Friday 14 Kartik, 2071 |
Menu

समाज

कक्षाकोठाले बालबालिकालाई मुटुरोगी बनाउला है

  • बुधबार १८ बैशाख, २०७०
  • दीपक दाहाल
  • DISQUS_COMMENTS
(0 votes)
काठमाडौं - नयाँ शैक्षिक सत्र सुरुसँगै आफ्ना छोराछोरीलाई भर्ना गर्ने विद्यालयको शुल्क र विद्यालय भवन हेर्दै हिँड्नु भएको छ भने एकपटक कक्षाकोठा पनि छिर्नुस्। घाम नलाग्ने तथा हावा नचल्ने कोठामा धेरै विद्यार्थी राखेर पठाउने गरिएको छ भने बेलैमा सचेत हुनुस्। 
त्यस्तो कक्षाकोठा तपाईंको छोराछोरीलाई मुटुरोगी बनाउने कारण बन्नसक्छ।
 विशेषज्ञका अनुसार बालबालिकामा हुने मुटुरोगको प्रमुख कारण विद्यालयका कक्षाकोठा तथा भीडभाड बन्ने गरेको छ। अधिकांश अभिभावकले राम्रो पढाइका लागि भन्दै भीडभाडयुक्त स्कुल रोज्ने र त्यस्ता स्कुलमा एउटै कोठामा धेरै विद्यार्थी कोचेर पढाइने भएकाले मुटुरोगको जोखिम बढिरहेको छ। 'भीडभाड तथा घाम नलाग्ने र हावा नछिर्ने कक्षाकोठा बाथ मुटुरोगको प्रमुख कारण हो,' वीर अस्पतालका बरिष्ठ मुटुरोग विशेषज्ञ डा. प्रकाशराज रेग्मीले भने, 'घरको कोठा पनि उज्यालो र हावा खेल्न सक्ने खालको हुनुपर्छ।'
कक्षाकोठा अध्यारो र चिसो भएमा बालबालिकामा घाँटीको संक्रमण देखिने र त्यसले बाथ ज्वरो गराउन सक्छ। पटक–पटक दोहोरिने बाथ ज्वरोले मुटुको भल्भ कमजोर बनाउँदै लैजान्छ। 'यस्तो अवस्थामा तत्काल बाथ मुटुरोग भएन भने पनि मुटु कमजोर भई भविष्यमा संक्रमण बढ्ने खतरा हुन्छ,' डा. रेग्मीले भने। चिकित्सकका अनुसार त्यस्ता कक्षाकोठामा संक्रमण दोहोरिने सम्भावना हुन्छ।  
गंगालाल हृदयरोग केन्द्रका कन्सलटेन्ट कार्डियोलोजिस्ट डा. यादवदेव भट्टले पनि बालबालिकाका लागि भीडभाडको वातावरण जोखिमयुक्त हुने बताए। 'घरमा पनि सानो कोठामा धेरै जना बसिन्छ र बालबालिकामा बारम्बार घाँटीको संक्रमण भइरहन्छ भने ख्याल गर्नुपर्छ। धेरै विद्यार्थी बस्ने कक्षकोठामा पनि जोखिम हुन्छ।'
धेरै अभिभावकले आफू सुहाउँदो शुल्क र विद्यालयका नतिजा हेरेर विद्यालय रोजे पनि बालबालिका पढ्ने कक्षाकोठा कस्तो छ भनेर हेर्ने गरेका छैनन्। चिकित्सकका अनुसार चिसो कक्षाकोठामा पढ्ने बालबालिकाको रोग प्रतिरोध क्षमता कमजोर हुने भएकोले व्याक्टेरियाले बारम्बार आक्रमण गर्छ।  सामान्यतः कक्षाकोठाको तापक्रम २२ देखि २४ डिग्री हुनु उपयुक्त मानिन्छ।
चिकित्सकका अनुसार बी हेमोलिेइटिक स्टेप्टोकोकस ए नामक कीटाणुको संक्रमणले बालबालिकामा घाँटी दुख्ने, ज्वरो आउने भएमा बाथज्वरो र बाथ मुटुरोग हुनसक्छ।  यस्तो ब्याक्टेरिया  भीडमा बस्दा एक जनाबाट अर्कोमा सर्नसक्छ।
सामुदायिक विकास प्रवर्तन केन्द्रका अध्यक्ष प्रकाशसिंह अधिकारीले प्राथमिक तहका बालबालिकालाई मापदण्ड अनुसार कक्षाकोठा व्यवस्था नगरिएको बताए। तराईका कतिपय जिल्लामा एउटै कोठामा १ सय ५० जनासम्म राखेर पढाउने गरेको पाइएको छ। उनले भने, 'एकै ठाउँमा धेरै साना बालबालिकालाई कोचेर पढाउनु एकातिर स्वास्थ्यको दृष्टिले जोखिम हो, अर्कोतिर त्यस्तो ठाउँमा गुणस्तरीय शिक्षण सिकाइ क्रियाकलाप सम्भव हुँदैन।' विज्ञहरूका अनुसार सरकारले  बालमैत्री विद्यालय राष्ट्रिय निर्देशिका जारी गरे पनि त्यसको कार्यान्वयन हुन सकेको छैन।
चिकित्सकका अनुभवमा धेरै अविभावकले बारम्बार घाँटीको संक्रमण भइरहँदा पनि सधैं भइरहने र एक सातामा निको हुने समस्या ठानेर हेलचक्रयाइँ गर्ने गरेका छन्। 'साधारण ज्वरो देखिए पनि मुटुलाई विस्तारै बिगारिदिने भएकोले स्कूल जाने उमेरका केटाकेटीले घाँटी दुखेमा र ज्वरो आउँदा लापरवाही गर्नु हुँदैन।' घाँटीको संक्रमणको समयमै उपचार गरेमा बाथ मुटुरोगको समस्या रोक्न सकिने रेग्मीको भनाइ छ।
विशेषगरी ३ देखि १५ वर्षको उमेरमा बारम्बर घाँटी दुखेमा घाँटी दुखेको एकदेखि चार सातापछि ज्वरो आउनसक्छ। ज्वरो आउँदा एकपछि अर्कोगरी हातखुट्टाका जोर्नी दुख्ने र सुन्निन सक्छ। यस्तो ज्वरोलाई बाथ ज्वरो भनिन्छ। बाथ ज्वरो भएका ५० प्रतिशतलाई मुटुरोगको जोखिम हुन्छ। विश्व स्वास्थ्य संगठनका अनुसार प्रति एक लाख बालबालिकामध्ये सय जना यस रोगबाट पीडित छन्। दश प्रतिशतको मृत्युको कारण यही समस्या हो। प्रतिष्ठानका अनुसार नेपालमा एक लाख बालबालिकामा प्रति वर्ष ३ सय देखि ५ सय जनासम्म यस रोगबाट पीडित हुने गरेका छन्। हाल नेपालमा ७५ हजार बाथ मुटुरोगी भएको अनुमान छ।
पुस्तकालयमा पाठकै छैनन्

पुस्तकालयमा पाठकै छैनन्

काठमाडौं-सरकारलाई हस्तान्तरण गरिएको लाजिम्पाटस्थित डा. डिल्लीरमण–कल्याणी रेग्मी स्मारक पुस्तकालयमा ३० हजारभन्दा बढी पुस्तक छन्। त्यहाँ इतिहास, धर्म–संस्कृति, राजनीति, जीवनी, साहित्य, दर्शन लगायत विधाका विश्वप्रसिद्ध पुस्तक राखिए पनि थोरैले मात्र चासो...

चुरेका खोलामा तस्करी व्यापक

चुरेका खोलामा तस्करी व्यापक

नेपालगन्ज-चुरेक्षेत्रका खोलाबाट ढुंगा तस्करी गर्ने क्रम पछिल्ला दिन झनै बढेको छ। सरकारले प्रतिबन्ध लगाएकै अवस्थामा पूर्वपश्चिम राजमार्गअन्तर्गत कचनापुर गाविसस्थित मुगुवा खोलाबाट ठूलो परिमाणमा ढुंगा संकलन तथा निकासी भइरहेको छ।

महाभारत संरक्षणको रकम गोष्ठीमा

डडेल्धुरा-जिल्ला वन कार्यालयले गत वर्ष महाभारत क्षेत्र संरक्षणका नाममा आएको १५ लाखभन्दा बढी रकम होर्डिङ बोर्ड र गोष्ठी सञ्चालनमा खर्च गरेको खुलासा भएको छ। सुदूरपश्चिमका डडेल्धुरा, डोटी र अछामले महाभारत...

वन्यजन्तु पाल्नेलाई उन्मुक्ति

धनगढी-अवैध रुपमा वन्यजन्तु पालेको आरोपमा पक्राउ परेका दुईजनालाई जिल्ला वन कार्यालय कैलालीले धरौटीमा रिहा गरेको छ भने वन्यजन्तु पालिएको घरका धनी कर्ण कुँवरलाई अनुसन्धान दायरामै ल्याइएको छैन। कुनै प्रमाण फेला...

राराकिनारमा जलवायु सम्मेलन सुरु : भित्र बहस, बाहिर नाराबाजी

राराताल (मुगु)-रारा राष्ट्रिय निकुञ्जभित्र २,९९० मिटर उचाइमा अवस्थित राराताल। तालकिनारमै तयार पारिएको सम्मेलनकक्षको मञ्च। योजनाविद, जलवायुविज्ञ, सरकारी उच्च अधिकारी र राजनीतिक तथा गैरराजनीतिक क्षेत्रका सरोकारवालाले राराको माटो हातमा लिएर बिहीबार...

नागरिकको फिचरका लागि पत्रकार बस्नेत पुरस्कृत

काठमाडौं— नागरिक दैनिकमा प्रकिशत 'फैलाउँदै आधा आकाश' फिचरका लागि पत्रकार वसन्त बस्नेतले 'सञ्चारिका समानता पुरस्कार २०७०' जितेका छन्। सञ्चारिका समूहले प्रदान गर्ने सो पुरस्कारको राशि १५ हजार रुपैयाँ छ। सो...

सेनामा जागिर लाइदिन्छु भनेर ठग्ने पक्राउ

काठमाडौं— सेनामा जागिर लगाइदिन्छु भन्दै सर्वसाधारणबाट रकम ठगी गर्ने एक जनालाई महानगरीय प्रहरी अपराध महाशाखाको टोलीले कात्तिक १३ गते पक्राउ गरेको छ। चीनमा एमबीबीएस अध्ययनरत सञ्जय घिमिरेले सेनामा जागिर लगाइदिन्छु...

जीप खस्दा दुई जनाको मृत्यु, नौ गम्भीर घाइते

स्याङ्जा– पुतलीबजार ८ सतौ ठूलापँधेरामा बिहीबार जीप दुर्घटना हुँदा दुई जनाको मृत्यु भएको छ। छहरीखोलाबाट स्याङ्जा सदरमुकाम आउँदै गरेको ग१ज ५०१७ नम्बरको जिप सडकबाट एक सय मिटर तल खसेको हो।...