसाल, अरुण नेपाल, योगेश भट्टराई, पर्शुराम मेघी गुरुङ, विजय पौडेललगायतले यो प्रस्तावबारे अहिले तीव्र तलफल चलाइरहेका छन्।
'परिषद बैठकमा बहुदलीय जनवादको थप व्याख्यासहितको राजनीतिक प्रस्ताव लैजाने तयारी गरिरहेका छौं,' भट्टराईले नागरिकसँग भने, 'त्यसका लागि शुक्रबार आफ्नो धारणा थप प्रस्ट पार्नेछौं।' उनका अनुसार नेपाली समाजको अहिलेको चरित्र पँुजीवादी हो। समाजको अवस्था अर्धसामन्ती र अर्ध औपनिवेशिक होइन। 
नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी सन् २००६ मा स्थापना हुँदा पुष्पलाल श्रेष्ठले नेपाली समाज अर्धऔपनिवेशिक तथा अर्धसामान्ती रहेको बताएका थिए। अहिले पनि नेपालका कम्युनिस्ट पार्टीहरूले नेपाली समाजका चरित्रबारे त्यही व्याख्यालाई निरन्तरता दिँदै आएका छन्। 'पुष्पलालको त्यो व्याख्या सन् १९२६ मा माओ त्से तुङले चीनको समाजलाई अर्धसामान्ती र अर्धऔपनिवेशिक भनेको विषयबाट प्रेरित थियो,' भुसालले भने। 
त्यसकै आधारमा कम्युनिस्टहरूले प्रमुख अन्तरविरोध समान्तवाद र साम्राज्यवादविरुद्ध भएको बताउँदै आएका छन्। तर प्रमुख शत्रू को हो भन्ने किटान हुन नसक्दा कम्युनिस्ट आन्दोलन अल्मलिएको र त्यसले समाजलाई डोहोर्यारउन नसकेको धारणा उनीहरूको छ। 
'अहिले हाम्रो मुख्य अन्तरविरोध अनुत्पादक र दलाल पुँजीपति वर्गसँग हो,' भुसालले भने, 'राष्ट्रिय पुँजीको विकास गर्दै स्वाधीन अर्थतन्त्र बनाउने र त्यसकै जगमा टेकेर समाजवादतर्फ फड्को मार्ने हो।'
उनका अनुसार २० को दशकको अन्तिमतिरबाटै नेपाली समाज मूलरूपमा पुँजीवादी बनिसकेको छ। एमाले युवाहरूको समूह नेपालमा पुँजीवादी क्रान्ति भइसकेको भन्दै पार्टीको नयाँ राजनीतिक कार्यदिशा समाजवादी क्रान्ति हुनुपर्छ भन्ने धारणा राख्छ। 
लेनिनले सन् १९१७ मा अबको पुँजीवादी क्रान्तिको नेतृत्व बुर्जुवा वर्गले गर्न नसक्ने बताएका थिए। विश्वभरका कम्युनिस्ट पार्टीले त्यसलाई अंगिकार गर्दै नयाँ जनवादी क्रान्ति (पुँजीवादी क्रान्ति) सम्बन्धी व्याख्या गर्दै आएका छन्। 
'लेनिनको व्याख्यालाई आधार मानेर हामी अहिले पनि नेपालमा पुँजीवादी क्रान्ति भएको छैन भनेर भन्दै आएका छौं,' एमाले केन्द्रीय सदस्य भुसालले भने, 'विश्वका विभिन्न देशमा पुँजीवादी क्रान्तिको नेतृत्व सर्वहारा वर्गबाट मात्रै भएको छैन।' 
सिंगापुर, दक्षिण कोरिया, मलेसिया, मध्यपूर्वका देशहरूमा पुँजीवादी क्रान्ति कम्युनिस्टको नेतृत्वमा नभएको उनले बताए। २००७, २०४६ र २०६३ को सबै आन्दोलन पुँजीवादी राजनीतिक क्रान्ति भएको भुसाल दाबी गर्छन्। उनका अनुसार २०६३ सालको क्रान्तिबाट प्राप्त उपलब्धि सन् १९४९ मा माओको नेतृत्वमा चीनमा प्राप्त भएकोभन्दा कम छैन। 'सात सालको क्रान्ति कांग्रेसको नेतृत्वमा भएको थियो,' भुसालले भने, 'कांग्रेसको साथ २०४६ सालको क्रान्ति गरेकाले त्यसलाई हाम्रो हो भनेर भन्न सकेनौं।'
नेपालका कम्युनिस्टहरू २००७, २०४६ र ६२–६३ को आन्दोलनलाई प्रजातान्त्रिक क्रान्ति भन्न हिचकिचाइरहेको आरोप उनको छ। 'घनत्व, चाप र त्यसबाट प्राप्त उपलब्धि कम–बेसी होला तर सबै प्रजातान्त्रिक क्रान्ति नै हो,' भुसालले भने, 'सात सालले जनताको छोरालाई प्रधानमन्त्री बनाउने कुरा ल्यायो, २०४६ सालले शासन प्रणालीलाई प्रष्ट्यो र जनतामा सार्वभौमसत्ता ल्यायो र ०६२ ले राजतन्त्रको तन्त्र समाप्त पर्योल।' २००७ को प्रजातान्त्रिक क्रान्तिलाई पुष्पलालले असफल क्रान्ति भनेर व्याख्या गरेका थिए। 
विश्वमा क्रान्तिबाट प्राप्त उपलब्धिलाई व्यवस्थित गर्न त्यसका सञ्चालक असफल हुँदा मात्रै प्रतिक्रान्ति हुने गरेको भुसाल बताउँछन्। 
चार वर्षअघि बुटवलमा भएको आठौं महाधिवेशनमा समेत भुसालले पूरक राजनीतिक प्रस्ताव लगेका थिए। पार्टी अध्यक्षका प्रत्यासी झलनाथ खनालको निकट देखिएकै कारण उनको राजनीतिक प्रस्तावले फरक मतको हैसियत पाउन सकेन। महाधिवेशन राजनीतिमा खनाललाई अप्ठारो पर्छ भन्दै भुसालले आफ्नो प्रतिवेदनलाई आफैंले ओझेलमा पारेको चर्चा एमाले वृत्तमा छ। 
जेठमा भएको केन्द्रीय कमिटी बैठकमा एमाले युवा नेताहरूले सैद्धान्तिक विषयमा छलफलका लागि विशेष बैठकको माग गरेका थिए। बैठकले स्थायी कमिटीलाई जिम्मेवारी दिए पनि विशेष वैठक आह्वान गरिएको छैन। 
भुसाल मार्क्सवादको व्याख्या फरक ढंगले गर्नुपर्ने बताउँछन्। 'अहिलेसम्म हामीले लेनिन वा स्टालिन वा माओले जे भने त्यो मात्रै मार्क्सवाद भनेर बुझ्यौं,' उनी भन्छन्, 'त्यसबाट बाहिर निस्केर मार्क्सवादलाई परिभाषित गरिनुपर्छ।'
एमालेले मार्क्सवाद, लेनिनवाद र जनताको बहुदलीय जनवादलाई आफ्नो मार्गनिर्देशक सिद्धान्त मानेको छ। नयाँ परिस्थितिमा जनताको बहुदलीय जनताको समेत थप व्याख्या आवश्यक भएको उनी बताउँछन्। 'मदन भण्डारीले भन्नु भएजस्तो चरित्रको जनवादी राजनीतिक क्रान्ति भइसक्यो,' भुसालले भने, 'अबको नीति आर्थिक तथा सामाजिक अवस्थालाई सुधार्न कार्यनीति हुनुपर्छ। राष्ट्रिय पुँजीको विकास गर्ने बाटो लिनुपर्छ।'
भण्डारीले व्याख्या गरेको राजनीतिक नीति र राजनीतिक कार्यक्रमका १४ बुँदालाई नेपालको अन्तरिम संविधानले सम्बोधन गरिसकेको उनले बताए। '२०४७ सालका संविधान जारी गरेपछि भण्डारीले अघि सार्नुभएको असहमतिका २७ बुँदाको पनि २०६३ जेठ ४ गतेको घोषणाले सम्बोधन गरिसकेको छ,' उनले भने। 
राजनीतिक परिवर्तनपछि त्यसको महत्व बुझ्न र त्यसअनुसारका राजनीतिक तथा आर्थिक रूपान्तरण गर्न नसक्दा प्रतिक्रान्ति हुने गरेको उनी बताउँछन्। 'हाम्रोमा मात्रै होइन, यस्तो अवस्था विश्वभर देखियो, फ्रान्समा मात्रै पाँचपटक क्रान्ति भए,' उनले भने, '२०१७ र २०५९ मा पनि हामीले प्रतिक्रान्ति बेहोरेका हौं। क्रान्तिकारी शक्तिको असक्षता र नालायकीले असफल हुने हो।' 
अहिले पनि यसबारे प्रश्न गर्दा पार्टीले टार्ने गरेको उनी बताउँछन्। पार्टी नेतृत्वसँग यस प्रश्नको जवाफ नभएको एमाले युवा नेताहरूको धारणा छ।

तरुण दलको अधिवेशन मंसिरमा हुने

काठमाडौं– नेपाली कांग्रेसको प्रमुख भ्रातृ संगठन नेपाल तरुण दलले मंसिर १० देखि १२ गते महाधिवेशन गर्ने भएको छ। केन्द्रीय समितिको आइतबार र सोमबारको बैठकले महाधिवेशनको मिति तय गरेको तरुण दलका...

मलाई क्यान्सरले केही गर्न सक्दैनः प्रम

काठमाडौं— प्रधानमन्त्री सुशील कोइरालाले आफूलाई क्यान्सरले पनि केही गर्न नसक्ने बताएका छन्। प्रधानमन्त्री निवास बालुवाटारमा सोमबार बिहान प्राकृतिक प्रकोप पीडितहरुका लागि प्रधानमन्त्री दैवि प्रकोप उद्वार कोषमा जम्मा गरिने राहत रकम...

महिला संघ महाधिवेशनको कार्यतालिका सार्वजनिक

काठमाडौं-नेपाली कांग्रेसको भगिनी संगठन नेपाल महिला संघको तेस्रो महाधिवेशन आगामी मंसिरमा हुने भएको छ। संघले आज काठमाडौंमा पत्रकार सम्मेलन गर्दै महाधिवेशनको कार्यतालिका सार्वजनिक गरेको छ।

संवैधानिक समितिको बैठक अब दैनिक बस्ने

काठमाडौं- संविधान सभाअन्तर्गतको संवैधानिक राजनीतिक सम्वाद तथा सहमति समितिको बैठक प्रत्येक दिन गरिने भएको छ। भदौ २१ गतेभित्र नयाँ संविधान निमार्णका विवादित विषयमा सहमति खोज्न अनिवार्य कार्यतालिका भएकाका कारण सभापति...

अघिल्लो संविधान सभाका अधिकांश विषयमा सहमति

काठमाडौं- संवैधानिक राजनीतिक सम्वाद तथा सहमति समितिले अघिल्लो संविधान सभाको अधिकांश विषयवस्तुमा सहमति गरेको छ। सोमबार सिंहदवारमा बसेको बैठकले संविधान सभाले संविधान जारी गरिसकेपछि संसदको अर्को चुनाव नभएसम्म यही संसद्ले...

१३ एसएसपी डीआइजीमा सिफारिस

काठमाडौं- बढुवा सिफारिस समितिले १३ जना एसएसपीलाई डीआइजीमा सिफारिस गरेको छ। समितिको आइतबार मध्यरात बसेको बैठकले रामकुमार खनाल, मनोहरप्रसाद रिमाल, पूर्णसिंह खड्का, पुशपति उपाध्याय, देवेन्द्र सुवेदी, विजयलाला कायस्थ, मधुप्रासद पुडासैनी,...

पाँचै क्षेत्रमा विशेष अदालत खोल्न अध्ययन

काठमाडौं- न्यायपरिषदले पाँचै विकास क्षेत्रमा विशेष अदालत स्थापना गर्ने विषयमा अध्ययन गरी सरकारलाई राय दिने भएको छ। भ्रष्टाचार, लागुऔषध, नक्कली प्रमाणपत्रलगायत विशेष मुद्दाका लागि मात्रै स्थापना गरिएको पुनरावेदन तहको विशेष...

एकता टरेपछि संगठन निर्माणमा मधेसी दल

काठमाडौं- एकीकरण प्रयास असफल भएपछि मधेसकेन्द्रित राजनीतिक दलहरू संगठन सुदृढीकरण र विचार निर्माणमा आ–आफ्नै ढंगले क्रियाशील हुन थालेका छन्। दोस्रो संविधानसभा निर्वाचनलगत्तै तराई–मधेस लोकतान्त्रिक पार्टी (तमलोपा), मधेसी जनअधिकार फोरम नेपाल...