Sunday 20 Ashad, 2072 |
Menu

समाज

ist-cc

सूर्य अस्त, महानगर मस्त

  • २१ बैशाख, २०७०
  • शिशिर वैद्य
  • DISQUS_COMMENTS
(0 votes)

हे अयला छ गुली बाँला
लयतासाँ छ हे, तँचासाँ छ हे
दुःख हे न छ हे, सुख हे न छ हे
सिसाँ म्वासाँ न्ह्याब्ले न छ हे
हे अयला छ गुली बाँला........
अन्जान कविका यी हरफले अयला (रक्सी)लाई सुख–दुःख, मृत्यु–जीवन सबै समयको उपयुक्त साथी रूपमा वर्णन गरेको छ। मदिरा, रक्सी, ठर्रा अनेक नाम रहेको अयला सन्ध्याकालीन जमघटको भरपर्दो साथीका रूपमा काठमाडौं उपत्यका निकै प्रख्यात छ। महानगरका गल्ली गल्लीमा नेवारी खाजासहित लोकल अयलाको स्वादमा रमाउन चाहनेका लागि थुप्रै खाजा घर भेटिन्छन्। 'भट्टी' उपनामले प्रख्यात यी खाजाघर सभ्य महानगरबासीका दृष्टिमा भने लोकनिन्दनीय केन्द्र हो। तर यी भट्टी काठमाडौंको पहिचानमध्ये एक हो। लोकल स्वाद र लोकल माहोलको आनन्द यिनै स्थानमा प्राप्त हुन्छ। पारखीहरू यस्ता स्थानको स्वाद कुनै अन्य उच्चस्तरीय रेस्टुरेन्टले दिन नसक्ने ठान्छन्। भट्टी शब्द आजभोलि खासै चलनचल्तीमा छैन, धेरैजसो भट्टी खाजाघर वा तुच्चा छेंमा परिणत भएका छन्। 

महानगरमा भट्टीसहितका दुर्नाम गल्ली थुप्रै छन्। तिनै दुर्नाम गल्लीका भट्टीले थुप्रै प्रख्यात गीत, कविता तथा अन्य सिर्जनामा मद्दत गरेको छ। रक्सीका सौखिन गायक, लेखक, कवि, कलाकारले यिनै गल्लीमा आफ्ना सुमधुर, कर्णप्रिय, कालजयी सिर्जनाका खाका तयार पारेका छन्। गायक, लेखक, कविलगायत अन्य थुप्रै कलाकार तथा समालोचकको साँझ यस्तै भट्टीहरूमा बित्ने गरेको थुप्रै उदाहरण न्छन्। मासं गल्ली, झोछें, कमलाक्षी, असन, भोटाहिटी, महाबौद्ध, मख्खन लगायतस्थान प्रख्यात एवं प्रसिद्ध गीत, कविता र कृतिका साक्षी हुन्। तर महानगरका अघिल्लो पुस्ताका यी दुर्नाम गल्ली अहिले परिवर्तित भएका छन्। भट्टी पसल बिलाउँदै गएका छन् वा नेवारी खाजाघरमा परिवर्तित भएका छन्। सिर्जनाका ठाउँ हल्ला र मनमुटावले लिन थालेका छन्। तर पनि महानगरको मौलिक पहिचान बोकेको 'भट्टी कल्चर'ले नयाँ–नयाँ गल्लीमा आफूलाई स्थापित गर्दै लगेको भेटिन्छ। पुराना पुस्ताका मानिस यी नवभट्टीहरूलाई स्वाद र संवेदनाहीन स्थान सम्झन्छन्। तर समय र पुस्ता फेरिएअनुसार नयाँ पुस्ताले पनि भट्टीको आफ्नै प्रकारले आनन्द लिइरहेका छन्।
महानगरको प्राचीन सहरभित्रका ऐतिहासिक गल्लीमा आफ्नो अस्तित्व कायम राख्दै आएका केही भट्टीमा अझै पनि उस्तै स्वादको आनन्द लिन पाइन्छ। पुस्ता परिवर्तित भए पनि स्वादको निरन्तरताले यी भट्टी अझै सन्ध्याकालीन आकर्षणको केन्द्र हुने गरेका छन्। झोछें, कमलाक्षी, असन, त्यौड, ज्याठा, मासंगल्ली, न्ह्योखालगायत स्थानमा पुस्तौंदेखि चलिआएका भट्टी र खाजाघरले महानगरबासीका पुराना र नयाँ ग्राहकलाई उही स्वाद पस्किने गरेका छन्। राँगाको मासुका परिकारका धनी यी भट्टीमा लोकल अयलालाई साथ दिन भुटन, छोयला, कचिला, म्ये, खाग्व, न्ह्येपु, टिस्यः, दायकुला, स्यें, च्वःही आदि अनेक सितन पाइन्छन्। चतामरी, वः लगायत अन्य थुप्रै भेज आइटमले मासु नखाने तर अयला पिउनेलाई पनि साथ दिने गर्छ। पहिले पहिले नेवार, तामाङ, शेर्पालगायत मंगोलियन परिवारका बाहेक बाहुन, क्षेत्री पनि भट्टी पस्न हिच्किचाउँथे। तर सिर्जना, संगत र स्वादका लागि लुकीलुकी भट्टी पस्ने बानी लागेकाले भट्टी कल्चरमा सबैलाई समाहित गरिदिए। आजभोलि यस्ता स्थानमा सबै जात र वर्गका मानिसको आउजाउ हुने गर्छ। पाँच रुपैयाँको एक गिलास घुटकाएर एक टुक्रा छोयला टोकेर हिँड्नेदेखि घन्टौं बसेर सम्पूर्ण खानाको आनन्द लिने पनि यी भट्टीमा पुग्छन्। लोकल रक्सी (अयला)को स्वाद उच्चस्तरीय विदेशी ह्विस्कीभन्दा राम्रो मान्छन् उनीहरू। भट्टीलाई घृणा र हेयका दृष्टिले हेर्ने समाज यहींको छोयला भनेपछि हुरुक्कै हुने गर्छन् र आफैंलाई प्रश्न गर्छन्– घरमा बनाएको किन यस्तो हुँदैन?
महानगरभर छरिएका भट्टीहरूलाई आजभोलि सम्मानपूर्वक नेवारी खाजघर भन्ने गरिन्छ। दिउँसो खासै चहलपहल नहुने यस्ता स्थानमा साँझ परेपछि निकै भिड लाग्छ। तर मापसे चेकिङका कारणले आजभोलि यी भट्टीहरू समस्यामा छन्। भित्री सहरका स्थानीयबाहेक मापसेकै कारण ग्राहक आउन छाडेका छन्। बस्ती विस्तारसँगै बढेको काठमाडौंको परिधिलाई भट्टीको आनन्द दिन महानगरका सबैजसो वडामा यस्ता खाजाघर बढेका छन्।
बिनाविज्ञापन चर्चित हुने यस्ता भट्टी काठमाडौंमा मात्र सीमित छैनन्। देशका हरेक कुनामा फैलिएका छन्। त्यसैले त नेपाल र नेपालीलाई चिनाउने क्रममा 'सूर्य अस्त, नेपाल मस्त' जस्ता टुक्काको प्रयोग हुने गर्दछ।

६० लाख ठगी गर्ने एक जना पक्राउ

काठमडौं–हर्बल उद्योगको स्तबृद्धि गर्ने भन्दै ६० लाख गठी गर्ने एक व्यक्ति पक्राउ परेका छन् ।

विश्वविद्यालयमा ताला माथि ताला

दाङ–दुई महिना अघि दाङस्थित नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालयमा ताला लाग्यो । आयुर्वेद अध्ययन संस्थानको डिन यिनुक्तीमा राजनीतिक भागवण्डा गर्न हुन थालेको बिरोधमा आयुर्वेद चिकित्साका विद्यार्थीहरुले २२ वैशाखमा ताला लगाए ।

घुस लिँदालिँदै दुई इन्जिनियर पक्राउ

कावासोती-उपभोक्ता समितिको काम मिलाइदिने भन्दै घुस लिएको आरोपमा दुई इन्जिनियर पक्राउ परेका छन्।

दुर्व्यवहारको विरुद्धमा तीनवटै नगरपालिका अनिश्चितकालिन बन्द

रौतहट–गौर नगरपालिकाका कार्यकारी अधिकृत सुनिल यादवलाई दुर्व्यवहार गरेको विरुद्धमा दोषिलाई कार्यवाहीको माग गर्दै कर्मचारीहरुले जिल्लाका तीनवटै नगरपालिकामा अनिश्चित कालका लागि ताला बन्दी गरेर कामकाज ठप्प पारेका छन।

एसएलसी उत्तीर्ण हजुरआमाको शिक्षिका बन्ने धोको

भक्तपुर– सुभद्रा खड्का तीन छोराकी आमा र एक नातिनीकी हजुरआमा हुन् । ४० वर्षीया खड्का यत्तिखेर बेपत्ता खुसी छिन्। कारण हो यस वर्षको प्रवेशिका अर्थात् एसएलसी परीक्षामा सफलता।

बाढीले बगाउँदा गोठमा सुतिरहेका आमाछोरी बेपत्ता, दर्जनौं बिस्थापित

खोटाङ–तावा खोलामा आएको बाढीले बगाउँदा खोटाङमा आमाछोरी बेपत्ता भएका छन्। शनिबार राति परेको भारी वर्षापछि आएको बाढीले बगाउँदा गोठमा सुतिरहेकी मात्तिम–५ की ४० वर्षीय परिमायाँ राई र उनकी छोरी १२...

मणिपालका डाक्टर मृत भेटिए

पोखरा-मणिपाल शिक्षण अस्पतालमा व्यावहारिक अभ्यास (इन्टर्नसिप) गर्दै रहेका एकजना डाक्टर आइतबार मृत फेला परेका छन् । महोत्तरी घर भएका अनिमेष ठाकुर डेरा बसेको घरको तल खसेको र मृत्यु भइसकेको अवस्थामा...

भारतले मुआब्जा नदिएपछि आक्रोसितले कोशी ब्यारेज घेरे

सप्तरी— कोशी ब्यारेजको कन्ट्रोल रुम अगाडि सप्तरी, सुनसरी र उदयपुरका ५ सयभबढी कोशी पीडितहरु मुआब्जा माग्दै धर्नामा बसेका छन्।