Tuesday 13 Shrawn, 2071 |
Menu

समाज

कक्षाकोठाले बालबालिकालाई मुटुरोगी बनाउला है

  • बुधबार १८ बैशाख, २०७०
  • दीपक दाहाल
  • DISQUS_COMMENTS
(0 votes)
काठमाडौं - नयाँ शैक्षिक सत्र सुरुसँगै आफ्ना छोराछोरीलाई भर्ना गर्ने विद्यालयको शुल्क र विद्यालय भवन हेर्दै हिँड्नु भएको छ भने एकपटक कक्षाकोठा पनि छिर्नुस्। घाम नलाग्ने तथा हावा नचल्ने कोठामा धेरै विद्यार्थी राखेर पठाउने गरिएको छ भने बेलैमा सचेत हुनुस्। 
त्यस्तो कक्षाकोठा तपाईंको छोराछोरीलाई मुटुरोगी बनाउने कारण बन्नसक्छ।
 विशेषज्ञका अनुसार बालबालिकामा हुने मुटुरोगको प्रमुख कारण विद्यालयका कक्षाकोठा तथा भीडभाड बन्ने गरेको छ। अधिकांश अभिभावकले राम्रो पढाइका लागि भन्दै भीडभाडयुक्त स्कुल रोज्ने र त्यस्ता स्कुलमा एउटै कोठामा धेरै विद्यार्थी कोचेर पढाइने भएकाले मुटुरोगको जोखिम बढिरहेको छ। 'भीडभाड तथा घाम नलाग्ने र हावा नछिर्ने कक्षाकोठा बाथ मुटुरोगको प्रमुख कारण हो,' वीर अस्पतालका बरिष्ठ मुटुरोग विशेषज्ञ डा. प्रकाशराज रेग्मीले भने, 'घरको कोठा पनि उज्यालो र हावा खेल्न सक्ने खालको हुनुपर्छ।'
कक्षाकोठा अध्यारो र चिसो भएमा बालबालिकामा घाँटीको संक्रमण देखिने र त्यसले बाथ ज्वरो गराउन सक्छ। पटक–पटक दोहोरिने बाथ ज्वरोले मुटुको भल्भ कमजोर बनाउँदै लैजान्छ। 'यस्तो अवस्थामा तत्काल बाथ मुटुरोग भएन भने पनि मुटु कमजोर भई भविष्यमा संक्रमण बढ्ने खतरा हुन्छ,' डा. रेग्मीले भने। चिकित्सकका अनुसार त्यस्ता कक्षाकोठामा संक्रमण दोहोरिने सम्भावना हुन्छ।  
गंगालाल हृदयरोग केन्द्रका कन्सलटेन्ट कार्डियोलोजिस्ट डा. यादवदेव भट्टले पनि बालबालिकाका लागि भीडभाडको वातावरण जोखिमयुक्त हुने बताए। 'घरमा पनि सानो कोठामा धेरै जना बसिन्छ र बालबालिकामा बारम्बार घाँटीको संक्रमण भइरहन्छ भने ख्याल गर्नुपर्छ। धेरै विद्यार्थी बस्ने कक्षकोठामा पनि जोखिम हुन्छ।'
धेरै अभिभावकले आफू सुहाउँदो शुल्क र विद्यालयका नतिजा हेरेर विद्यालय रोजे पनि बालबालिका पढ्ने कक्षाकोठा कस्तो छ भनेर हेर्ने गरेका छैनन्। चिकित्सकका अनुसार चिसो कक्षाकोठामा पढ्ने बालबालिकाको रोग प्रतिरोध क्षमता कमजोर हुने भएकोले व्याक्टेरियाले बारम्बार आक्रमण गर्छ।  सामान्यतः कक्षाकोठाको तापक्रम २२ देखि २४ डिग्री हुनु उपयुक्त मानिन्छ।
चिकित्सकका अनुसार बी हेमोलिेइटिक स्टेप्टोकोकस ए नामक कीटाणुको संक्रमणले बालबालिकामा घाँटी दुख्ने, ज्वरो आउने भएमा बाथज्वरो र बाथ मुटुरोग हुनसक्छ।  यस्तो ब्याक्टेरिया  भीडमा बस्दा एक जनाबाट अर्कोमा सर्नसक्छ।
सामुदायिक विकास प्रवर्तन केन्द्रका अध्यक्ष प्रकाशसिंह अधिकारीले प्राथमिक तहका बालबालिकालाई मापदण्ड अनुसार कक्षाकोठा व्यवस्था नगरिएको बताए। तराईका कतिपय जिल्लामा एउटै कोठामा १ सय ५० जनासम्म राखेर पढाउने गरेको पाइएको छ। उनले भने, 'एकै ठाउँमा धेरै साना बालबालिकालाई कोचेर पढाउनु एकातिर स्वास्थ्यको दृष्टिले जोखिम हो, अर्कोतिर त्यस्तो ठाउँमा गुणस्तरीय शिक्षण सिकाइ क्रियाकलाप सम्भव हुँदैन।' विज्ञहरूका अनुसार सरकारले  बालमैत्री विद्यालय राष्ट्रिय निर्देशिका जारी गरे पनि त्यसको कार्यान्वयन हुन सकेको छैन।
चिकित्सकका अनुभवमा धेरै अविभावकले बारम्बार घाँटीको संक्रमण भइरहँदा पनि सधैं भइरहने र एक सातामा निको हुने समस्या ठानेर हेलचक्रयाइँ गर्ने गरेका छन्। 'साधारण ज्वरो देखिए पनि मुटुलाई विस्तारै बिगारिदिने भएकोले स्कूल जाने उमेरका केटाकेटीले घाँटी दुखेमा र ज्वरो आउँदा लापरवाही गर्नु हुँदैन।' घाँटीको संक्रमणको समयमै उपचार गरेमा बाथ मुटुरोगको समस्या रोक्न सकिने रेग्मीको भनाइ छ।
विशेषगरी ३ देखि १५ वर्षको उमेरमा बारम्बर घाँटी दुखेमा घाँटी दुखेको एकदेखि चार सातापछि ज्वरो आउनसक्छ। ज्वरो आउँदा एकपछि अर्कोगरी हातखुट्टाका जोर्नी दुख्ने र सुन्निन सक्छ। यस्तो ज्वरोलाई बाथ ज्वरो भनिन्छ। बाथ ज्वरो भएका ५० प्रतिशतलाई मुटुरोगको जोखिम हुन्छ। विश्व स्वास्थ्य संगठनका अनुसार प्रति एक लाख बालबालिकामध्ये सय जना यस रोगबाट पीडित छन्। दश प्रतिशतको मृत्युको कारण यही समस्या हो। प्रतिष्ठानका अनुसार नेपालमा एक लाख बालबालिकामा प्रति वर्ष ३ सय देखि ५ सय जनासम्म यस रोगबाट पीडित हुने गरेका छन्। हाल नेपालमा ७५ हजार बाथ मुटुरोगी भएको अनुमान छ।

एघार प्रहरीविरुद्ध आयोगमा हत्याको उजुरी

खोटाङ– प्रहरी थुनामै ज्यान गुमाएका पाथेका–२ का किरण राई भुदेउको हत्या दाबी गर्दै हालिएको उजुरी जिल्ला प्रहरी कार्यालयले दर्ता गर्न नमानको आफन्तले बताएका छन्। उनीहरूले सोमबार जिल्ला प्रहरी कार्यालयका डिएसपीसहित...

जोखिमपूर्ण जिल्लामा तत्काल कार्यक्रम लगिँदै

काठमाडौं- चुरे दोहन रोक्दै यस क्षेत्रको संरक्षण र विकास गर्न गठित समितिले तराईका २६ जिल्लालाई विशेष प्राथमिकतामा राखेर कार्यक्रम लैजाने भएको छ। सोमबारबाट राजधानीमा आफ्नै कार्यालय सरेको 'राष्ट्रपति चुरे–तराई मधेस...

लागुऔषध ओसार्न बालक

लागुऔषध ओसार्न बालक

सर्लाही- भारतीय बजारबाट प्रतिबन्धित लागुऔषध खरिद गरी कारोबारीले नेपालको पूर्व–पश्चिम राजमार्ग क्षेत्रमा ल्याएर भण्डारण र बिक्री वितरण गर्दै आएका छन्। प्रतिबन्धित क्जिपलोन सिरफ, भेलियम, प्रोक्सोभन, करेक्स, बेनाडिल, रेसक्फ, स्पासमोहप्रोक्सोभन, नाइट्रोभेट,...

विराटनगरमा जन्डिस प्रकोप नियन्त्रण

काठमाडौं- विराटनगरमा वैशाख पहिलो सातादेखि फैलिएको हेपाटाइटिस ई (जन्डिस) को प्रकोप नियन्त्रणमा आएको छ। तीन सातादेखि नयाँ बिरामी नआएपछि स्वास्थ्य मन्त्रालयले विराटनगरमा रोग नियन्त्रण भएको घोषणा गरेको छ।

एउटै सञ्जालमा जिविस र नगरपालिका

काठमाडौं- देशभरका सबै जिल्ला विकास समिति र नगरपालिका एउटै इन्टरनेट सञ्जालमा जोडिने भएका छन्। स्थानीय विकास मन्त्रालयले सेवा प्रवाह भरपर्दो, जनमुखी र गुणस्तरीय बनाउनका लागि जिविस र नगरपालिकाका गतिविधिलाई एउटै...

हिमचितुवाको 'प्रोफाइल' बन्दै

पोखरा- लोपोन्मुख हिमाली वन्यजन्तु हिमचितुवाबारे विस्तृत अध्ययन थालिएको छ। नेपालमा वर्षौंअघि देखा परे पनि हिमचितुवाको वास्तविक अवस्था र संख्या अझै यकिन भएको छैन। अनुसन्धानकर्ताले संख्या र अवस्था पहिल्याउने प्रयासमा लागेको...

सरकारी सूचना बिक्रीमा पक्राउ परेका छुटे

काठमाडौं– सरकारी गोप्य सूचना बिक्री गरेको अभियोग लागेका गोकर्णप्रकाश भट्ट २५ हजार धरौटीमा रिहा भएका छन्। काठमाडौं जिल्ला अदालतका न्यायाधीश राजेशकुमार काफ्लेको इजलासले सोमबार उनीसँग धरौटी मागेको हो।

क्रिस्टल सहकारीका अध्यक्ष र सञ्चालक थुनामा

काठमाडौं– काठमाडौं जिल्ला अदालतले ठगी मुद्दामा क्रिस्टल बहुउद्देश्यीय सहकारीका अध्यक्ष र सञ्चालक दुई जनालाई थुनामा पठाएको छ। मागेको धरौटी रकम बुझाउन नसकेपछि सहकारीका अध्यक्ष रामकुमार राई र सञ्चालक अभिशेष राईलाई...