Tuesday 15 Bhadra, 2072 |
Menu

समाज

ist-cc

कक्षाकोठाले बालबालिकालाई मुटुरोगी बनाउला है

  • बुधबार १८ बैशाख, २०७०
  • दीपक दाहाल
  • DISQUS_COMMENTS
(0 votes)
काठमाडौं - नयाँ शैक्षिक सत्र सुरुसँगै आफ्ना छोराछोरीलाई भर्ना गर्ने विद्यालयको शुल्क र विद्यालय भवन हेर्दै हिँड्नु भएको छ भने एकपटक कक्षाकोठा पनि छिर्नुस्। घाम नलाग्ने तथा हावा नचल्ने कोठामा धेरै विद्यार्थी राखेर पठाउने गरिएको छ भने बेलैमा सचेत हुनुस्। 
त्यस्तो कक्षाकोठा तपाईंको छोराछोरीलाई मुटुरोगी बनाउने कारण बन्नसक्छ।
 विशेषज्ञका अनुसार बालबालिकामा हुने मुटुरोगको प्रमुख कारण विद्यालयका कक्षाकोठा तथा भीडभाड बन्ने गरेको छ। अधिकांश अभिभावकले राम्रो पढाइका लागि भन्दै भीडभाडयुक्त स्कुल रोज्ने र त्यस्ता स्कुलमा एउटै कोठामा धेरै विद्यार्थी कोचेर पढाइने भएकाले मुटुरोगको जोखिम बढिरहेको छ। 'भीडभाड तथा घाम नलाग्ने र हावा नछिर्ने कक्षाकोठा बाथ मुटुरोगको प्रमुख कारण हो,' वीर अस्पतालका बरिष्ठ मुटुरोग विशेषज्ञ डा. प्रकाशराज रेग्मीले भने, 'घरको कोठा पनि उज्यालो र हावा खेल्न सक्ने खालको हुनुपर्छ।'
कक्षाकोठा अध्यारो र चिसो भएमा बालबालिकामा घाँटीको संक्रमण देखिने र त्यसले बाथ ज्वरो गराउन सक्छ। पटक–पटक दोहोरिने बाथ ज्वरोले मुटुको भल्भ कमजोर बनाउँदै लैजान्छ। 'यस्तो अवस्थामा तत्काल बाथ मुटुरोग भएन भने पनि मुटु कमजोर भई भविष्यमा संक्रमण बढ्ने खतरा हुन्छ,' डा. रेग्मीले भने। चिकित्सकका अनुसार त्यस्ता कक्षाकोठामा संक्रमण दोहोरिने सम्भावना हुन्छ।  
गंगालाल हृदयरोग केन्द्रका कन्सलटेन्ट कार्डियोलोजिस्ट डा. यादवदेव भट्टले पनि बालबालिकाका लागि भीडभाडको वातावरण जोखिमयुक्त हुने बताए। 'घरमा पनि सानो कोठामा धेरै जना बसिन्छ र बालबालिकामा बारम्बार घाँटीको संक्रमण भइरहन्छ भने ख्याल गर्नुपर्छ। धेरै विद्यार्थी बस्ने कक्षकोठामा पनि जोखिम हुन्छ।'
धेरै अभिभावकले आफू सुहाउँदो शुल्क र विद्यालयका नतिजा हेरेर विद्यालय रोजे पनि बालबालिका पढ्ने कक्षाकोठा कस्तो छ भनेर हेर्ने गरेका छैनन्। चिकित्सकका अनुसार चिसो कक्षाकोठामा पढ्ने बालबालिकाको रोग प्रतिरोध क्षमता कमजोर हुने भएकोले व्याक्टेरियाले बारम्बार आक्रमण गर्छ।  सामान्यतः कक्षाकोठाको तापक्रम २२ देखि २४ डिग्री हुनु उपयुक्त मानिन्छ।
चिकित्सकका अनुसार बी हेमोलिेइटिक स्टेप्टोकोकस ए नामक कीटाणुको संक्रमणले बालबालिकामा घाँटी दुख्ने, ज्वरो आउने भएमा बाथज्वरो र बाथ मुटुरोग हुनसक्छ।  यस्तो ब्याक्टेरिया  भीडमा बस्दा एक जनाबाट अर्कोमा सर्नसक्छ।
सामुदायिक विकास प्रवर्तन केन्द्रका अध्यक्ष प्रकाशसिंह अधिकारीले प्राथमिक तहका बालबालिकालाई मापदण्ड अनुसार कक्षाकोठा व्यवस्था नगरिएको बताए। तराईका कतिपय जिल्लामा एउटै कोठामा १ सय ५० जनासम्म राखेर पढाउने गरेको पाइएको छ। उनले भने, 'एकै ठाउँमा धेरै साना बालबालिकालाई कोचेर पढाउनु एकातिर स्वास्थ्यको दृष्टिले जोखिम हो, अर्कोतिर त्यस्तो ठाउँमा गुणस्तरीय शिक्षण सिकाइ क्रियाकलाप सम्भव हुँदैन।' विज्ञहरूका अनुसार सरकारले  बालमैत्री विद्यालय राष्ट्रिय निर्देशिका जारी गरे पनि त्यसको कार्यान्वयन हुन सकेको छैन।
चिकित्सकका अनुभवमा धेरै अविभावकले बारम्बार घाँटीको संक्रमण भइरहँदा पनि सधैं भइरहने र एक सातामा निको हुने समस्या ठानेर हेलचक्रयाइँ गर्ने गरेका छन्। 'साधारण ज्वरो देखिए पनि मुटुलाई विस्तारै बिगारिदिने भएकोले स्कूल जाने उमेरका केटाकेटीले घाँटी दुखेमा र ज्वरो आउँदा लापरवाही गर्नु हुँदैन।' घाँटीको संक्रमणको समयमै उपचार गरेमा बाथ मुटुरोगको समस्या रोक्न सकिने रेग्मीको भनाइ छ।
विशेषगरी ३ देखि १५ वर्षको उमेरमा बारम्बर घाँटी दुखेमा घाँटी दुखेको एकदेखि चार सातापछि ज्वरो आउनसक्छ। ज्वरो आउँदा एकपछि अर्कोगरी हातखुट्टाका जोर्नी दुख्ने र सुन्निन सक्छ। यस्तो ज्वरोलाई बाथ ज्वरो भनिन्छ। बाथ ज्वरो भएका ५० प्रतिशतलाई मुटुरोगको जोखिम हुन्छ। विश्व स्वास्थ्य संगठनका अनुसार प्रति एक लाख बालबालिकामध्ये सय जना यस रोगबाट पीडित छन्। दश प्रतिशतको मृत्युको कारण यही समस्या हो। प्रतिष्ठानका अनुसार नेपालमा एक लाख बालबालिकामा प्रति वर्ष ३ सय देखि ५ सय जनासम्म यस रोगबाट पीडित हुने गरेका छन्। हाल नेपालमा ७५ हजार बाथ मुटुरोगी भएको अनुमान छ।

प्रतिक्रिया

अज्ञात समूहको गोली प्रहारबाट यादव गम्भीर घाइते

सिरहा-सिरहा नगरपालीका मखनाहा नजिक एक मोटरसाइकल यात्रीमाथि अज्ञात समूहले सोमवार दिउँसो ३ बजेतिर चार राउण्ड गोली प्रहार गरेको छ। गोली लागि सिरहा मिर्चैया १० मथलेश्वर टोलका रामबाबु यादव गम्भीर घाईते...

युवतीको रहस्यमय मृत्यु , एक पक्राउ

महोत्तरी–सुन्दरपुर ७ की १६ वर्षीया सविताकुमारी यादवको रहस्यमय तरिकाले मृत्यु भएको छ। शनिबारदेखि हराइरहेकी युवती यादवको गाउँ नजिकको इनारमा मृत अवस्थामा शव फेलाको र घटनाको प्रकृति हेर्दा उनको मृत्यु रहस्मय...

दुई थान भरुवा बन्दुक बरामद

खोटाङ– खोटाङको पश्चिमी गाबिस डिकुवाबाट प्रहरीले लुकाएर राखेको अवस्थामा दुई थान भरुवा बन्दुक बरामद गरेको छ। गस्ती गर्नेक्रममा डिकुवा पुगेको प्रहरी चौकी च्यास्मीटारका प्रहरीको गस्ती टोलीले बारुद भरेर तयारी अवस्थामा...

माथेमा आयोगले दिएको ८५ मध्ये ७३ बुँदा कार्यान्वयनमा गइसक्योः प्रवक्ता

काठमाडौं–शिक्षा मन्त्रालयका प्रवक्ता हरिप्रसाद लम्सालले केदारभक्त माथेमा नेतृत्वको आयोगले बुझाएको प्रतिवेदनमा रहेका ८५ वटा सुझाव मध्ये ७३ वटा सुझाव कार्यान्वयनकोलागि अघि बढिसकेको बताएका छन्।

वीरगञ्जमा ४ बजेदेखि कर्फ्यू (फोटो सहित)

वीरगञ्जमा ४ बजेदेखि कर्फ्यू (फोटो सहित)

रौतहट- जिल्ला प्रशासन कार्यालय पर्साले विरगञ्जमा अनिश्चितकालीन कर्फ्यू आदेश जारी गरेको छ। स्थिति तनावपूर्ण बनेपछि चार बजेबाट कर्फ्यू जारी गरिएको प्रहरी उपरीक्षक दिवेश लोहनीले जानकारी दिए। प्रहरीले ४ बजेदेखि सर्वसाधारणलाई...

६० लाख ठगी गर्ने महिला पक्राउ

काठमाडौं–भारतबाट जडिबुटी सम्बन्धी उपकरण तथा पार्टपुर्जा ल्याइदिने बहानामा ६० लाख ठगी गर्ने नुवाकोट खड्ग भन्ज्यागं–२ की इन्दिरा रिमाललाई प्रहरीले पक्राउ गरेको छ।

लागू औषध गाँजासहित आठ पक्राउ

उदयपुर–जिल्लाको पश्चिम भेगको कटारी बजारबाट प्रहरीले लागु औषध गाँजा सहित कटारीका आठ युवा पक्राउ परेका छन्। उनीहरुलाई कटारी बजारबाटै आठ किलो चारसय ग्राम गाँजासहित पक्राउ गरिएको इलाका प्रहरी कार्यालय कटारीले...

फरार बलत्कारका आरोपी पक्राउ

बर्दिया–जिल्ला प्रहरी कार्यालयले फरार रहेका बलात्कारका आरोपी लाई पक्राउ गरेको छ। सानोश्रीताराताल नपा—१ बस्ने ३३ वर्षीय कृष्णप्रसाद न्यौपानेले अंपाग महिलालाई जवरजस्ती करणी गरेको आरोपमा प्रहरीले पक्राउ गरेको हो।