Wednesday 19 Jestha, 2073 |
Menu

राजनीति

republica-headerdiscount-subscribe1

istl

थाङ्नाले छेक्दैन सिरेटो

(0 votes)
थाङ्नाले छेक्दैन सिरेटो
दाङ- भुइँमा बिछ्याएको 'गुन्द्री' चिस्यानले निथ्रुक्कै बन्छ। तपतपी शीत चुहिरहन्छ। बाँसका 'चिरा' बाट छिर्ने सिरेटोले मुटु छेड्छ । थाङ्ना काखी च्यापेका भरमा हिउँद कटाउन सास्ती पर्दै छ तुलसीपुर–२०, मोतीपुरका कालुरामलाई। 'जाडो कटाउन गाह्रो भइसक्यो,' ६५ वर्षीय उनी भन्छन्।


nepali-patro-may
रातभर पालमुनि कठ्यांग्रिने कालुराम बिहानै न्यानो खोज्न बाहिर निस्कन्छन्। तर, डमक्कै बस्ती ढाक्ने कुहिरोले मध्याह्न १२ नबज्दासम्म घाम छिर्न दिँदैन। चिसोले थलिएका उनले खोक्दै भने, 'दिउँसो एकैछिन मात्रै झुलुक्क मधुरो घाम लाग्छ, ज्यानै तातिन्न।' दिनानुदिन बढिरहेको चिसोले कालुरामलाई दमको समस्या देखिएको छ। पत्नीलाई झन् गलाउँदै लगेको छ। 'जहान पनि दमको बिरामी छ,' उनले भने, 'आफू कसरी बाँच्ने हो, जहान कसरी बचाउने हो, धौ भइसक्यो।'

२०७१ साउन २९ मध्यरातमा उर्लिएको बबई नदीले नांगेझार बनायो। सिरीखुरी बाढीमै गयो, धन्न ज्यान जोगियो। भग्नावशेष सम्याउँदै कालुरामले जेनतेन सानो टहरो हाले। तर, बाँस गाडेर त्रिपालले छाएको टहरोले पानी छेक्न सकेन। भल सोहोरेरै बर्खा कटाएका कालुराम अहिले चिसोले खेदिँदै छन्। 'हामीलाई सुख कहिल्यै नआउने भयो,' उनले भने, 'बर्खामा घरभित्रै भल सोहोर्थिम्, अहिले चिसोले कठ्यांग्रिने बनाउँछ।'

खुइता चौधरीको पाँच जनाको परिवार पनि चिसोले पूरै रात निदाउन सक्दैन। माथिबाट शीतले हान्छ, भुइँबाट ओसले शरीर भिज्छ। 'जति रात छिप्पिँदै गयो, उति चिसोले सताउँछ,' उनले भने, 'मध्यरातमा यति चिसो हुन्छ कि सुत्नै सकिन्न। अनि जागै बस्छम्।'

बाढीले विस्थापित बनाएको डेढ वर्ष बितिसक्दा पनि पीडितले न्यानो बास पाएका छैनन्। मोतीपुरकै जिउधन चौधरीलाई दुःख यति लामो समय रहला भन्ने फिटिक्कै लागेको थिएन। सरकारले पुनर्वास गराइदिने आस अब मर्दै गएको छ। सरकारी ढिलासुस्तीकै कारण उनीहरू डेढ वर्षसम्म सानो कोप्चेरोभित्र पिल्सिइरहनुपरेको छ। 'ओढ्ने–ओछ्याउने कपडा छैनन्,' उनले भने, 'न चिसो छेक्ने घर छ, परिवारलाई कसरी बचाउने भन्ने चिन्ता मात्रै लाग्छ।'

सुरुमा बस्ती ओइरिएका दाताले दिएका थाङ्ना च्यातिइसकेको उनी बताउँछन्। ओढ्ने र ओछ्याउने कपडा नहुँदा पीडित चिसो भुइँमै रात कटाउन बाध्य छन्।

मोतीपुरकै गोपीलाल चौधरीको १९ जनाको परिवारको एउटै ओत छ। सुत्न ठाउँकै अभाव हुन्छ। त्यसमाथि ओढ्ने–ओछ्याउने कपडाको अभाव। 'गुन्द्री मात्रै बिछ्याएर सुत्न खोज्छम्, ओढ्ने कपडा पनि छैनन्,' गोपीका छोरा शरदले भने, 'भुइँबाट पानी रसाएर गुन्द्री पूरै भिज्छ अनि रातभरि जागै।'

जिल्लाका बाढीले विस्थापित हरेक बस्तीको हालत उत्तिकै दयनीय छ। बसोबासको व्यवस्थापन नहुँदा उनीहरूलार्ए हिउँदको चिसो सिरेटो थेग्नै धौ भइसकेको छ। 'राती १२ बजेसम्म आगो तापेर बस्छम्,' डुरुवाका सेतबहादुर वलीले भने, 'सुत्न खोज्यो चिसोले निद्रै पर्दैन।' दाताले गत वर्षको हिउँदमा केही न्याना कपडा बस्ती पुर्याशए पनि ती च्यातिएर धुजा परिसकेका छन्। त्रिपालभरि प्वालैप्वाल परेको छ। यसपालि अहिलेसम्म एक जना दाता पनि गएका छैनन्।

चिसो बढ्दै गएपछि फूलबारीकी बाढीपीडित सुन्दरी वादीको पनि बिचल्ली छ। चिसोले कठ्यांग्रिँदै रात बिताउनुपरेको उनी बताउँछिन्। चिसोबाट बचाउन दुई नातिसहित बुहारीलाई माइत बस्न पठाइदिएकी छन्। 'त्रिपालले चिसो फिटिक्कै छेक्दैन, नाति बिरामी पर्न थाले,' उनले भनिन्, 'हिउँदभर उतै बस्नू भनेर माइत पठाइदिएँ।'

विस्थापित बस्तीमा चिसोका बिरामी बढेका छन्। अधिकांश बालबालिकालाई ज्वरो तथा वृद्धवृद्धालाई दम, खोकी र हातगोडा दुख्ने समस्या रहेको उनीहरू बताउँछन्।

सरकारले पुनर्वासका लागि घोषणा गरेको रकम दिलाए राहत मिल्ने विस्थापितको आस छ। आयस्रोत भएका विस्थापितले त्यसैबाट बास जोहो गरिसकेका भए पनि केही नहुनेहरू निरन्तर पीडामा बाँचिरहेका छन्। 'हामीलाई खानै मुस्किल छ,' सुन्दरीले भनिन्, 'घर बनाउने पैसा कहाँबाट ल्याउने हो? सरकारले दिने भनेको पूरै पैसा दिए पनि धेरै राहत हुन्थ्यो।'

सरकारले विस्थापितलाई तत्काल पुनर्वासको व्यवस्था गर्ने आश्वासन बाढी पसेको भोलिपल्टै दिएको थियो। पर्वखर्चका नाममा कनिकासरह न्यून आर्थिक सहयोग गरेको सरकारले उनीहरूको पुनर्वासका लागि भने डेढ वर्ष पुगिसक्दा पनि गतिलो कार्यक्रम ल्याउन सकेको छैन।

पुनःस्थापना नहुँदा मानसिक तनाबले ज्यान गुमाएका उदाहरण पनि छन् विस्थापित बस्तीमा। गोल्टाकुरीका झग्गु वलीले पत्नी हुमालाई गुमाए। 'जहिले पनि घर कहिले बन्छ भनेर मात्रै सोध्थी,' उनले भने, 'पछि यही तनाबले सिकिस्त बन्दै गई, भारत पुर्या।उँदा पनि निको भएन।' गत फागुन ८ गते हुमाको निधन भएको थियो।

गत असारमा सरकारले नम्बरी जमिन नभएका विस्थापितलाई १ लाख २५ हजार र नम्बरी जमिन भएकालाई ७५ हजार रूपैयाँ राहतको घोषणा गर्योभ। सोहीअनुरूप पहिलो किस्ताबापत जग्गा नहुनेलाई ५० हजार र जग्गा हुनेहरूलाई २५ हजार रूपैयाँ दियो। तर, साउनभित्रै थप रकम दिलाउने भनेर आश्वासन दिएको सरकारले अहिलेसम्म त्यो रकम दिन सकेको छैन।

प्रतिक्रिया

कर्मचारी ट्रेड युनियनको निर्वाचन सुरु

काठमाडौँ-निजामती कर्मचारीको आधिकारिक ट्रेड युनियनको निर्वाचन आज बिहान ९ बजेदेखि सुरु भएको छ ।

राज्य ढुकुटीबाट साढे ५ करोड लिएका कर्मचारी सार्वजनिक विदा गराएर मतदानमा

काठमाडौं— देशको मुख्य प्रशासकीय केन्द्र सिंहदरबारमा भित्तामा ट्रेड युनियनको चुनावका पोष्टर टाँसिएका छन्। आ–आफ्नो दल निकटका कर्मचारी प्रचारप्रसार गर्दै पोष्टर टाँसेका हुन्।

बेपत्ताका आफन्तको गुनासोः ‘कानुनै नभए न्याय कसरी ?'

दाङ— ‘बिर्सेको घाउ कोट्याउन किन आउनु भा’छ ?,’ दाङमा केही दिनअघि बेपत्ता छानबिन आयोगका पदाधिकारीसामु डुरुवा–७ गब्दहवाकी ज्ञानु विष्टले गुनासो गरिन्, ‘कानुनै छैन भने मेरो श्रीमान् बेपत्ता पार्नेलाई कसरी कारबाही...

भूकम्पप्रभावित ८८ गाविस सचिवविहीन

काठमाडौं— भूकम्प प्रभावित १४ जिल्लाका ८८ गाविस सचिवविहीन छन् । जनतासँग प्रत्यक्ष सरोकार राख्ने सचिव नहुँदा स्थानीयले समयमै सरकारी सेवा पाउन सकेका छैनन्। संघीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालयले अर्को...

जाजरकोट एमालेमा समानान्तर कमिटी

जाजरकोट— नेकपा (एमाले) केन्द्रीय तहमा देखिएको विवादको असर जाजरकोटमा पनि परेको छ। एमाले भ्रातृ संगठन युवा संघ, जाजरकोटमा दुई समानान्तर समिति बनेपछि विवाद बाहिर आएको हो।

जिल्ला कमिटीमा ओली–नेपाल विवाद

दाङ— नेकपा (एमाले) दाङमा पार्टी केन्द्रीय अध्यक्ष केपी ओली र वरिष्ठ नेता माधवकुमार नेपाल पक्ष समानान्तर कमिटी गठनमा लागेपछि पार्टीभित्रको विवाद छताछुल्ल भएको छ । एकअर्काको प्रस्ताव अस्वीकार गर्दै दुवै...

सर्वोच्चलाई दाहालको जवाफ : 'पुरानै अडान राख्दा कसरी मानहानि ?'

काठमाडौं— नेकपा माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहालले सर्वोच्च अदालतलाई अवहेलना मुद्दामा जवाफ दिँदै विस्तृत शान्ति सम्झौता र संविधान बमोजिम अभिव्यक्ति दिँदा अदालतको अवहेलना नहुने जिकिर गरेका छन् ।

बजेट सूचना छानबिन गर्न ३ महिना १५ दिन

काठमाडौं— प्रमुख प्रतिपक्षी नेपाली कांग्रेसले आर्थिक वर्ष २०७३/७४ को बजेट चुहाएको आरोप लगाउँदै संसद अवरुद्ध गरेपछि त्यसको छानबिन गर्न व्यवस्थापिका संसदले संसदीय विशेष समिति बनाएको छ। कांग्रेस सांसद रमेश लेखकको...