Sunday 9 Kartik, 2071 |
Menu

समाज

सूर्य अस्त, महानगर मस्त

  • २१ बैशाख, २०७०
  • शिशिर वैद्य
  • DISQUS_COMMENTS
(0 votes)

हे अयला छ गुली बाँला
लयतासाँ छ हे, तँचासाँ छ हे
दुःख हे न छ हे, सुख हे न छ हे
सिसाँ म्वासाँ न्ह्याब्ले न छ हे
हे अयला छ गुली बाँला........
अन्जान कविका यी हरफले अयला (रक्सी)लाई सुख–दुःख, मृत्यु–जीवन सबै समयको उपयुक्त साथी रूपमा वर्णन गरेको छ। मदिरा, रक्सी, ठर्रा अनेक नाम रहेको अयला सन्ध्याकालीन जमघटको भरपर्दो साथीका रूपमा काठमाडौं उपत्यका निकै प्रख्यात छ। महानगरका गल्ली गल्लीमा नेवारी खाजासहित लोकल अयलाको स्वादमा रमाउन चाहनेका लागि थुप्रै खाजा घर भेटिन्छन्। 'भट्टी' उपनामले प्रख्यात यी खाजाघर सभ्य महानगरबासीका दृष्टिमा भने लोकनिन्दनीय केन्द्र हो। तर यी भट्टी काठमाडौंको पहिचानमध्ये एक हो। लोकल स्वाद र लोकल माहोलको आनन्द यिनै स्थानमा प्राप्त हुन्छ। पारखीहरू यस्ता स्थानको स्वाद कुनै अन्य उच्चस्तरीय रेस्टुरेन्टले दिन नसक्ने ठान्छन्। भट्टी शब्द आजभोलि खासै चलनचल्तीमा छैन, धेरैजसो भट्टी खाजाघर वा तुच्चा छेंमा परिणत भएका छन्। 

महानगरमा भट्टीसहितका दुर्नाम गल्ली थुप्रै छन्। तिनै दुर्नाम गल्लीका भट्टीले थुप्रै प्रख्यात गीत, कविता तथा अन्य सिर्जनामा मद्दत गरेको छ। रक्सीका सौखिन गायक, लेखक, कवि, कलाकारले यिनै गल्लीमा आफ्ना सुमधुर, कर्णप्रिय, कालजयी सिर्जनाका खाका तयार पारेका छन्। गायक, लेखक, कविलगायत अन्य थुप्रै कलाकार तथा समालोचकको साँझ यस्तै भट्टीहरूमा बित्ने गरेको थुप्रै उदाहरण न्छन्। मासं गल्ली, झोछें, कमलाक्षी, असन, भोटाहिटी, महाबौद्ध, मख्खन लगायतस्थान प्रख्यात एवं प्रसिद्ध गीत, कविता र कृतिका साक्षी हुन्। तर महानगरका अघिल्लो पुस्ताका यी दुर्नाम गल्ली अहिले परिवर्तित भएका छन्। भट्टी पसल बिलाउँदै गएका छन् वा नेवारी खाजाघरमा परिवर्तित भएका छन्। सिर्जनाका ठाउँ हल्ला र मनमुटावले लिन थालेका छन्। तर पनि महानगरको मौलिक पहिचान बोकेको 'भट्टी कल्चर'ले नयाँ–नयाँ गल्लीमा आफूलाई स्थापित गर्दै लगेको भेटिन्छ। पुराना पुस्ताका मानिस यी नवभट्टीहरूलाई स्वाद र संवेदनाहीन स्थान सम्झन्छन्। तर समय र पुस्ता फेरिएअनुसार नयाँ पुस्ताले पनि भट्टीको आफ्नै प्रकारले आनन्द लिइरहेका छन्।
महानगरको प्राचीन सहरभित्रका ऐतिहासिक गल्लीमा आफ्नो अस्तित्व कायम राख्दै आएका केही भट्टीमा अझै पनि उस्तै स्वादको आनन्द लिन पाइन्छ। पुस्ता परिवर्तित भए पनि स्वादको निरन्तरताले यी भट्टी अझै सन्ध्याकालीन आकर्षणको केन्द्र हुने गरेका छन्। झोछें, कमलाक्षी, असन, त्यौड, ज्याठा, मासंगल्ली, न्ह्योखालगायत स्थानमा पुस्तौंदेखि चलिआएका भट्टी र खाजाघरले महानगरबासीका पुराना र नयाँ ग्राहकलाई उही स्वाद पस्किने गरेका छन्। राँगाको मासुका परिकारका धनी यी भट्टीमा लोकल अयलालाई साथ दिन भुटन, छोयला, कचिला, म्ये, खाग्व, न्ह्येपु, टिस्यः, दायकुला, स्यें, च्वःही आदि अनेक सितन पाइन्छन्। चतामरी, वः लगायत अन्य थुप्रै भेज आइटमले मासु नखाने तर अयला पिउनेलाई पनि साथ दिने गर्छ। पहिले पहिले नेवार, तामाङ, शेर्पालगायत मंगोलियन परिवारका बाहेक बाहुन, क्षेत्री पनि भट्टी पस्न हिच्किचाउँथे। तर सिर्जना, संगत र स्वादका लागि लुकीलुकी भट्टी पस्ने बानी लागेकाले भट्टी कल्चरमा सबैलाई समाहित गरिदिए। आजभोलि यस्ता स्थानमा सबै जात र वर्गका मानिसको आउजाउ हुने गर्छ। पाँच रुपैयाँको एक गिलास घुटकाएर एक टुक्रा छोयला टोकेर हिँड्नेदेखि घन्टौं बसेर सम्पूर्ण खानाको आनन्द लिने पनि यी भट्टीमा पुग्छन्। लोकल रक्सी (अयला)को स्वाद उच्चस्तरीय विदेशी ह्विस्कीभन्दा राम्रो मान्छन् उनीहरू। भट्टीलाई घृणा र हेयका दृष्टिले हेर्ने समाज यहींको छोयला भनेपछि हुरुक्कै हुने गर्छन् र आफैंलाई प्रश्न गर्छन्– घरमा बनाएको किन यस्तो हुँदैन?
महानगरभर छरिएका भट्टीहरूलाई आजभोलि सम्मानपूर्वक नेवारी खाजघर भन्ने गरिन्छ। दिउँसो खासै चहलपहल नहुने यस्ता स्थानमा साँझ परेपछि निकै भिड लाग्छ। तर मापसे चेकिङका कारणले आजभोलि यी भट्टीहरू समस्यामा छन्। भित्री सहरका स्थानीयबाहेक मापसेकै कारण ग्राहक आउन छाडेका छन्। बस्ती विस्तारसँगै बढेको काठमाडौंको परिधिलाई भट्टीको आनन्द दिन महानगरका सबैजसो वडामा यस्ता खाजाघर बढेका छन्।
बिनाविज्ञापन चर्चित हुने यस्ता भट्टी काठमाडौंमा मात्र सीमित छैनन्। देशका हरेक कुनामा फैलिएका छन्। त्यसैले त नेपाल र नेपालीलाई चिनाउने क्रममा 'सूर्य अस्त, नेपाल मस्त' जस्ता टुक्काको प्रयोग हुने गर्दछ।

बाघले आक्रमणबाट गम्भिर घाइते

चितवन-बाघले आक्रमण गर्दा चितवन मंगलपुर-५ का भीम बोटे गम्भीर घाइते भएका छन्। आइतबार बिहान साढे १० बजे तिर बोटेलाई ज्ञानेश्वर सामुदायिक वनभित्र पर्ने नारायणी नदी किनारमा बाघले आक्रमण गरेको हो।...

चट्याङ लागेर बालिकाको मृत्यु

सोलुखुम्बु-काँकुमा चट्याङ लागेर १३ वर्षीया बालिकाको ज्यान गएको छ। हिजो राति करिब ११ बजेतिर परेको चट्याङ लागेर काँकु–७ का १३ वर्षीया बालिका रमिला विश्वकर्माको घटनास्थलमै ज्यान गएको प्रहरी निरीक्षक खगेन्द्रबहादुर...

कौडा खेल्ने १२ जना पक्राउ

भक्तपुर-तिहारको बेलामा कौडा खेल्दै गर्दा महानगरीय प्रहरी वृत्त थिमिको टोलीले १२ जनालाई पक्राउ गरेको छ।

मोटरसाइकलको ठक्करबाट वृद्धको मृत्यु

दाङ– मोटरसाइकलको ठक्करबाट दाङमा शनिबार एक वृद्धको मृत्यु भएको छ।

सिङ्गो गाउँमै सामूहिक टीका

गजुरी- उत्तरी धादिङको लापा गाविसस्थित कपुरगाउँमा सबै मानिसले एकै ठाउँमा जम्मा भएर सामूहिक भाइटीका लगाएका छन्।

करेन्ट लागेर प्रहरीको मृत्यु

सप्तरी-कोसी अञ्चल प्रहरी कार्यालय धरानमा कार्यरत एक सहायक प्रहरी निरीक्षकको गएराति करेन्ट लागेर मृत्यु भएको छ।

नुवाकोट बस दुर्घटनामा मृत्यु भएका १४ मध्ये १० को सनाखत

नुवाकोट— काठमाडौंबाट रसुवाको स्याफ्रुवेशी जाँदै गरेको बा २ ख २२६६ नम्बरको यात्रुबाहक बस बेलकोटको आरुबोटे भिरमा दुर्घटनाग्रस्त हुदाँ ३ विदेशी सहित १४ जनाको मृत्यु भएकोमा १० जनाको सनाखत भएको छ। जिल्ला...

बन्दीको मृत्युपछि सिजुवामा तनाव, हवाइफायर र अंश्रुग्यास प्रहार

बन्दीको मृत्युपछि सिजुवामा तनाव, हवाइफायर र अंश्रुग्यास प्रहार

विराटनगर– चाडपर्वको बेला 'समान्य मदिरा सेवन' गरेको आरोपमा पक्राउ गरिएका एक स्थानीयको प्रहरी हिरासतमै मृत्यु भएपछि मोरङको दक्षिणपूर्वी गाविस सिजुवा शनिवार बिहानैदेखि तनावग्रस्त बनेको छ । प्रहरीले स्थितीलाई नियन्त्रणमा लिन...