Tuesday 8 Poush, 2071 |
Menu

समाज

कक्षाकोठाले बालबालिकालाई मुटुरोगी बनाउला है

  • बुधबार १८ बैशाख, २०७०
  • दीपक दाहाल
  • DISQUS_COMMENTS
(0 votes)
काठमाडौं - नयाँ शैक्षिक सत्र सुरुसँगै आफ्ना छोराछोरीलाई भर्ना गर्ने विद्यालयको शुल्क र विद्यालय भवन हेर्दै हिँड्नु भएको छ भने एकपटक कक्षाकोठा पनि छिर्नुस्। घाम नलाग्ने तथा हावा नचल्ने कोठामा धेरै विद्यार्थी राखेर पठाउने गरिएको छ भने बेलैमा सचेत हुनुस्। 
त्यस्तो कक्षाकोठा तपाईंको छोराछोरीलाई मुटुरोगी बनाउने कारण बन्नसक्छ।
 विशेषज्ञका अनुसार बालबालिकामा हुने मुटुरोगको प्रमुख कारण विद्यालयका कक्षाकोठा तथा भीडभाड बन्ने गरेको छ। अधिकांश अभिभावकले राम्रो पढाइका लागि भन्दै भीडभाडयुक्त स्कुल रोज्ने र त्यस्ता स्कुलमा एउटै कोठामा धेरै विद्यार्थी कोचेर पढाइने भएकाले मुटुरोगको जोखिम बढिरहेको छ। 'भीडभाड तथा घाम नलाग्ने र हावा नछिर्ने कक्षाकोठा बाथ मुटुरोगको प्रमुख कारण हो,' वीर अस्पतालका बरिष्ठ मुटुरोग विशेषज्ञ डा. प्रकाशराज रेग्मीले भने, 'घरको कोठा पनि उज्यालो र हावा खेल्न सक्ने खालको हुनुपर्छ।'
कक्षाकोठा अध्यारो र चिसो भएमा बालबालिकामा घाँटीको संक्रमण देखिने र त्यसले बाथ ज्वरो गराउन सक्छ। पटक–पटक दोहोरिने बाथ ज्वरोले मुटुको भल्भ कमजोर बनाउँदै लैजान्छ। 'यस्तो अवस्थामा तत्काल बाथ मुटुरोग भएन भने पनि मुटु कमजोर भई भविष्यमा संक्रमण बढ्ने खतरा हुन्छ,' डा. रेग्मीले भने। चिकित्सकका अनुसार त्यस्ता कक्षाकोठामा संक्रमण दोहोरिने सम्भावना हुन्छ।  
गंगालाल हृदयरोग केन्द्रका कन्सलटेन्ट कार्डियोलोजिस्ट डा. यादवदेव भट्टले पनि बालबालिकाका लागि भीडभाडको वातावरण जोखिमयुक्त हुने बताए। 'घरमा पनि सानो कोठामा धेरै जना बसिन्छ र बालबालिकामा बारम्बार घाँटीको संक्रमण भइरहन्छ भने ख्याल गर्नुपर्छ। धेरै विद्यार्थी बस्ने कक्षकोठामा पनि जोखिम हुन्छ।'
धेरै अभिभावकले आफू सुहाउँदो शुल्क र विद्यालयका नतिजा हेरेर विद्यालय रोजे पनि बालबालिका पढ्ने कक्षाकोठा कस्तो छ भनेर हेर्ने गरेका छैनन्। चिकित्सकका अनुसार चिसो कक्षाकोठामा पढ्ने बालबालिकाको रोग प्रतिरोध क्षमता कमजोर हुने भएकोले व्याक्टेरियाले बारम्बार आक्रमण गर्छ।  सामान्यतः कक्षाकोठाको तापक्रम २२ देखि २४ डिग्री हुनु उपयुक्त मानिन्छ।
चिकित्सकका अनुसार बी हेमोलिेइटिक स्टेप्टोकोकस ए नामक कीटाणुको संक्रमणले बालबालिकामा घाँटी दुख्ने, ज्वरो आउने भएमा बाथज्वरो र बाथ मुटुरोग हुनसक्छ।  यस्तो ब्याक्टेरिया  भीडमा बस्दा एक जनाबाट अर्कोमा सर्नसक्छ।
सामुदायिक विकास प्रवर्तन केन्द्रका अध्यक्ष प्रकाशसिंह अधिकारीले प्राथमिक तहका बालबालिकालाई मापदण्ड अनुसार कक्षाकोठा व्यवस्था नगरिएको बताए। तराईका कतिपय जिल्लामा एउटै कोठामा १ सय ५० जनासम्म राखेर पढाउने गरेको पाइएको छ। उनले भने, 'एकै ठाउँमा धेरै साना बालबालिकालाई कोचेर पढाउनु एकातिर स्वास्थ्यको दृष्टिले जोखिम हो, अर्कोतिर त्यस्तो ठाउँमा गुणस्तरीय शिक्षण सिकाइ क्रियाकलाप सम्भव हुँदैन।' विज्ञहरूका अनुसार सरकारले  बालमैत्री विद्यालय राष्ट्रिय निर्देशिका जारी गरे पनि त्यसको कार्यान्वयन हुन सकेको छैन।
चिकित्सकका अनुभवमा धेरै अविभावकले बारम्बार घाँटीको संक्रमण भइरहँदा पनि सधैं भइरहने र एक सातामा निको हुने समस्या ठानेर हेलचक्रयाइँ गर्ने गरेका छन्। 'साधारण ज्वरो देखिए पनि मुटुलाई विस्तारै बिगारिदिने भएकोले स्कूल जाने उमेरका केटाकेटीले घाँटी दुखेमा र ज्वरो आउँदा लापरवाही गर्नु हुँदैन।' घाँटीको संक्रमणको समयमै उपचार गरेमा बाथ मुटुरोगको समस्या रोक्न सकिने रेग्मीको भनाइ छ।
विशेषगरी ३ देखि १५ वर्षको उमेरमा बारम्बर घाँटी दुखेमा घाँटी दुखेको एकदेखि चार सातापछि ज्वरो आउनसक्छ। ज्वरो आउँदा एकपछि अर्कोगरी हातखुट्टाका जोर्नी दुख्ने र सुन्निन सक्छ। यस्तो ज्वरोलाई बाथ ज्वरो भनिन्छ। बाथ ज्वरो भएका ५० प्रतिशतलाई मुटुरोगको जोखिम हुन्छ। विश्व स्वास्थ्य संगठनका अनुसार प्रति एक लाख बालबालिकामध्ये सय जना यस रोगबाट पीडित छन्। दश प्रतिशतको मृत्युको कारण यही समस्या हो। प्रतिष्ठानका अनुसार नेपालमा एक लाख बालबालिकामा प्रति वर्ष ३ सय देखि ५ सय जनासम्म यस रोगबाट पीडित हुने गरेका छन्। हाल नेपालमा ७५ हजार बाथ मुटुरोगी भएको अनुमान छ।

भाडा समायोजनका लागि २४ घन्टे अल्टिमेटम

काठमाडौं- पेट्रोलियम पदार्थको मूल्य घटे पनि सवारीसाधनको भाडदर समायोजन नभएको भन्दै आन्दोलनरत विद्यार्थी सङ्गठनले त्यसका लागि सोमवार २४ घन्टे अल्टिमेटम् दिएका छन्। नेपाल विद्यार्थी सङ्घ, अनेरास्ववियुलगायतका १३ विद्यार्थी सङ्गठनले पेट्रोलियम...

सन्धिखर्कका विभिन्न ठाउँमा सिसिटिभि क्यामेरा जडान

अर्घाखाँची- जिल्ला सदरमुकाम सन्धिखर्कका विभिन्न ठाउँमा सिसिटिभि क्यामेरा जडान गरिएको छ। जिल्ला प्रहरी कार्यालय र उद्योग वाणिज्य संघको पहललमा क्यामेरा जडान गरिएको हो। चार ठाउँमा क्यामेरा जडान गरिएको छ। 

छतमा यात्रु राख्‍न नपाइने नियमको कार्यान्वयन सुरु

सुर्खेत- सवारीसाधनमा क्षमताभन्दा बढी यात्रु राख्न नपाइने नियम सुर्खेत जिल्लामा कार्यान्वयन हुन थालेको छ। यसअघि गाडीको छतमा समेत यात्रु कोचेर चल्ने गाडीले आजभोलि छतमा यात्रु बोक्न छाडेका छन्।

खुल्ला दिशामुक्त गर्न 'पानीको समस्या'

दैलेख- सन् २०१४ सकिन हप्तादिन बाँकी रहँदा दैलेखलाई खुल्ला दिशामुक्त गर्ने चटारो उत्तिकै छ। खुल्ला दिशामुक्त जिल्ला घोषणाको लागि शौचालय बनाउने अभियानमा सबै लागेका बेला धेरै गाविसहरुमा खानेपानी अभाव मुख्य...

यौन दुर्व्यबहार आरोपमा पक्राउ परेका प्रहरी सहायक निरिक्षक धरौटीमा रिहा

खोटाङ- खोटाङमा मानसिक सन्तुलन गुमाएकी युवतीलाई बलात्कार गर्न खोजेको आरोपमा पक्राउ परेका प्रहरी सहायक निरीक्षक धरौटीमा रिहा भएका छन्। मिलको फित्ताले बाँधेर मानसिक सन्तुलन गुमाएकी स्थानीय १८ वर्षीया युवतीलाई जबरजस्ती...

मुटुको ओपनहार्ट सर्जरी अब चितवनमै

मुटुको ओपनहार्ट सर्जरी अब चितवनमै

चितवन- मुटुको सानो वा ठूलो जुनसुकै शल्यक्रिायका लागि काठमाडौं धाउनुपर्ने दिनको अन्त्य भएको छ। कलेज अफ मेडिकल साइन्सेस भरतपुरले राजधानी बाहिर मुटुको सफल शल्यक्रिया गरेपछि स्थानीयलाई काठमाडौं धाउनुपर्ने बाध्यता हटेको...

गमला जोगाउन चुनौती

गमला जोगाउन चुनौती

काठमाडौं- दैनिक आठ सयभन्दा बढी कुचिकार खटाउने काठमाडौं महानगरपालिकाले ठूला गमलामा थुपारिएको फोहर सफा गर्न सकेको छैन। फूलको फेदमा बदाम र सुन्तलाका बोक्रा साथै चाउचाउ र बिस्कुटका खाली प्याकेट देखिन्छन्।

बेचिएकी महिलाको उद्धार

कञ्चनपुर- माइती नेपाल महेन्द्रनगरले भारतमा बेचिएकी नेपाली महिलाको उद्धार गरी महेन्द्रनगर ल्याएको छ। माइती इन्डियाको सहयोगमा माइती नेपालले भारतको नोयडाबाट ती महिलाको उद्धार गरेको हो। भारतको हिमाञ्चल प्रान्तमा कामका लागि...