Monday 30 Bhadra, 2071 |
Menu

समाज

सूर्य अस्त, महानगर मस्त

  • २१ बैशाख, २०७०
  • शिशिर वैद्य
  • DISQUS_COMMENTS
(0 votes)

हे अयला छ गुली बाँला
लयतासाँ छ हे, तँचासाँ छ हे
दुःख हे न छ हे, सुख हे न छ हे
सिसाँ म्वासाँ न्ह्याब्ले न छ हे
हे अयला छ गुली बाँला........
अन्जान कविका यी हरफले अयला (रक्सी)लाई सुख–दुःख, मृत्यु–जीवन सबै समयको उपयुक्त साथी रूपमा वर्णन गरेको छ। मदिरा, रक्सी, ठर्रा अनेक नाम रहेको अयला सन्ध्याकालीन जमघटको भरपर्दो साथीका रूपमा काठमाडौं उपत्यका निकै प्रख्यात छ। महानगरका गल्ली गल्लीमा नेवारी खाजासहित लोकल अयलाको स्वादमा रमाउन चाहनेका लागि थुप्रै खाजा घर भेटिन्छन्। 'भट्टी' उपनामले प्रख्यात यी खाजाघर सभ्य महानगरबासीका दृष्टिमा भने लोकनिन्दनीय केन्द्र हो। तर यी भट्टी काठमाडौंको पहिचानमध्ये एक हो। लोकल स्वाद र लोकल माहोलको आनन्द यिनै स्थानमा प्राप्त हुन्छ। पारखीहरू यस्ता स्थानको स्वाद कुनै अन्य उच्चस्तरीय रेस्टुरेन्टले दिन नसक्ने ठान्छन्। भट्टी शब्द आजभोलि खासै चलनचल्तीमा छैन, धेरैजसो भट्टी खाजाघर वा तुच्चा छेंमा परिणत भएका छन्। 

महानगरमा भट्टीसहितका दुर्नाम गल्ली थुप्रै छन्। तिनै दुर्नाम गल्लीका भट्टीले थुप्रै प्रख्यात गीत, कविता तथा अन्य सिर्जनामा मद्दत गरेको छ। रक्सीका सौखिन गायक, लेखक, कवि, कलाकारले यिनै गल्लीमा आफ्ना सुमधुर, कर्णप्रिय, कालजयी सिर्जनाका खाका तयार पारेका छन्। गायक, लेखक, कविलगायत अन्य थुप्रै कलाकार तथा समालोचकको साँझ यस्तै भट्टीहरूमा बित्ने गरेको थुप्रै उदाहरण न्छन्। मासं गल्ली, झोछें, कमलाक्षी, असन, भोटाहिटी, महाबौद्ध, मख्खन लगायतस्थान प्रख्यात एवं प्रसिद्ध गीत, कविता र कृतिका साक्षी हुन्। तर महानगरका अघिल्लो पुस्ताका यी दुर्नाम गल्ली अहिले परिवर्तित भएका छन्। भट्टी पसल बिलाउँदै गएका छन् वा नेवारी खाजाघरमा परिवर्तित भएका छन्। सिर्जनाका ठाउँ हल्ला र मनमुटावले लिन थालेका छन्। तर पनि महानगरको मौलिक पहिचान बोकेको 'भट्टी कल्चर'ले नयाँ–नयाँ गल्लीमा आफूलाई स्थापित गर्दै लगेको भेटिन्छ। पुराना पुस्ताका मानिस यी नवभट्टीहरूलाई स्वाद र संवेदनाहीन स्थान सम्झन्छन्। तर समय र पुस्ता फेरिएअनुसार नयाँ पुस्ताले पनि भट्टीको आफ्नै प्रकारले आनन्द लिइरहेका छन्।
महानगरको प्राचीन सहरभित्रका ऐतिहासिक गल्लीमा आफ्नो अस्तित्व कायम राख्दै आएका केही भट्टीमा अझै पनि उस्तै स्वादको आनन्द लिन पाइन्छ। पुस्ता परिवर्तित भए पनि स्वादको निरन्तरताले यी भट्टी अझै सन्ध्याकालीन आकर्षणको केन्द्र हुने गरेका छन्। झोछें, कमलाक्षी, असन, त्यौड, ज्याठा, मासंगल्ली, न्ह्योखालगायत स्थानमा पुस्तौंदेखि चलिआएका भट्टी र खाजाघरले महानगरबासीका पुराना र नयाँ ग्राहकलाई उही स्वाद पस्किने गरेका छन्। राँगाको मासुका परिकारका धनी यी भट्टीमा लोकल अयलालाई साथ दिन भुटन, छोयला, कचिला, म्ये, खाग्व, न्ह्येपु, टिस्यः, दायकुला, स्यें, च्वःही आदि अनेक सितन पाइन्छन्। चतामरी, वः लगायत अन्य थुप्रै भेज आइटमले मासु नखाने तर अयला पिउनेलाई पनि साथ दिने गर्छ। पहिले पहिले नेवार, तामाङ, शेर्पालगायत मंगोलियन परिवारका बाहेक बाहुन, क्षेत्री पनि भट्टी पस्न हिच्किचाउँथे। तर सिर्जना, संगत र स्वादका लागि लुकीलुकी भट्टी पस्ने बानी लागेकाले भट्टी कल्चरमा सबैलाई समाहित गरिदिए। आजभोलि यस्ता स्थानमा सबै जात र वर्गका मानिसको आउजाउ हुने गर्छ। पाँच रुपैयाँको एक गिलास घुटकाएर एक टुक्रा छोयला टोकेर हिँड्नेदेखि घन्टौं बसेर सम्पूर्ण खानाको आनन्द लिने पनि यी भट्टीमा पुग्छन्। लोकल रक्सी (अयला)को स्वाद उच्चस्तरीय विदेशी ह्विस्कीभन्दा राम्रो मान्छन् उनीहरू। भट्टीलाई घृणा र हेयका दृष्टिले हेर्ने समाज यहींको छोयला भनेपछि हुरुक्कै हुने गर्छन् र आफैंलाई प्रश्न गर्छन्– घरमा बनाएको किन यस्तो हुँदैन?
महानगरभर छरिएका भट्टीहरूलाई आजभोलि सम्मानपूर्वक नेवारी खाजघर भन्ने गरिन्छ। दिउँसो खासै चहलपहल नहुने यस्ता स्थानमा साँझ परेपछि निकै भिड लाग्छ। तर मापसे चेकिङका कारणले आजभोलि यी भट्टीहरू समस्यामा छन्। भित्री सहरका स्थानीयबाहेक मापसेकै कारण ग्राहक आउन छाडेका छन्। बस्ती विस्तारसँगै बढेको काठमाडौंको परिधिलाई भट्टीको आनन्द दिन महानगरका सबैजसो वडामा यस्ता खाजाघर बढेका छन्।
बिनाविज्ञापन चर्चित हुने यस्ता भट्टी काठमाडौंमा मात्र सीमित छैनन्। देशका हरेक कुनामा फैलिएका छन्। त्यसैले त नेपाल र नेपालीलाई चिनाउने क्रममा 'सूर्य अस्त, नेपाल मस्त' जस्ता टुक्काको प्रयोग हुने गर्दछ।

इन्जिनियरिङ प्रवेश परीक्षाको दोस्रो नतिजा सदर

काठमाडौं- त्रिभुवन विश्वविद्यालय पुल्चोक इन्जिनियरिङ अध्ययन संस्थान (आइओई) को प्रवेश परीक्षा नतिजा विवाद टुंगिएको छ। विवाद समाधान गर्न गठित छानबिन समितिले संशोधित नतिजालाई सदर गर्दै मातहल क्याम्पसलाई तत्काल भर्ना सुचारु...

महानगरको सवा १३ करोड पेस्की बेरुजु

काठमाडौं- काठमाडौं महानगरपालिकाबाट विभिन्न कार्यक्रमका लागि भुक्तानी दिइएको सवा १३ करोड रुपैयाँ पेस्की फर्छ्योट हुन सकेको छैन। वर्षौदेखि नेता, कर्मचारी, ठेकेदार, क्लब, संस्थालगायतले बुझेका लाखौं रकम फर्छ्योट गरेका छैनन्।

पच्चीस लाख हिनामिना गर्ने धर्मगुरुविरुद्ध अख्तियारमा निवेदन

गौशाला- २५ लाख रुपियाँ हिनामिना गरेको आरोप लगाउँदै महोत्तरीको पर्सादेवाड गाविसका मुस्लिम समुदायले स्थानीय मदरसाका धर्मगुरुविरुद्ध अख्तियारमा निवेदन दर्ता गराएका छन्। 

राधा पौडेललाई मदन पुरस्कार, शिव रेग्मीलाई जगदम्बा श्री

राधा पौडेललाई मदन पुरस्कार, शिव रेग्मीलाई जगदम्बा श्री

२०७० को मदन पुरस्कार 'खलंगामा हमला' पुस्तकका लागि राधा पौडेललाई दिइने भएको छ। मदन पुरस्कार गुठीको बैठकले यस्तो निर्णय गरेको हो। पेशाले नर्स उनी चितवनकी स्थायी बासिन्दा हुन्।

बाल उत्सवमा कार्यक्रममा ३७ हजार रुपियाँ संकलन

बाल उत्सवमा कार्यक्रममा ३७ हजार रुपियाँ संकलन

धादिङ- अर्थसंकलन गर्ने उद्देश्यका साथ आयोजना गरिएको बाल उत्सव कार्यक्रममा ३७ हजार रुपियाँ संकलन भएको छ। धादिङको मुरली भञ्ज्याङमा अवस्थित स्वाबलम्बी बहिरा प्राथमिक विद्यालयका लागि सहयोगस्वरुप आयोजना गरिएको कार्यक्रममा धादिङबेसीका...

कार दुर्घटनामा पत्रकार सहित ३ को मृत्यु

प्यूठान-कार दुर्घटनामा परी पत्रकार सहित प्यूठानका ३ जनाको मृत्यु भएको छ। प्यूठानबाट रुपन्देहि जाँदै गरेको बा ९ च १८१२ नम्वरको टाटा सुमो रुपन्देहीको सालझण्डि–७, स्थित सितलापुरमा दुर्घटना हुँदा पत्रकार महासंघ...

यौन क्रियाकलापमा संलग्न ४३ जना पक्राउ

चितवन-चितवन प्रहरीले भरतपुर र नारायणगढका विभिन्न होटलमा छापा मारेर यौन क्रियाकलापमा संलग्न ४३ जनालाई पक्राउ गरेको छ।

भागबण्डा नमिल्दा विश्वविद्यालयमा ताला

काठमाडौं-नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालयको परीक्षा नियन्त्रक र कार्यकारी निर्देशकमा आफ्नो पार्टीका मान्छे नियुक्त नगरिएको भन्दै कांग्रेस, एमाले र माओवादीका भातृसंगठनले वसन्तपुरस्थित अनुसन्धान केन्द्रमा सात महिनादेखि ताला लगाएका छन्।