17 Shrawn, 2071 |
Menu

नागरिक शनिबार

पात्रसँग सोमरस

(0 votes)
राजन मुकारुङ, 'दमिनी भीर' का उपन्यासकार राजन मुकारुङ, 'दमिनी भीर' का उपन्यासकार
लेखनका लागि सबभन्दा पहिले कुनै विषयले छुनुपर्छ। त्यसपछि विषयमाथि दुईतीन दिन रन्थनिन्छु। लेखनको विषय कसरी समाउने, कस्तो शैली बनाउने, त्यसमै अभ्यास गर्छु। एउटा विषयमा धेरै शैली बन्न सक्छन्। आफंैलाई मन परेको शैलीबाट लेख्न सुरु गर्छु। 

पात्रहरूले बोलेका अन्तरसंवादलाई म राम्ररी सुन्छु। पात्रले वाक्यमा बोलेको लयात्मकतालाई समाउँछु। पात्रले त अनन्त बोल्छ, बोलेको वाक्यमध्ये मन छुने लिन्छु।

  
'लक्षी र धौले कान्छा सधैंजसो बाझिरहन्थे। 'मार्दिन्छु त्यो मूर्दारलाई'– झगडा क्रममा धौले कान्छाले भनेको त्यही शब्दले मलाई छोयो। यसैबाट प्रभावित भएर 'दमिनी भीर' लेखेको हुँ।'
मानिसले समाजमा दिनहुँ भोगिरहेका विषय नै हुन् मेरा लेख्ने विषय। मानौं लोग्नेस्वास्नी झगडा गर्दैछन्। ती दुईले कुनै विषय उठाएर झगडा गरेका हुन्छन्। त्यसमध्ये कुन कुराले समाजलाई फाइदा पुग्छत्यही विषयलाई फराकिलो बनाउन घोत्लिन्छु। समाजलाई फाइदा पुग्ने विषय छान्छु। मैले प्रायः सीमान्तकृतउत्पीडनमा परेका वर्गसमुदायलैंगिक क्षेत्रका क्रियाकलापमाथि ध्यान दिइरहेको हुन्छु। उनीहरूबीचको घटनाक्रमले मलाई चाँडो छुन्छ। 

लेख्नलाई समय तालिका बनाउने बानी छैन। साथीभाइसँग भेटिन्छ। कुनै बेला जाँडपानी खाइन्छ। एक दिन खाएपछि तीन चार दिन असर पुग्छ। ह्याङमा भने म लेख्नै सक्दिन। एकदमै फ्रेस मुडमा लेख्न बस्छु।  

लेख्ने बेला एक सहयोगी पनि चाहिन्छ। चुरोट निभेमा आगो ल्याइदिनुपर्छ। सकियो भने अर्को प्याकेट ल्याउन पसल जाने सहयोगी चाहिन्छ। लेख्ने बेला मेरो छेउ कोही बोल्न पाउँदैनन्। चुरोट नखाई लेख्न सक्दिन। चुरोटलाइटरखैनी र पानी छेउमा हुन्छन्। त्यति भयो भने अर्को मान्छे चाहिँदैन। टेलिभिजनमोबाइल सबै बन्द हुन्छन्। छेउछाउ कोही आउन पाउँदैनन्। लेख्न थालेपछि बिहानको खाना खाँदिन। दिनमा १० घन्टा लगातार लेखेको छु। 

 पहिले कविता हातले उतार्थें। पछि मैले दुई वटा कृति कम्प्युटरमै लेखें। 'हेत्छाकुप्पार 'दमिनी भीरल्यापटपमै लेखेको थिएँ। हातले लेख्दा मन नपरेको गोलो लगाइन्छ। कम्प्युटरमा डिलिट गरिन्छ। हातैले लेखेको फाइदा हुँदो रहेछ। लेख्ने बेला मन नपरेको शब्द पछि मन पर्न सक्छ। त्यसलाई सुधार पनि गर्न सकिन्छ। कम्प्युटरमा डिलिट गरेको कुन शब्द हो पत्तै हुँदैन। एकपटक तीन हजार पाँच सय शब्द लेखेर मन नपरेकाले डिलिट गरेको छु। मलाई चित्त नबुझे तुरुन्त फालिदिने बानी छ। 

 कतिपय घटनाक्रम धेरैले गलत भनिराखेको विषय पनि मेरा लागि सही विषय हुनसक्छ। यो गलतै हो तआफैं प्रश्न गर्छु। मैले उसलाई धेरै सही देखेको हुन्छु। त्यसलाई सही बनाउन पनि लेखिएको हुन्छ। तरत्यो बेला नियोजित ढंगले लेखिन्छ। कहिले आममानिसका लागि लेखिन्छ। 

अमेरिकामा बस्ने र नेपालमा बस्ने दुवै मान्छे हुन्। त्यहाँ बस्नेको मनोविज्ञानभाषासंस्कृतिपहिचान फरक छ। यस्ता कुराबाट म उत्तेजित हुन्छ। साहित्यकारका बीचमा कहिलेकाहीँ म फरक पनि हुन्छु। 

'दमिनी भीरधेरै वाक्य लेखेपछि आएको शब्द हो। यो उपन्यास लेख्न मलाई एउटै वाक्यले छोएको थियो। त्यसको लागि चार महिना रन्थनिएँ। 'दमिनी भीरको शैलीको लागि लक्षी र धौले कान्छा पात्र सधैंजसो बाझिरहन्थे। त्यही झगडाको बेला धौले कान्छाले 'मार्दिन्छु त्यो मूर्दारलाईभन्यो। त्यो शब्दले मलाई छोयो। त्यही वाक्यबाट प्रभावित भएर उपन्यास लेखेको थिएँ।  

लेखेपछि एकैपटक सक्ने बानी छैन। लेख्ने क्रममा नयाँ पात्र थपिन सक्छ। फेरि त्यो पात्र समाजमा छ कि छैन म खोज्न हिँड्छु। समाजमा भएका वास्तविक पात्रलाई लेख्छु। उनीहरूसँग खेल्नेखानेउठबस गर्ने गर्छु। पात्रका मनका कुरा भन्न लगाउन 'दमिनी भीर'मा रक्सी खुवाएको छु। उनीहरूका कथा लेख्न अगाडि नै जानकारी दिन्छु। नाम परिवर्तन गरेर लेख्छु भनेर अनुमति लिन्छु। 

प्रस्तुति :  भाषा शर्मा

हाइब्रिडको हल्ला

काभ्रे पाँचखालका सन्तोष दनुवारले जिजुबाजेदेखि चलिआएको पेसा खेतीपाती नै रोजे। नौ वर्षदेखि व्यावसायिक कृषि पेसा अपनाएका उनी धान, आलु र तरकारी उत्पादन गर्छन्। खेती गर्न उनीसँग १० रोपनी जग्गा छ।...

तारा उदाउने आकाश

तारा उदाउने आकाश

कास्कीकोट दरबारमा शाह राजाले यज्ञ लगाएका रहेछन्। राजाको यज्ञमा मानिसको घुइँचो नलाग्ने प्रश्नै भएन। टाढाटाढाबाट पनि पाहुना बोलाइएको थियो। घुम्दैफिर्दै पुग्नेहरू पनि उत्तिकै थिए। धुमधामसँग यज्ञ भइरहेको थियो। यज्ञ कर्म...

दामनदेखि बन्दीपुरसम्म

दामनदेखि बन्दीपुरसम्म

दाइ पहिलादेखि नै घुमफिरको सौखिन। आफूले कमाइ सुरु गरेसँगै देशभित्रका प्रसिद्ध ठाउँ घुम्दै आउनुअएको छ। कतिपय त दोहोरिई, तेहरिइसके। उहाँ एक्लै घुम्नुहुन्न। परिवारसहित घुम्नुहुन्छ। चैत महिना पारिवारिक घुमफिरको उपयुक्त याम...

तपाईंको देशमा

तपाईंको देशमा

कुदिरहेको रेलमा तीन नेपाली छौं। रेलभरि मान्छे छन्, थरीथरीका। एसियाली, अफ्रिकी, युरोपेली आदि अनेक हुलिया बोकेका अनुहार।

‘अधिकारप्राप्तिको हतियार राजनीति'

‘अधिकारप्राप्तिको हतियार राजनीति'

कमला रोक्का बहुदलीय व्यवस्थापछि राजनीतिमा छिरेकी हुन्। रुकुमको प्वाँङमा जन्मेकी उनले इच्छा हुँदाहुँदै पनि पढ्न पाएकी थिइनन्। यही बखत कम्युनिस्ट आन्दोलनका नाराले उनलाई साह्रै छोए। ‘महिला–पुरुष समान अधिकार' जस्ता वाक्य...

पाँच करोड जिन्दावाद

पाँच करोड जिन्दावाद

‘पाँच करोड जिन्दावाद...! पाँच करोड जिन्दावाद...!' निद्रामै नारा लगाउँदै मुठ्ठी उचालेर छारेरोग लागेजसरी तन्किन थालेपछि जहानले अत्तालिँदै मलाई उठाइछन्, ‘ए बूढा के भो? किन कराएको निद्रामा? पाँच करोड चिठ्ठा परेको...

क्रिकेटर कविका सपना

क्रिकेटर कविका सपना

धुवाँको पनि धागो हुन्छ र? हुँदैन। फ्याट्टै जवाफ दिइहाल्नु कहिलेकाहीँ गलत हुन्छ। केहीबेर सोच्ने हो भने प्रश्नसँग सहमत हुने ठाउँ प्रशस्तै छन्। किनकि, निरज भट्टराईका हरेक कविताले सोच्न बाध्य गराउँछन्।

नबिझाउने, नबिलाउने

नबिझाउने, नबिलाउने

'नारी पुरुष, एक रथका दुई पांग्रा'यो उक्ति अभिनेत्री मिथिला शर्मालाई सही लाग्छ। उनको रथ भने एक पांग्रामै सन्तुलित देखिन्छ। 'तपाईंले त एक पांग्राकै भरमा छलाङ मार्नुभयो नि?' अविवाहित यी अभिनेत्री...