Friday 15 Falgun, 2071 |
Menu

समाज

HUB

सूर्य अस्त, महानगर मस्त

  • २१ बैशाख, २०७०
  • शिशिर वैद्य
  • DISQUS_COMMENTS
(0 votes)

हे अयला छ गुली बाँला
लयतासाँ छ हे, तँचासाँ छ हे
दुःख हे न छ हे, सुख हे न छ हे
सिसाँ म्वासाँ न्ह्याब्ले न छ हे
हे अयला छ गुली बाँला........
अन्जान कविका यी हरफले अयला (रक्सी)लाई सुख–दुःख, मृत्यु–जीवन सबै समयको उपयुक्त साथी रूपमा वर्णन गरेको छ। मदिरा, रक्सी, ठर्रा अनेक नाम रहेको अयला सन्ध्याकालीन जमघटको भरपर्दो साथीका रूपमा काठमाडौं उपत्यका निकै प्रख्यात छ। महानगरका गल्ली गल्लीमा नेवारी खाजासहित लोकल अयलाको स्वादमा रमाउन चाहनेका लागि थुप्रै खाजा घर भेटिन्छन्। 'भट्टी' उपनामले प्रख्यात यी खाजाघर सभ्य महानगरबासीका दृष्टिमा भने लोकनिन्दनीय केन्द्र हो। तर यी भट्टी काठमाडौंको पहिचानमध्ये एक हो। लोकल स्वाद र लोकल माहोलको आनन्द यिनै स्थानमा प्राप्त हुन्छ। पारखीहरू यस्ता स्थानको स्वाद कुनै अन्य उच्चस्तरीय रेस्टुरेन्टले दिन नसक्ने ठान्छन्। भट्टी शब्द आजभोलि खासै चलनचल्तीमा छैन, धेरैजसो भट्टी खाजाघर वा तुच्चा छेंमा परिणत भएका छन्। 

महानगरमा भट्टीसहितका दुर्नाम गल्ली थुप्रै छन्। तिनै दुर्नाम गल्लीका भट्टीले थुप्रै प्रख्यात गीत, कविता तथा अन्य सिर्जनामा मद्दत गरेको छ। रक्सीका सौखिन गायक, लेखक, कवि, कलाकारले यिनै गल्लीमा आफ्ना सुमधुर, कर्णप्रिय, कालजयी सिर्जनाका खाका तयार पारेका छन्। गायक, लेखक, कविलगायत अन्य थुप्रै कलाकार तथा समालोचकको साँझ यस्तै भट्टीहरूमा बित्ने गरेको थुप्रै उदाहरण न्छन्। मासं गल्ली, झोछें, कमलाक्षी, असन, भोटाहिटी, महाबौद्ध, मख्खन लगायतस्थान प्रख्यात एवं प्रसिद्ध गीत, कविता र कृतिका साक्षी हुन्। तर महानगरका अघिल्लो पुस्ताका यी दुर्नाम गल्ली अहिले परिवर्तित भएका छन्। भट्टी पसल बिलाउँदै गएका छन् वा नेवारी खाजाघरमा परिवर्तित भएका छन्। सिर्जनाका ठाउँ हल्ला र मनमुटावले लिन थालेका छन्। तर पनि महानगरको मौलिक पहिचान बोकेको 'भट्टी कल्चर'ले नयाँ–नयाँ गल्लीमा आफूलाई स्थापित गर्दै लगेको भेटिन्छ। पुराना पुस्ताका मानिस यी नवभट्टीहरूलाई स्वाद र संवेदनाहीन स्थान सम्झन्छन्। तर समय र पुस्ता फेरिएअनुसार नयाँ पुस्ताले पनि भट्टीको आफ्नै प्रकारले आनन्द लिइरहेका छन्।
महानगरको प्राचीन सहरभित्रका ऐतिहासिक गल्लीमा आफ्नो अस्तित्व कायम राख्दै आएका केही भट्टीमा अझै पनि उस्तै स्वादको आनन्द लिन पाइन्छ। पुस्ता परिवर्तित भए पनि स्वादको निरन्तरताले यी भट्टी अझै सन्ध्याकालीन आकर्षणको केन्द्र हुने गरेका छन्। झोछें, कमलाक्षी, असन, त्यौड, ज्याठा, मासंगल्ली, न्ह्योखालगायत स्थानमा पुस्तौंदेखि चलिआएका भट्टी र खाजाघरले महानगरबासीका पुराना र नयाँ ग्राहकलाई उही स्वाद पस्किने गरेका छन्। राँगाको मासुका परिकारका धनी यी भट्टीमा लोकल अयलालाई साथ दिन भुटन, छोयला, कचिला, म्ये, खाग्व, न्ह्येपु, टिस्यः, दायकुला, स्यें, च्वःही आदि अनेक सितन पाइन्छन्। चतामरी, वः लगायत अन्य थुप्रै भेज आइटमले मासु नखाने तर अयला पिउनेलाई पनि साथ दिने गर्छ। पहिले पहिले नेवार, तामाङ, शेर्पालगायत मंगोलियन परिवारका बाहेक बाहुन, क्षेत्री पनि भट्टी पस्न हिच्किचाउँथे। तर सिर्जना, संगत र स्वादका लागि लुकीलुकी भट्टी पस्ने बानी लागेकाले भट्टी कल्चरमा सबैलाई समाहित गरिदिए। आजभोलि यस्ता स्थानमा सबै जात र वर्गका मानिसको आउजाउ हुने गर्छ। पाँच रुपैयाँको एक गिलास घुटकाएर एक टुक्रा छोयला टोकेर हिँड्नेदेखि घन्टौं बसेर सम्पूर्ण खानाको आनन्द लिने पनि यी भट्टीमा पुग्छन्। लोकल रक्सी (अयला)को स्वाद उच्चस्तरीय विदेशी ह्विस्कीभन्दा राम्रो मान्छन् उनीहरू। भट्टीलाई घृणा र हेयका दृष्टिले हेर्ने समाज यहींको छोयला भनेपछि हुरुक्कै हुने गर्छन् र आफैंलाई प्रश्न गर्छन्– घरमा बनाएको किन यस्तो हुँदैन?
महानगरभर छरिएका भट्टीहरूलाई आजभोलि सम्मानपूर्वक नेवारी खाजघर भन्ने गरिन्छ। दिउँसो खासै चहलपहल नहुने यस्ता स्थानमा साँझ परेपछि निकै भिड लाग्छ। तर मापसे चेकिङका कारणले आजभोलि यी भट्टीहरू समस्यामा छन्। भित्री सहरका स्थानीयबाहेक मापसेकै कारण ग्राहक आउन छाडेका छन्। बस्ती विस्तारसँगै बढेको काठमाडौंको परिधिलाई भट्टीको आनन्द दिन महानगरका सबैजसो वडामा यस्ता खाजाघर बढेका छन्।
बिनाविज्ञापन चर्चित हुने यस्ता भट्टी काठमाडौंमा मात्र सीमित छैनन्। देशका हरेक कुनामा फैलिएका छन्। त्यसैले त नेपाल र नेपालीलाई चिनाउने क्रममा 'सूर्य अस्त, नेपाल मस्त' जस्ता टुक्काको प्रयोग हुने गर्दछ।

हुँदै नभएको अपरेसनको पैसा मागेपछि...

पोखरा-माघ ८ गते वालिङकी डिला न्यौपाने, ७१, लाई मोटरसाइकलले ठक्कर दियो। टाउकोमा चोट लागेकी उनलाई स्थानीय स्वास्थ्यचौकीमा प्राथमिक उपचार गरेर पोखराको मणिपाल शिक्षण अस्पताल ल्याइयो। उनको करङमा पनि चोट लागेकाले...

म्याद गुजि्रँदा पनि बन्दैनन् पुल

म्याद गुजि्रँदा पनि बन्दैनन् पुल

सुर्खेत-डिभिजन सडक कार्यालय, जुम्लाले सोमबारको एक राष्ट्रिय दैनिकमा कन्काई नेपाल प्रगति जेभीका नाममा ‘अत्यन्त जरुरी सूचना’ प्रकाशित गर्योम। उक्त सूचनामा ‘पटक–पटक मौखिक एवं लिखित ताकेता गर्दा पनि निर्माणकार्य समयमा सम्पन्न...

रंगेहात घुस प्रकरण: प्रहरी उपरीक्षक कोइराला निलम्बित

रंगेहात घुस प्रकरण: प्रहरी उपरीक्षक कोइराला निलम्बित

नेपालगन्ज-जिल्ला प्रहरी कार्यालय, बाँकेका तत्कालीन प्रहरीप्रमुख प्रहरी उपरीक्षक शेखर कोइराला निलम्बित भएका छन्। घुस प्रकरणमा दोषी देखिएपछि अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगको सिफारिसमा प्रहरी प्रधान कार्यालयले कोइरालालाई निलम्बन गरेको हो।

डेभिज फलको आम्दानी स्कुललाई नै

पोखरा-पोखरा घुम्न आउने पर्यटकले नछुटाउने गन्तव्य पाताले छाँगो (डेभिज फल) को भोगाधिकार स्थानीय छोरेपाटन उच्चमाविकै हुने भएको छ। पोखरा उपत्यका नगरविकास समितिले छाँगो सञ्चालनका लागि आफूखुसी आह्वान गरेको टेन्डर सहरी...

थप तीनलाई स्वाइनफ्लु

चितवन– सरकारले स्वाइनफ्लु फैलन नदिन सतर्कता अपनाइरहेका बेला चितवनमा थप तीन संक्रमित फेला परेका छन्।  भरतपुर अस्पतालबाट परीक्षणका लागि काठमाडौं पठाइएका शंकास्पद रक्त नमुनामध्ये तीन जनामा स्वाइनफ्लुको कारक एच१एन१ जीवाणु...

सार्वजनिक यातायातमा जिपिएस सिस्टम राख्ने तयारी

काठमाडौं— लगातारको सवारी दुर्घटनाले ल्याएको विपत्तिसँगै सरकारले सुरक्षित सवारी यात्राका लागि नयाँ व्यवस्था लागु गर्ने भएको छ। सडकमा गुडीरहेका सार्वजनिक बसको बास्तविक स्थान अवस्था, गती, रुट लगायतका कुराहरुको निगरानी गर्न...

आइओएममा ताला

काठमाडौं– चिकित्साशास्त्र अध्ययन संस्थान (आइओएम)मा एमडिएमएसको शुल्क मनपर्दी ढंगले वृद्धि गरेको भन्दै रेजिडेन्ट चिकित्सकहरुले डिन र क्याम्पस प्रमुखको कार्यलयमा तालाबन्दी गरेका छन्।

एसिड छ्‌याप्नेलाई कडा कारवाही हुन्छः प्रधानमन्त्री

काठमाडौं– प्रधानमन्त्री सुशील कोइरालाले बलात्कारीलाई भारतमा मृत्युदण्ड दिएको स्मरण गर्दै छात्रामाथि एसिड छ्‌याप्ने तथा बलात्कारीविरुद्ध कडा कारावही गर्ने बताएका छन्। एसिड छ्याप्ने र बलात्कार गर्ने अपराधीको खोजी गरी कारबाही गर्ने...