सलाम धुर्मुस–सुन्तली !

बिहिबार, २५ माघ २०७४, ०८ : ४७ सम्पादकीय


समय चेतनामा सबैभन्दा पछि परेको आजको हाम्रो नेपालमा एक जोडी कलाकारले १ सय १४ दिनमा नमुना बस्ती निर्माण गरेर सबैलाई चकित पारेका छन् । आफूले गर्न खोजेको काम पटक–पटक समयमा पूरा गरेर सीताराम कट्टेल (धुर्मुस) र कुञ्जना घिमिरे (सुन्तली) ले संकल्पशक्ति हुने हो भने असम्भव केही पनि छैन भन्ने देखाइदिएका छन् । एकातिर मुलुकमा राष्ट्रपतिदेखि प्रधानमन्त्रीसम्मले थालनी गरेका भूकम्पपीडित बस्तीका काम असरल्ल छन् । अर्कोतिर यो अनुपम कलाकार जोडीले सुरु गरेको काम समयमै फत्ते गरेर मुलुक कसरी पछि परिरहेको छ भन्ने उदाहरण पनि प्रस्तुत गरेका छन् । यो मुलुकमा बहाना गरेरै थालेका काम पूरा नगर्ने प्रवृत्ति छ । हुँदाहुँदा बाटो समयमा किन कालोपत्रे भएन भनेर प्रश्न गर्दा तापक्रम नपुगेको भन्ने समेत बहाना गर्ने गरेको सुनिन्छ । त्यसो हुँदो हो त अहिले संसारभरि शून्यभन्दा तल तापक्रम रहेका धेरै मुलुक सडकबिनै रहने थिए । धेरैले तिब्बतमा रेल पु¥याउन सकिँदैन भन्थे, तर चीनले त्यो पनि सम्भव गरेर देखाइदिएको छ । धुर्मुस–सुन्तली फाउन्डेसनले यस्ता नमुना बस्ती बनाउन थालेको यही नै पहिलो होइन । स्रोतसाधनले समेत नपुग्ने कलाकारले समेत गर्न सक्ने काम राज्यले किन गर्न सक्दैन भन्ने प्रश्न बारम्बार उठ्न पनि थालेको छ । त्यति मात्र होइन, काम गर्न सक्नेलाई जिम्मेवारी दिए न त्यो पूरा हुन्छ । भूकम्पपछिको राष्ट्रिय पुनर्निनिर्माणको जिम्मेवारी दिने गरी अधिकारसम्पन्न पुनर्निर्माण प्राधिकरण गठनसमेत भएको छ । त्यो प्राधिकरणमा प्रत्येकजसो सरकारले आफू अनुकूलका व्यक्तिलाई नियुक्ति दिँदै आएका छन् । सरकार फेरिएपछि त्यसका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत परिवर्तन गर्ने हतार जहिल्यै हुन्छ । त्यसैले धुर्मुस–सुन्तली अभियानको शिक्षा के हो भने काम गर्नेका लागि स्रोतसाधन र शक्ति बाधक हुँदैन संकल्पशक्तिको मात्र आवश्यकता हुन्छ। 

धुर्मुस–सुन्तलीले थोरैथोरै जमिन भएका स्थानीय विपन्न व्यक्तिको जमिनलाई ‘ल्यान्डपुलिङ’ विधिबाट उपयोग गरी सबैका निम्ति उस्तै किसिमका सुविधाजनक घर, घरका बीचमा खाली जमिन र आवश्यक अन्य पूर्वाधारसमेत तयार पारेको देखिएको छ । देशभरि बस्ती विकास गर्न यस्तो विधि अपनाउन सकिनेछ।

रौतहटको सन्तपुरको चारैतिर हिलो र गन्धले भरिएको बस्तीलाई आज धुर्मुस–सुन्तलीको सिर्जनाले सुवास छरेको छ। राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले मंगलबार भव्य समारोहबीच बस्ती उद्घाटन गरेर तिनको कामको मुक्तकण्ठले प्रशंसासमेत गरेकी छन् । राष्ट्रपति भण्डारीलाई पक्कै पनि मनमनै लाग्यो होला, धुर्मुस–सुन्तलीजस्तै सुपात्रलाई जिम्मेवारी दिएको भए आफैंले उद्घाटन गरेको रानीपोखरी आज खण्डहरमा परिणत हुने थिएन होला । अति राजनीतिकरण र योग्यलाई जिम्मेवारी दिन नसकेका कारण यो मुलुकमा कुनै पनि काम समयमा पूरा हुन नसक्ने अवस्था देखिएको छ । धुर्मुस–सुन्तलीले चार महिना समय पनि खर्च नगरी सन्तपुरको मुसहर बस्तीमा ४७ परिवारका लागि पक्की घर निर्माण गरेका छन् । बस्तीभित्र १२ कठ्ठा जग्गामा ५ करोड ९५ लाख रुपैयाँमा निर्माण भएका दुई तले घर, सामुदायिक भवन, मन्दिर, प्राथमिक विद्यालय, भ्युटावरलगायत ५० भन्दा बढी संरचना छन् । यी विपन्नप्रति धुर्मुस–सुन्तलीजस्ता उदारमना व्यक्तिको दृष्टिकोण नपरेको भए कहिल्यै पनि यस्तो सुखद आश्चर्य घटित हुने थिएन । वास्तवमै देशभित्र आउने विदेशी सहायता, गरिबी निवारण कार्यक्रम, विकास निर्माणका सपना आदिमा भइरहेको स्रोतको दोहनलाई हेर्ने हो भने देशका सबै ठाउँका विपन्नको अवस्था सन्तपुरमा जस्तै भइसक्नुपर्ने थियो । धुर्मुस–सुन्तलीले रौतहटभन्दा अघि तीनवटा एकीकृत बस्ती निर्माण पूरा गरिसकेका छन् । काभ्रेको डाँडागाउँस्थित एकीकृत नमुना पहरी बस्तीका ३० परिवार, सिन्धुपाल्चोक गिरानचौरस्थित गिरानचौर एकीकृत नमुना बस्तीका ६६ परिवार र महोत्तरी एकीकृत नमुना मुसहर बस्तीका ५३ परिवार उनीहरूको सत्कर्मबाट लाभान्वित भइसकेका छन् । प्रत्येक नयाँ निर्माणपछि उनीहरूको काममा परिष्कारसमेत आएको छ। 

उनीहरू सामुदायिक बस्ती विकासमा अनुभवी सिद्ध भइसकेका छन् । आफूले कलाकारिता गरेर र सहृदयी व्यक्तिहरूले दिएको रकमबाट समेत यसरी सदुपयोग गरी सामुदायिक बस्ती बनाउन सम्भव रहेछ भने राज्यकै साथ हुने हो भने यो सुखद स्थिति देशैभरि फैलिन सक्छ । गरिबका नाममा यो मुलुकमा भइरहेको खर्च र राष्ट्रिय ढुकुटीको दोहनलाई कुनै अर्थमा पनि कम मान्न सकिन्न । उपचार खर्चका नाममा समेत अर्बभन्दा बढी रुपैयाँ खर्च भइसकेको छ । ६ करोड रुपैयाँभन्दा कम लागतमा रौतहटकोजस्तो सुन्दर बस्ती निर्माण हुन्छ भने देशैभरि गरिब बस्तीको विकासको यस्तो पारिलो घाम लाग्न सक्ने अवस्था सिर्जना गर्न सकिन्छ । एकीकृत बस्ती आफैंमा विकास निर्माणको एउटा नमुनाका रूपमा रहन सक्छ । त्यसो हुने हो भने राज्यले शिक्षा, स्वास्थ्यलगायतका क्षेत्रमा सजिलै काम समेत गर्न सक्छ । धुर्मुस–सुन्तलीले थोरै थोरै जमिन भएका स्थानीय विपन्न व्यक्तिको जमिनलाई ‘ल्यान्डपुलिङ’ विधिबाट उपयोग गरी सबैका निम्ति उस्तै किसिमका सुविधाजनक घर, घरका बीचमा खाली जमिन र आवश्यक अन्य पूर्वाधारसमेत तयार पारेको देखिएको छ । यसैगरी देशभरि बस्ती विकास गर्न यस्तो विधि अपनाउन सकिनेछ । त्यति मात्र होइन, पुनर्निर्माणको काममा प्रमुख दलहरूले सहमति गरेर यो कलाकार जोडीलाई ठूलै जिम्मेवारी दिए हुने देखिन थालेको छ । जिम्मेवारी दिएर पनि काम गर्न नसक्नेहरूका ठाउँमा यो अनुभवको उपयोग किन नगर्ने ? सरकारी संयन्त्रमा खुट्टा तान्ने प्रवृत्ति देखिएको छ । खासगरी कर्मचारीले काम नगर्ने प्रवृत्ति देखिएको छ । सरकारले गर्न खोजेको कामको अनुगमन गर्ने निकायसमेत सक्रिय हुन सकेका छैनन् । आज विपन्न बस्तीका बासिन्दाका निम्ति यी कलाकार जोडीले गरेको कामपछि त्यहाँ आशाको सञ्चार भएको छ । तिनले यो जोडीलाई ईश्वरकै उपस्थितिको रूपमा लिन थालेका छन् । अठार पुराण लेखिसकेपछि व्यासले भनेका छन्– परोपकारः पुण्याय (पुण्य प्राप्त गर्न परोपकार गर्नुपर्छ) । सरकारहरू लोकप्रिय हुने र विपन्नको आशीर्वाद लिने हो भने धुर्मुस–सुन्तली पथलाई अपनाउनु उचित हुनेछ। 





यसमा तपाईको मत

तपाईंको रुचि अनुसारको समाचारको लागि खाता खोल्नुहोस् ।

अन्य समाचार

नयाँ सवारी दर्ता गर्ने प्रक्रिया

नयाँ सवारी दर्ता गर्ने प्रक्रिया

नयाँ सवारी खरिद गरिसके पछि सो सवारी सडकमा चलाउनु अगाडी नै दर्ता गरिसकेको हुनुपर्छ | ग्राहकलाइ सजिलो होस् भनेर दर्ता...

कस्तो किसिमको गाडी किन्नु ठीक होला त ?

कस्तो किसिमको गाडी किन्नु ठीक होला त ?

गाडीको बनावटमा आधारित गाइड ...

किन गर्ने गाडीको बिमा?

किन गर्ने गाडीको बिमा?

भविष्यमा हुन सक्ने दुर्घटनाको बारे हामी अनविज्ञ छौं । तेस्रो पक्षको सवारी विमा गरेर यस्तो दुर्घटनाको क्षति कसरी न्यूनीकरण गर्न...

जाडो मौसममा गाडीमा आउन सक्ने समस्याहरुको समाधान

जाडो मौसममा गाडीमा आउन सक्ने समस्याहरुको समाधान

जान्नुहोस् केहि रोचक जुक्ति र ह्याकहरु जसबाट तपाइले गाडीमा आइपर्ने जाडो सम्बन्धि समस्याहरुबाट छुटकारा पाउन सक्नुहुन्छ ...

दयाहाङ किराँत संग्रहालयको सद्भावना दूत

दयाहाङ किराँत संग्रहालयको सद्भावना दूत

अभिनेता दयाहाङ राईलाई खोटाङको ऐसेलुखर्क–५ रिब्दुङ महेश्वरीमा निर्माण सुरु गरिएको किराँत संग्रहालयको सद्भावना दूत बनाइएको छ। ...

सञ्जय दत्तको बायोपिक फिल्ममा विवाद

सञ्जय दत्तको बायोपिक फिल्ममा विवाद

बलिउडका अभिनेता सञ्जय दत्तको जीवनीमा आधारित बायोपिक फिल्मको नाममा विवाद भएको छ। निर्देशक राजकुमार हिरानी र निर्माता विनोद चोपडा फिल्मको नाम...

जोहारीको ‘याँ सम्झिने कोई भएन’ को भिडियो सार्वजनिक

जोहारीको ‘याँ सम्झिने कोई भएन’ को भिडियो सार्वजनिक

गायक वीरेन्द्र जोहारी नयाँ देउडा गीतका साथ दर्शकश्रोता समक्ष आएका छन्। पेशाले नेपाल प्रहरीको प्रहरी नायव निरीक्षक पदमा कार्यरत जोहारीले...

मिथिला माध्यमिकी परिक्रमा आज महोत्तरीमा

मिथिलाको महाकुम्भ भनिने मिथिला माध्यमिकी परिक्रमाका यात्री आज महोत्तरी जिल्ला प्रवेश गरेका छन्। ...