Wednesday 18 Chaitra, 2071 |
Menu

समयकै योजनामा मर्नुपर्छ

  • बिहीबार १४ कार्तिक, २०७०
  • जगदीश घिमिरे
  • DISQUS_COMMENTS
(0 votes)
समयकै योजनामा मर्नुपर्छ
जीवनमा सबभन्दा महत्वपूर्ण 'आफ्नो कुरा' के हुन्छ ? जन्म र मृत्यु । तर यी दुवै स्तरभन्दा महत्वपूर्ण हुन्छ यी दुईलाई जोडेर जीवनको म्याद जनाउने त्यो सानु धर्को, जसले जीवनलाई आकार दिन्छ। अन्ततः सबैको समस्त जीवन समेटिएर त्यही धर्कोमा टुङ्गिन्छ- महामानव, महादानव, अल्पायु, दीर्घायु, असल, खराब, धनी, गरिब- सबैको। अन्ततः जीवन त्यही धर्को हो।
जीवन सधैँ ज्ञेय-अज्ञेय, दृश्य-अदृश्य योजनाहरुबीच पिङ खेलिरहेको हुन्छ। सौभाग्य भनेको थोरै भए पनि आफ्नो योजनामा बाँच्न जुर्नु हो। त्यो बिरलै हुन्छ जीवन समयको योजना हो, आफ्नो होइन। मान्छेले अन्ततः समयकै योजनामा जिउनु र मर्नुपर्छ। मेरो 'आफ्नो कुरा' भनेको मेरो मनको र समयको योजनाको मिलान र अमिलान हो।

अपवादबाहेक सबै मान्छे उस्तैउस्तै हुन्छन्, तर दुरुस्तै उस्तै हुँदैनन्। सबैमान्छे फरक हुन्छन् तर पूरै फरक हुँदैनन्।

सबै अलिअलि सज्जन, अलिअलि दुर्जन, अलिअलि उदार, अलिअलि अनुदार, अलिअलि कृतज्ञ, अलिअलि कृतघ्न, अलिअलि भद्र, अलिअलि क्षुद्र, अलिअलि लोभी, अलिअलि दानी, अलीअली पापी, अलिअलि धर्माती, अलिअलि गुनी, अलिअलि बैगुनी, अलिअलि स्वार्थी, अलिअलि पराथी, अलिअलि निरासक्त, अलिअलि अनुरक्त, अलिअलि विरक्त, अलिअलि सहज बौलाहा र अलिअलि सहज सद्दे हुन्छन्।

सद्देपन र पागलपना मात्राभेद वा दृष्टिभेद मात्र हो। मनोविद युङ्ग भन्छन्- मलाई यौटै सद्दे मान्छे देखाइदेउ म त्यसलाई 'निको' पारिदिन्छु। अर्थात् सद्दे हुनु रोग हो कोही पनि पूरा 'सद्दे' हुँदैनन्।

सबैले आफ्नो जीवनमा धेरथोर असल, उपकारी, सुखी, दामी, नामी, ठूलो, बलियो हुने लौकिक वा निर्माणजस्ता पारलौकिक लक्ष्य प्राप्त गर्न चाहन्छन्। कसैले त्यसैको सपनामा जुनी बिताउँछन्। कसैले बिपनामा धेरथोर पाउँछन् पनि। कोही अलि माथि पुग्छन्; धेरै तलै टुङ्गिन्छन्। सबैमा अलिअलि भए पनि केही न केही असमान्य प्रतिभा लुकेको हुन्छ, जुन मल, जल र मौका पायो भने टुसाउँछ।

सबैले अलि अलि भए पनि पश्चाताप गर्ने पाप र धाक लगाउने पुण्य गरेका हुन्छन्। कोही अलि देखिने गरी धनका धनी, मनका गरिब वा तनका सुखी, मनका दुःखी वा मुखका जाती मनका छुच्छा हुन्छन्। कोही त्यसको उल्टो। जस्तो भए पनि सबैजसोले आफू नै जान्ने, असल, गुणी, सुशील, हँसिलो, रसिलो ठान्छन्। सबैले अरुकै कुकर्म देख्छन् अरुकै बैगुन देख्छन्। अरुकै कमजोरी देख्छन्। आफ्नो सबै राम्रैराम्रो र गुनैगुन मात्र देख्छन्।

कोही हँसिलारसिला हुन्छन् कहिलै नछुट्टिउन जस्ता। कोही सधैँ ठस्केका, कहिलै नटाँसिउन जस्ता। कोही आउँदा रमाइलो आउँछ, कोही जाँदा।

तर कसैमा पनि कुनै एकै प्रकृति वा प्रवृत्ति मात्र हुँदैन। सबैमा सबै गुनहरु हुन्छन्। सबै बैगुनहरु हुन्छन्। सबैमा सबै किसिमका भावहरु हुन्छन्। अभावहरु हुन्छन्। फरक मात्राको मात्रै हो र मान्छेको व्यक्तित्व, चरित्रमा र अस्तित्वमा फरक भनेकै त्यै मात्राको फरक हो। त्यो फरक उम्लेको र नउम्लेको पानी जस्तै हो।

पानी उनान्सय डिग्री सेल्सियससम्म उम्लिँदैन एक सय डिग्रीमा उम्लन्छ। उम्लेको पानीको बाफले रेलको इन्जिन चलाउँछ; अनेकौं चमात्कार गर्छ। त्यो उमाल्ने त्यही अन्तिम एक डिग्री हो। अहिंसा, सत्य, अस्तेय, ब्रह्मचार्य, अपरिग्रह, क्षमाशीलता, प्रतिबद्धता, सहनशीलता, सत्‌व्यवहार, दया, माया, सेवा, करुणा, विवेक, लगनशीलता, नम्रता लगायत काम, क्रोध, लोभ, मोह, मद, मात्सर्य, रिस, राग, अनुराग, बैराग, प्रेम, घृणा, सुख, दुःख, स्वार्थ, परार्थ, इहलोक, परलोक आदि भावहरु सबैमा हुन्छन्। पानीलाई उमाल्न थप १ डिग्री फरक पारेजस्तै मान्छेको व्यक्तित्व रचित्रका सबै भाव र अभावमा त्यही एक डिग्री अन्तिम फरक पार्छ। औषत मान्छेको फरक त्यही एक डिग्रीको अथवा त्यो भन्दा पनि कमको फरक हो।

अनुवंशशास्त्र भन्छ- मान्छे र चिञ्पान्जीको डिएनएमा करिब ९९ प्रतिशत समानता हुन्छ। मान्छे र चिञ्पान्जीमा त्यति झिनो फरक छ भने मान्छे-मान्छेमा नै कति पो फरक होला? एक डिग्री पनि नहोला। अनुवंश बाहेक वातावरण र सिकोले केही अरु फरक पार्ला। सानै भए पनि त्यो फरकले हरेक मान्छेको स्ववास्तविकतामा ठूलो फरक पारेको हुन्छ, जुन उसको पहिचान हुन्छ र त्यही सानो धर्काले नै लुकाएको हुन्छ।

यहाँ म आफ्नो जीवन-धर्कोको डोरीका पोयाहरु फुकाउँदैछु। पोयाका बाबियाहरु फुकाउँदैछु। बाबियाका त्यान्द्राहरु केलाउँदैछु। सेक्सपियरले- द अब्जेक्ट अफ आर्ट इज टु गिभ लाइफ अ सेप भने झैँ। कलाको उद्देश्य जीवनलाई आकार दिनु हो भने यहाँ म आफ्नो जीवन- धर्कोको आकार कुँद्दै छु।

जीवनमा मैले शब्द-साधना बाहेक केही गरिनँ, अरुका र आफ्ना शब्दहरुमा रमाउने काम। कलाकारको जस्तै मेरो जीवन पनि ३ चरणबाट गुज्रियो। मैले पहिलै आफ्नो बाहिरी ल्यान्डस्केप-दृश्य जगत लेखेँ, अनि भित्री ल्यान्डस्केप। अब म आफूलाई लेख्दैछु। अन्तर्मनको यात्रा सर्वश्रेष्ठ यात्रा हो। म त्यही यात्रामा छु। सत्यको अन्वेषण सर्वोत्कृष्ट आनन्द हो। म त्यस आनन्दको खोजीमा छु। यहाँ म त्यो यात्रा र त्यो खोजीको मिलान गर्दैछु।

जसले गाउँछ, त्यसले गीत पाउँछ। म जीवनको त्यही गीत गाउँदै छु। विषाद गीत सबभन्दा मीठो हुन्छ रे। म मेरो जीवनको त्यही विषाद गीत गाउँदै छु।

(बिहीबार निधन भएका जगदशीश घिमिरेको पुस्तक अन्तर्मनको यात्राबाट)
केसी सत्याग्रह निष्कर्षतर्फ, आज अनशन तोड्न सक्ने

केसी सत्याग्रह निष्कर्षतर्फ, आज अनशन तोड्न सक्ने

काठमाडौं-वरिष्ठ चिकित्सक डा. गोविन्द केसीको आमरण अनशनमा उर्लिएको जनसमर्थन र देशभरका चिकित्सक तर्फबाट आएको दबाबपछि सरकार अधिकांश माग पूरा गर्न तयार भएको छ।मंगलबार दिनभरि विभिन्न चरणमा भएको वार्तामा चिकित्सा शिक्षा...

सरकार लचिलो, आन्दोलन आक्रामक

सरकार लचिलो, आन्दोलन आक्रामक

काठमाडौं-आमरण अनशनको नवौं दिन सोमबार सरकार डा. गोविन्द केसीले उठाएका मेडिकल कलेजहरूको सम्बन्धन रोक्कालगायत मागमा लचिलो बने पनि त्रिभुवन विश्वविद्यालय पदाधिकारीलाई बर्खास्त गर्न तयार नभएपछि वार्ता निष्कर्षमा पुग्न सकेन। अनशनमा...

डा. केसीको स्वास्थ्य 'जोखिमपूर्ण'

डा. केसीको स्वास्थ्य 'जोखिमपूर्ण'

काठमाडौं- स्वास्थ्य सेवा र चिकित्सा शिक्षामा देखिएका विकृतिविरुद्ध दसबुँदे मागसहित आठ दिनदेखि आमरण अनशनमा रहेका वरिष्ठ चिकित्सक डा. गोविन्द केसीको स्वास्थ्य 'जोखिमपूर्ण' अवस्थामा पुगेको छ।

चीनमा राष्ट्रपतिकी छोरीलाई 'त्यो अवसर'

चीनमा राष्ट्रपतिकी छोरीलाई 'त्यो अवसर'

हङकङ- राष्ट्रपति रामवरण यादव र चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङ नेतृत्वको प्रतिनिधि मण्डलबीच शनिबार बोआओ शहरमा भएको नेपाल–चीन द्विपक्षीय वार्तामा नेपाली भ्रमण दलका अधिकांश सदस्य सहभागी भए। तर नेपाली प्रमण्डलकी एक्ली...

बालापन स्याहार्दै सत्यार्थी

बालापन स्याहार्दै सत्यार्थी

काठमाडौं-भारत, मध्यप्रदेशको विदिशास्थित सरकारी स्कुलमा पढ्दा उनले खासै अप्ठ्यारो परिस्थिति बेहोर्नुपरेन। मध्यमवर्गीय परिवारले उनको पढाइको चाँजोपाँजो राम्रैसँग मिलाइदिएको थियो। स्कुल ड्रेस, किताबलगायत सामग्रीको कुनै फिक्री थिएन। बेलाबेला ‘पकेटमनी' पनि मिल्थ्यो।...

मेडिकल कलेजको शल्यक्रिया, न शिक्षा न सेवा

मेडिकल कलेजको शल्यक्रिया, न शिक्षा न सेवा

काठमाडौं-राजधानीको भिडमभिड मध्यसहरमा ११ तले भव्य भवन ठडिएको छ। भवनको विशाल प्रवेशद्वार खुलै छ। तीन सुरक्षा गार्ड छेउमै उभिएका छन्। घरी बाहिर निस्कन्छन्, घरी भित्र छिर्छन्।बिहीबार बिहान १० बजेदेखि १...

यसर्थ सही छन् डा. केसी, पैसावाल मात्र पढ्न सक्छन्

यसर्थ सही छन् डा. केसी, पैसावाल मात्र पढ्न सक्छन्

काठमाडौं-• पोखरास्थित गण्डकी मेडिकल कलेजले यस वर्ष एमबिबिएसतर्फ ७५ जना विद्यार्थीको कोटा पाएको थियो। कम शुल्कमै पढाउन खोज्दा पनि त्यहाँ कोटाभन्दा ३१ विद्यार्थी कम आए।• काठमाडौं विश्वविद्यालय अन्तर्गतका सात मेडिकल...

यसर्थ सही छन् डा. केसी

यसर्थ सही छन् डा. केसी

काठमाडौं-‘तीन करोड नेपालीलाई एउटै प्रश्न :  सभासदको लगानी ठूलो कि जनताको स्वास्थ्य?'‘राजनीतिक दलको एउटै मिसन :  सिटामोलमा नि कमिसन।'‘आइओएम हाम्रो घर हो, माफिया छिर्न दिइन्न।'चार दिनदेखि अस्पतालमै अनशनरत डा. गोविन्द...