Monday 16 Bhadra, 2071 |
Menu

समाज

कक्षाकोठाले बालबालिकालाई मुटुरोगी बनाउला है

  • बुधबार १८ बैशाख, २०७०
  • दीपक दाहाल
  • DISQUS_COMMENTS
(0 votes)
काठमाडौं - नयाँ शैक्षिक सत्र सुरुसँगै आफ्ना छोराछोरीलाई भर्ना गर्ने विद्यालयको शुल्क र विद्यालय भवन हेर्दै हिँड्नु भएको छ भने एकपटक कक्षाकोठा पनि छिर्नुस्। घाम नलाग्ने तथा हावा नचल्ने कोठामा धेरै विद्यार्थी राखेर पठाउने गरिएको छ भने बेलैमा सचेत हुनुस्। 
त्यस्तो कक्षाकोठा तपाईंको छोराछोरीलाई मुटुरोगी बनाउने कारण बन्नसक्छ।
 विशेषज्ञका अनुसार बालबालिकामा हुने मुटुरोगको प्रमुख कारण विद्यालयका कक्षाकोठा तथा भीडभाड बन्ने गरेको छ। अधिकांश अभिभावकले राम्रो पढाइका लागि भन्दै भीडभाडयुक्त स्कुल रोज्ने र त्यस्ता स्कुलमा एउटै कोठामा धेरै विद्यार्थी कोचेर पढाइने भएकाले मुटुरोगको जोखिम बढिरहेको छ। 'भीडभाड तथा घाम नलाग्ने र हावा नछिर्ने कक्षाकोठा बाथ मुटुरोगको प्रमुख कारण हो,' वीर अस्पतालका बरिष्ठ मुटुरोग विशेषज्ञ डा. प्रकाशराज रेग्मीले भने, 'घरको कोठा पनि उज्यालो र हावा खेल्न सक्ने खालको हुनुपर्छ।'
कक्षाकोठा अध्यारो र चिसो भएमा बालबालिकामा घाँटीको संक्रमण देखिने र त्यसले बाथ ज्वरो गराउन सक्छ। पटक–पटक दोहोरिने बाथ ज्वरोले मुटुको भल्भ कमजोर बनाउँदै लैजान्छ। 'यस्तो अवस्थामा तत्काल बाथ मुटुरोग भएन भने पनि मुटु कमजोर भई भविष्यमा संक्रमण बढ्ने खतरा हुन्छ,' डा. रेग्मीले भने। चिकित्सकका अनुसार त्यस्ता कक्षाकोठामा संक्रमण दोहोरिने सम्भावना हुन्छ।  
गंगालाल हृदयरोग केन्द्रका कन्सलटेन्ट कार्डियोलोजिस्ट डा. यादवदेव भट्टले पनि बालबालिकाका लागि भीडभाडको वातावरण जोखिमयुक्त हुने बताए। 'घरमा पनि सानो कोठामा धेरै जना बसिन्छ र बालबालिकामा बारम्बार घाँटीको संक्रमण भइरहन्छ भने ख्याल गर्नुपर्छ। धेरै विद्यार्थी बस्ने कक्षकोठामा पनि जोखिम हुन्छ।'
धेरै अभिभावकले आफू सुहाउँदो शुल्क र विद्यालयका नतिजा हेरेर विद्यालय रोजे पनि बालबालिका पढ्ने कक्षाकोठा कस्तो छ भनेर हेर्ने गरेका छैनन्। चिकित्सकका अनुसार चिसो कक्षाकोठामा पढ्ने बालबालिकाको रोग प्रतिरोध क्षमता कमजोर हुने भएकोले व्याक्टेरियाले बारम्बार आक्रमण गर्छ।  सामान्यतः कक्षाकोठाको तापक्रम २२ देखि २४ डिग्री हुनु उपयुक्त मानिन्छ।
चिकित्सकका अनुसार बी हेमोलिेइटिक स्टेप्टोकोकस ए नामक कीटाणुको संक्रमणले बालबालिकामा घाँटी दुख्ने, ज्वरो आउने भएमा बाथज्वरो र बाथ मुटुरोग हुनसक्छ।  यस्तो ब्याक्टेरिया  भीडमा बस्दा एक जनाबाट अर्कोमा सर्नसक्छ।
सामुदायिक विकास प्रवर्तन केन्द्रका अध्यक्ष प्रकाशसिंह अधिकारीले प्राथमिक तहका बालबालिकालाई मापदण्ड अनुसार कक्षाकोठा व्यवस्था नगरिएको बताए। तराईका कतिपय जिल्लामा एउटै कोठामा १ सय ५० जनासम्म राखेर पढाउने गरेको पाइएको छ। उनले भने, 'एकै ठाउँमा धेरै साना बालबालिकालाई कोचेर पढाउनु एकातिर स्वास्थ्यको दृष्टिले जोखिम हो, अर्कोतिर त्यस्तो ठाउँमा गुणस्तरीय शिक्षण सिकाइ क्रियाकलाप सम्भव हुँदैन।' विज्ञहरूका अनुसार सरकारले  बालमैत्री विद्यालय राष्ट्रिय निर्देशिका जारी गरे पनि त्यसको कार्यान्वयन हुन सकेको छैन।
चिकित्सकका अनुभवमा धेरै अविभावकले बारम्बार घाँटीको संक्रमण भइरहँदा पनि सधैं भइरहने र एक सातामा निको हुने समस्या ठानेर हेलचक्रयाइँ गर्ने गरेका छन्। 'साधारण ज्वरो देखिए पनि मुटुलाई विस्तारै बिगारिदिने भएकोले स्कूल जाने उमेरका केटाकेटीले घाँटी दुखेमा र ज्वरो आउँदा लापरवाही गर्नु हुँदैन।' घाँटीको संक्रमणको समयमै उपचार गरेमा बाथ मुटुरोगको समस्या रोक्न सकिने रेग्मीको भनाइ छ।
विशेषगरी ३ देखि १५ वर्षको उमेरमा बारम्बर घाँटी दुखेमा घाँटी दुखेको एकदेखि चार सातापछि ज्वरो आउनसक्छ। ज्वरो आउँदा एकपछि अर्कोगरी हातखुट्टाका जोर्नी दुख्ने र सुन्निन सक्छ। यस्तो ज्वरोलाई बाथ ज्वरो भनिन्छ। बाथ ज्वरो भएका ५० प्रतिशतलाई मुटुरोगको जोखिम हुन्छ। विश्व स्वास्थ्य संगठनका अनुसार प्रति एक लाख बालबालिकामध्ये सय जना यस रोगबाट पीडित छन्। दश प्रतिशतको मृत्युको कारण यही समस्या हो। प्रतिष्ठानका अनुसार नेपालमा एक लाख बालबालिकामा प्रति वर्ष ३ सय देखि ५ सय जनासम्म यस रोगबाट पीडित हुने गरेका छन्। हाल नेपालमा ७५ हजार बाथ मुटुरोगी भएको अनुमान छ।

पहिरोमा तीन घर पुरिए, दार्चुला सडकखण्ड अवरुद्ध

बैतडी– गोकुलेश्वरस्थित बांगाबगरमा पहिरो जाँदा तीन घर पुरिएका छन्। आइतबार परेको वर्षाले गोकुलेश्वर–१ बांगाबगरमा पहिरो जाँदा धनीराम सार्कीको दुई र चन्द्रराम सार्कीको एक घर माथिबाट आएको पहिरोले पुरिएको जिल्ला प्रहरी...

छ लेन सडकको सर्भिस ट्र्याक व्यापारीको कब्जामा

भक्तपुर- जापान सरकारको आर्थिक सहयोगमा विस्तार भएको तीनकुने–सूर्यविनायक छ लेन सडकखण्डअन्तर्गत नेपाल सरकारको जिम्मामा रहेको दुई लेन सर्भिस ट्र्याक निर्माण सम्पन्न नहुँदा व्यापारीको कब्जामा परेको छ।

मुन्जालमा नेपाली विद्यार्थीलाई छात्रवृत्ति

काठमाडौं-भारतको गुडगावस्थित हिरो समूहको बिएमएल मुन्जाल विश्वविद्यालयले इन्जिनियरिङ अध्ययन गर्न चाहने नेपाली विद्यार्थीका लागि ४० वटा पूर्ण छात्रवृत्तिको व्यवस्था गरेको छ।

मन्त्रीको विरोधमा जनकपुर बन्द, नागरिक जलाइयो

मन्त्रीको विरोधमा जनकपुर बन्द, नागरिक जलाइयो

जनकपुर- जनकपुरको विकास आयोजना कार्यान्वयनमा अवरोधक बनेको आरोप लगाउँदै भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्री विमलेन्द्र निधिको विरोधमा आन्दोलित सर्वदलीय संघर्ष समितिले जनकपुर बन्द गराएको छ। एडिबीको ऋणअनुदानमा प्राप्त जनकपुरको विकास...

अञ्चल अस्पतालमै विशेषज्ञ डाक्टर पढाइने

काठमाडौं- सरकारले चिकित्सा विज्ञान राष्ट्रिय प्रतिष्ठान (न्याम्स) मा सञ्चालित विशेषज्ञ चिकित्सक (एमडी/एमएस) उत्पादन कार्यक्रमलाई क्षेत्रीय, उपक्षेत्रीय र अञ्चल अस्पतालसम्म विस्तार गर्ने भएको छ। न्यून शुल्कमा गुणस्तरीय चिकित्सक उत्पादन बढाउँदै काठमाडौंबाहिर पनि...

'इन्धन स्तरीय नहुँदा वायु प्रदूषण ज्यादा'

'इन्धन स्तरीय नहुँदा वायु प्रदूषण ज्यादा'

काठमाडौं- वायु प्रदूषण नियन्त्रण र वातावरण मैत्री प्रविधि क्षेत्रमा कार्यरत विज्ञले सवारी साधनमा प्रयोग हुने इन्धनलाई गुणस्तरीय बनाउन नसक्दा दक्षिण एसियाली मुलुकले वायु प्रदूषणको समस्या झेलिरहेको बताएका छन्।

जंगली हात्तीले पर्खाल भत्काउँदा एक वृद्धाको मृत्यु

इटहरी- इटहरी-२ तालतलैयामा हात्तीको आक्रमणबाट एक वृद्धाको ज्यान गएको छ। आइतार मध्यरात आएको जंगली हात्तीले तालतलैयाको एक घरको पर्खाल भत्काउँदा ८८ वर्षीया राममाया राईको मृत्यु भएको हो। इट्टाले च्यापिएका उनलाई...

सुनकोसी विपत्ति : राति नै भागेका थिए इटिनीवासी

सिन्धुपाल्चोक- कान्ले चट्टाने ढिस्कोमूनि इटिनी गाउँ। अलि तल सुनकोसी किनारमा अरनिको राजमार्गसँगै जोडिएको ड्यामसाइट बजार (पुरानो नाम वनसाँघु)। साउन १६ गते। बिहानैदेखि कान्ले ढिस्कोबाट स–साना ढुंगा खस्न थाले। सशंकित इटिनीवासीले...