Sunday 24 Magh, 2072 |
Menu

नागरिक शनिबार

republica-headerdiscount-subscribe1

istl

केदारनाथको शिर डोलेश्वर

  • ५ श्रावण, २०७०
  • राजु नेपाल
  • DISQUS_COMMENTS
(0 votes)
केदारनाथको शिर डोलेश्वर
डोलेश्वर महादेव भक्तपुरको सिपाडोल गाविसमा पर्छ। काठमाडौंबाट अरनिको राजमार्गमा करिब १५ किमि गएपछि भक्तपुरको जगाती भन्ने ठाउँ आउँछ, त्यहाँबाट करिब ४ किमि दक्षिण पूर्वमा डोलेश्वर मन्दिर छ। बाटो सानो र कच्ची हुँदा साना सवारी साधनलाई बर्सात्मा अलि गाह्रो हुनसक्छ। समग्रमा त्यहाँसम्म पुग्न त्यति गाह्रो छैन। सार्वजनिक सवारी साधनबाट जाँदा भने जगातीको केदारनाथ चोकबाट हिँड्नुपर्छ।
nepalipatro-nagarik
काठमाडौंका देवालय, शिवालयको धेरै प्रचार भइसक्दा पनि प्राचीन र अत्यन्त पवित्र डोलेश्वर पुण्य भूमिबारे धेरैलाई थाहा थिएन। यसो हुनुमा पनि कारण छ, किंवदन्तीअनुसार महाभारतको युद्धपछि पाण्डवहरू स्वर्ग जान लाग्दा केदारनाथको दर्शन गर्न गए, तर भगवानले आफ्ना सन्तान नाश गरेर आएका भनी उनीहरूलाई दर्शन दिन चाहनुभएन। भगवानले त्यसपछि राँगो रूप धारण गरी त्यहाँबाट भाग्न खोज्दा भीमले पुच्छर समाते, शिर भने उछिट्टियो। कलियुगमा गएर त्यो शिरबारे जानकारी हुने विश्वास भएअनुसार अहिले पत्ता लागेको मानिन्छ। त्यो शिर नै डोलेश्वर भएको मान्यता छ। त्यसैले यसलाई भारतको उत्तराखण्डस्थित केदारनाथजीको शिरोभाग पनि भनिन्छ। 
हालै भारतको उत्तराखण्डमा बाढीले धेरै भाग र मठ मन्दिर विनाश गर्दा पनि केदारनाथ मन्दिरलाई केहि भएन। जबसम्म भगवानको शिरको मन्दिरलाई केही हुन्न तबसम्म केदारनाथ मन्दिरलाई केही नहुने विश्वास लिइएको छ। यसै कारण पनि केदारनाथको पूजा नियमित नहुँदासम्म भक्तपुरको यही मन्दिरमा केदारनाथका मुख्य पुजारीको अनुरोधमा केदारनाथको नियमित पूजा भइरहेको छ। 
२००९ को अगस्टमा केदारनाथ पीठका मुख्य पुजारी श्री १००८ जगत गुरु भीमाशंकरले मन्दिरको मुख्य द्वारमा रहेको शिलालेख अनावरण गरी यो मन्दिर नै केदारनाथको शिर भएको पुष्टि गर्नुभएको थियो। त्यही बेला उहाँले मन्दिरमा रुद्राभिषेक पूजा सुरु गर्नुभएको थियो।
गुम्बज शैलीमा बनेको डोलेश्वर मन्दिर आकर्षक छ। यसलाई विमलेश्वर र सिपारे महादेव पनि भनिन्छ। मन्दिरभित्र सादा ठूलो शिवलिंग छ। छेउछाउमा धारा, घन्ट र अन्य कलात्मक वस्तु छन्। शिवरात्रि र बालाचतुर्दशीका अवसरमा यहाँ श्रद्धालुको भीड लाग्छ। साउन महिनाभर डोलेश्वरमा जल चढाउन भक्तहरूको घुइँचो हुन्छ। 
मन्दिरबाहिर फूलपाती र खाजा बेच्ने स–साना पसल छन्। मन्दिर परिसरमा धारा, भजन घर आदि छन्। धेरै भौतिक पूर्वाधारका काम हुन बाँकी छ। सरकारी र निजी स्तरमा गुरु योजनाअनुसार काम सुरु भइरहेको छ। 
अरनिको राजमार्गको केदारनाथ चोकबाट मन्दिरसम्म पुग्ने बाटो त्यति राम्रो नहुनु, ठाउँ–ठाउँमा दुई वटा सवारी सधान पास हुन गाह्रो हुनु, मन्दिरसम्म सार्वजनिक सवारी साधन नचल्नु अनि वरपर भौतिक पूर्वाधार विकासमा कमीले तीर्थयात्रीलाई असुविधा पुग्ने देखिन्छ। मन्दिरबारे जति प्रचार हुँदै जान्छ त्यति नै तीर्थयात्री संख्या बढ्ने भएकाले चाँडै पूर्वाधार विकासमा जोड दिन जरुरी देखिन्छ।

डोल्पो बुद्धको स्कुल

दोर्जे आङ्मोको घर हुम्लाको धम्बुमा छ। तिमीलाई थाहा होला, हुम्ला नेपालको विकट जिल्ला हो। त्यहाँ अझै पनि विकासका अति आवश्यक काम भएका छैनन्। सडक राम्रा छैनन्। स्वास्थ्य चौकी पनि कम...

भाषाको भाँडभैलो

भाषाको भाँडभैलो

एकपटक महान् दार्शनिक कन्फ्युसियसलाई कसैले सोधेछ, ‘तपाईं शक्ति केन्द्रमा पुगेपछि पहिलो काम के गर्नुहुन्छ?' उनले सहजै भनेछन्, ‘भाषाको भाँडभैलोलाई सुधार गर्छु।' कत्रो भाषाप्रेम, आज सम्भि्कँदा पनि कताकता मन द्रवीभूत र...

खतरा जिएम खान्कीको

खतरा जिएम खान्कीको

अनुवांसिक गुण परिवर्तित (जिएम) बिऊबाट फलेका खाद्य वस्तु (जिएम फुड) बारे वहस भर्खर सुरु भएको छ। तर, राष्ट्रिय नीतिको अभावमा नेपाली जनजीवनमा यस्ता अप्राकृतिक खाद्यान्न दैनिक भोजनमा मिसिन थालिसकेका छन्–...

नहुनुको दुःख

नहुनुको दुःख

हिजो अन्तर्राष्ट्रिय बालश्रम विरुद्धको दिवस। शंकै छैन, नेपालमा पनि धेरै गैरसरकारी संघसंस्थाले यो दिवस राम्रैसँग मनाए र यसैको बहानामा कुम्ल्याउनेले धेरथोर कुम्ल्याए पनि। कतिले भूकम्पपीडित बालबालिकासँग मनोपरामर्श गर्दै यो दिवस...

सिकार गन्तव्य

सिकार गन्तव्य

बागलुङको उच्च हिमाली भू–भागमा अवस्थित धौलागिरि हिमशृंखलामा पर्ने ढोरपाटन देशको एकमात्र सिकार आरक्ष हो। लेकाली भू–भाग भएकाले पनि यो क्षेत्र जैविक विविधता, प्राकृतिक भू–सम्पदा, दुर्लभ वन्यजन्तु, वनस्पति एवं पर्या–पर्यटनका दृष्टिले...

कुमारी कुइभीर

कुमारी कुइभीर

'म कुमारी नै बसेकी छु, केवल तिम्रा लागि' ग्राबियल गार्सिया मार्खेजले एक पुस्तकमा लेखेको यो प्रसंग कुइभीरसँग मिल्दोजुल्दो छ। अग्ला डाँडा देख्यो कि 'पर्यटकीय सम्भावनायुक्त' भन्दै डोजर लगाएर सडक पुर्याेइहाल्ने...

सन्तानलाई पैसा होइन, समय दिऊँ

कुनै काम सफल पार्न काम गर्ने व्यक्तिमा त्यससम्बन्धी ज्ञान र अनुभव दुवै हुनुपर्छ। सन्तानको लालनपालनमा पनि यो लागू हुन्छ। तर, अधिकांश मामिलामा पहिलोपटक आमाबाबु हुनेसँग यो दुवै हुँदैन। कसैकसैसँग किताबी...

आत्मीय सिरुबारी

आत्मीय सिरुबारी

आज 'होमस्टे' शब्द खुब चर्चित छ। गाउँतिर होमस्टे सुरु गरिएका खबर मिडियामा बरोबर आइरहन्छ। पर्यटकलाई होटल वा रिसोर्टमा होइन गाउँलेकै भान्छामा खुवाएर उनीहरूकै घरमा बसाउनुलाई घरबास (होमस्टे) भनिन्छ। त्यहाँ परिवारकै...