Friday 12 Mangshir, 2071 |
Menu

समाज

कक्षाकोठाले बालबालिकालाई मुटुरोगी बनाउला है

  • बुधबार १८ बैशाख, २०७०
  • दीपक दाहाल
  • DISQUS_COMMENTS
(0 votes)
काठमाडौं - नयाँ शैक्षिक सत्र सुरुसँगै आफ्ना छोराछोरीलाई भर्ना गर्ने विद्यालयको शुल्क र विद्यालय भवन हेर्दै हिँड्नु भएको छ भने एकपटक कक्षाकोठा पनि छिर्नुस्। घाम नलाग्ने तथा हावा नचल्ने कोठामा धेरै विद्यार्थी राखेर पठाउने गरिएको छ भने बेलैमा सचेत हुनुस्। 
त्यस्तो कक्षाकोठा तपाईंको छोराछोरीलाई मुटुरोगी बनाउने कारण बन्नसक्छ।
 विशेषज्ञका अनुसार बालबालिकामा हुने मुटुरोगको प्रमुख कारण विद्यालयका कक्षाकोठा तथा भीडभाड बन्ने गरेको छ। अधिकांश अभिभावकले राम्रो पढाइका लागि भन्दै भीडभाडयुक्त स्कुल रोज्ने र त्यस्ता स्कुलमा एउटै कोठामा धेरै विद्यार्थी कोचेर पढाइने भएकाले मुटुरोगको जोखिम बढिरहेको छ। 'भीडभाड तथा घाम नलाग्ने र हावा नछिर्ने कक्षाकोठा बाथ मुटुरोगको प्रमुख कारण हो,' वीर अस्पतालका बरिष्ठ मुटुरोग विशेषज्ञ डा. प्रकाशराज रेग्मीले भने, 'घरको कोठा पनि उज्यालो र हावा खेल्न सक्ने खालको हुनुपर्छ।'
कक्षाकोठा अध्यारो र चिसो भएमा बालबालिकामा घाँटीको संक्रमण देखिने र त्यसले बाथ ज्वरो गराउन सक्छ। पटक–पटक दोहोरिने बाथ ज्वरोले मुटुको भल्भ कमजोर बनाउँदै लैजान्छ। 'यस्तो अवस्थामा तत्काल बाथ मुटुरोग भएन भने पनि मुटु कमजोर भई भविष्यमा संक्रमण बढ्ने खतरा हुन्छ,' डा. रेग्मीले भने। चिकित्सकका अनुसार त्यस्ता कक्षाकोठामा संक्रमण दोहोरिने सम्भावना हुन्छ।  
गंगालाल हृदयरोग केन्द्रका कन्सलटेन्ट कार्डियोलोजिस्ट डा. यादवदेव भट्टले पनि बालबालिकाका लागि भीडभाडको वातावरण जोखिमयुक्त हुने बताए। 'घरमा पनि सानो कोठामा धेरै जना बसिन्छ र बालबालिकामा बारम्बार घाँटीको संक्रमण भइरहन्छ भने ख्याल गर्नुपर्छ। धेरै विद्यार्थी बस्ने कक्षकोठामा पनि जोखिम हुन्छ।'
धेरै अभिभावकले आफू सुहाउँदो शुल्क र विद्यालयका नतिजा हेरेर विद्यालय रोजे पनि बालबालिका पढ्ने कक्षाकोठा कस्तो छ भनेर हेर्ने गरेका छैनन्। चिकित्सकका अनुसार चिसो कक्षाकोठामा पढ्ने बालबालिकाको रोग प्रतिरोध क्षमता कमजोर हुने भएकोले व्याक्टेरियाले बारम्बार आक्रमण गर्छ।  सामान्यतः कक्षाकोठाको तापक्रम २२ देखि २४ डिग्री हुनु उपयुक्त मानिन्छ।
चिकित्सकका अनुसार बी हेमोलिेइटिक स्टेप्टोकोकस ए नामक कीटाणुको संक्रमणले बालबालिकामा घाँटी दुख्ने, ज्वरो आउने भएमा बाथज्वरो र बाथ मुटुरोग हुनसक्छ।  यस्तो ब्याक्टेरिया  भीडमा बस्दा एक जनाबाट अर्कोमा सर्नसक्छ।
सामुदायिक विकास प्रवर्तन केन्द्रका अध्यक्ष प्रकाशसिंह अधिकारीले प्राथमिक तहका बालबालिकालाई मापदण्ड अनुसार कक्षाकोठा व्यवस्था नगरिएको बताए। तराईका कतिपय जिल्लामा एउटै कोठामा १ सय ५० जनासम्म राखेर पढाउने गरेको पाइएको छ। उनले भने, 'एकै ठाउँमा धेरै साना बालबालिकालाई कोचेर पढाउनु एकातिर स्वास्थ्यको दृष्टिले जोखिम हो, अर्कोतिर त्यस्तो ठाउँमा गुणस्तरीय शिक्षण सिकाइ क्रियाकलाप सम्भव हुँदैन।' विज्ञहरूका अनुसार सरकारले  बालमैत्री विद्यालय राष्ट्रिय निर्देशिका जारी गरे पनि त्यसको कार्यान्वयन हुन सकेको छैन।
चिकित्सकका अनुभवमा धेरै अविभावकले बारम्बार घाँटीको संक्रमण भइरहँदा पनि सधैं भइरहने र एक सातामा निको हुने समस्या ठानेर हेलचक्रयाइँ गर्ने गरेका छन्। 'साधारण ज्वरो देखिए पनि मुटुलाई विस्तारै बिगारिदिने भएकोले स्कूल जाने उमेरका केटाकेटीले घाँटी दुखेमा र ज्वरो आउँदा लापरवाही गर्नु हुँदैन।' घाँटीको संक्रमणको समयमै उपचार गरेमा बाथ मुटुरोगको समस्या रोक्न सकिने रेग्मीको भनाइ छ।
विशेषगरी ३ देखि १५ वर्षको उमेरमा बारम्बर घाँटी दुखेमा घाँटी दुखेको एकदेखि चार सातापछि ज्वरो आउनसक्छ। ज्वरो आउँदा एकपछि अर्कोगरी हातखुट्टाका जोर्नी दुख्ने र सुन्निन सक्छ। यस्तो ज्वरोलाई बाथ ज्वरो भनिन्छ। बाथ ज्वरो भएका ५० प्रतिशतलाई मुटुरोगको जोखिम हुन्छ। विश्व स्वास्थ्य संगठनका अनुसार प्रति एक लाख बालबालिकामध्ये सय जना यस रोगबाट पीडित छन्। दश प्रतिशतको मृत्युको कारण यही समस्या हो। प्रतिष्ठानका अनुसार नेपालमा एक लाख बालबालिकामा प्रति वर्ष ३ सय देखि ५ सय जनासम्म यस रोगबाट पीडित हुने गरेका छन्। हाल नेपालमा ७५ हजार बाथ मुटुरोगी भएको अनुमान छ।

सार्क अवधिमा चोरी बढ्यो

काठमाडौं– उपत्यकाका सुरक्षाकर्मी सार्क सुरक्षामा केन्द्रित हुँदा उपत्यकामा चोरीका घटना बढेका छन्। सार्क सम्मेलन सुरु भएको पहिलो दिनमै उपत्यकाका तीन ठाउँबाट १० लाख बराबरको धनमाल चोरी भएको छ।

आज जोर–बिजोर सवारी खुकुलो

आज जोर–बिजोर सवारी खुकुलो

काठमाडौं-सार्क सम्मेलनका लागि उपत्यकाको ट्राफिक व्यवस्थापन गर्न सोमबारबाट लागू भएको जोर–बिजोर प्रणाली शुक्रबारबाट केही लचिलो पारिने भएको छ। सम्मेलनका लागि आएका सदस्य राष्ट्रप्रमुख, सरकारप्रमुख तथा विशिष्ट व्यक्ति शुक्रबार दिउँसो १...

गढीमाईमा मार हान्नेहरू

गढीमाईमा मार हान्नेहरू

बरियारपुर (बारा)-बबुआइन–८ का भोला राउत अहिरको मनमा अचेल निकै खुल्दुली मच्चिरहेको छ। बरियारपुरस्थित गढीमाई भगवतीको मन्दिरबाट एक घन्टा दुरीमा रहेको घरबाट बिहानै मन्दिर आउँछन्, मेलाको रौनकमा दिन बितेको पत्तै हुँदैन।

शिक्षा कार्यालयको गाडी जलाइयो

पोखरा- जिल्ला शिक्षा कार्यालय कास्कीको बा१झ १००९ नम्बरको गाडी बिहीबार अज्ञात समूहले जलाइदिएको छ। जिरोकिलोमिटर हुँदै कार्यालय जाँदै गरेको गाडी बागलुङ बसपार्कनजिकै रोकेर तीनजनाले जलाएको कास्कीका डिएसपी केदार रजौरेले जनाए।

पानी तताउँदा करेन्ट लागेर मृत्यु

बैतडी– पानी तताउने क्रममा बिजुलीको करेन्ट लागेर एक युवतीको मृत्यु भएको छ। दशरथचन्द नगरपालिका–९ ढुङराकी २१ वर्षिया शान्ति भट्टको मृत्युभएको जिल्ला प्रहरी कार्यालय बैतडीले जनाएको छ।

नेपालमा २० प्रतिशत मानसिक रोगी

बुटवल- नेपालको कुल जनसङ्ख्याको करिब २० प्रतिशतमा कुनै न कुनै मानसिक रोगको समस्या रहेको मानसिक रोगका विज्ञहरूले बताएका छन् । यस्ता मानसिक रोगीमध्ये कडा समस्यामा झण्डै दुई प्रतिशत रहेको समेत...

श्रीमतीको हत्या गरी शव लिएर श्रीमान् फरार

सर्लाही— दाइजोमा मोटरसाइकल र फर्निचर नल्याएको भन्दै आफ्नै श्रीमतीको हत्या गरी शव लिएर भागेका पति १९ दिनदेखि फरार छन्। हत्या गरिएकी श्रीमतीको शव पनि फेला पर्न सकेको छैन। घटना भएदेखि...

१० किलो चाँदीसहित दुई भारतीय पक्राउ

महोत्तरी– सशस्त्र प्रहरीले बिहीबार महोत्तरीको मटिहानी गाविसबाट १० किलो चाँदीसहित दुई भारतीय नागरिकलाई पक्राउ गरेको छ। पक्राउ पर्नेमा भारत बिहार राज्यको मधुवनीको मधवापुर–४ का दिलीपकुमार साह र वडा नम्बर ८...