Tuesday 15 Ashad, 2072 |
Menu

समयकै योजनामा मर्नुपर्छ

  • बिहीबार १४ कार्तिक, २०७०
  • जगदीश घिमिरे
  • DISQUS_COMMENTS
(0 votes)
समयकै योजनामा मर्नुपर्छ
जीवनमा सबभन्दा महत्वपूर्ण 'आफ्नो कुरा' के हुन्छ ? जन्म र मृत्यु । तर यी दुवै स्तरभन्दा महत्वपूर्ण हुन्छ यी दुईलाई जोडेर जीवनको म्याद जनाउने त्यो सानु धर्को, जसले जीवनलाई आकार दिन्छ। अन्ततः सबैको समस्त जीवन समेटिएर त्यही धर्कोमा टुङ्गिन्छ- महामानव, महादानव, अल्पायु, दीर्घायु, असल, खराब, धनी, गरिब- सबैको। अन्ततः जीवन त्यही धर्को हो।
जीवन सधैँ ज्ञेय-अज्ञेय, दृश्य-अदृश्य योजनाहरुबीच पिङ खेलिरहेको हुन्छ। सौभाग्य भनेको थोरै भए पनि आफ्नो योजनामा बाँच्न जुर्नु हो। त्यो बिरलै हुन्छ जीवन समयको योजना हो, आफ्नो होइन। मान्छेले अन्ततः समयकै योजनामा जिउनु र मर्नुपर्छ। मेरो 'आफ्नो कुरा' भनेको मेरो मनको र समयको योजनाको मिलान र अमिलान हो।

अपवादबाहेक सबै मान्छे उस्तैउस्तै हुन्छन्, तर दुरुस्तै उस्तै हुँदैनन्। सबैमान्छे फरक हुन्छन् तर पूरै फरक हुँदैनन्।

सबै अलिअलि सज्जन, अलिअलि दुर्जन, अलिअलि उदार, अलिअलि अनुदार, अलिअलि कृतज्ञ, अलिअलि कृतघ्न, अलिअलि भद्र, अलिअलि क्षुद्र, अलिअलि लोभी, अलिअलि दानी, अलीअली पापी, अलिअलि धर्माती, अलिअलि गुनी, अलिअलि बैगुनी, अलिअलि स्वार्थी, अलिअलि पराथी, अलिअलि निरासक्त, अलिअलि अनुरक्त, अलिअलि विरक्त, अलिअलि सहज बौलाहा र अलिअलि सहज सद्दे हुन्छन्।

सद्देपन र पागलपना मात्राभेद वा दृष्टिभेद मात्र हो। मनोविद युङ्ग भन्छन्- मलाई यौटै सद्दे मान्छे देखाइदेउ म त्यसलाई 'निको' पारिदिन्छु। अर्थात् सद्दे हुनु रोग हो कोही पनि पूरा 'सद्दे' हुँदैनन्।

सबैले आफ्नो जीवनमा धेरथोर असल, उपकारी, सुखी, दामी, नामी, ठूलो, बलियो हुने लौकिक वा निर्माणजस्ता पारलौकिक लक्ष्य प्राप्त गर्न चाहन्छन्। कसैले त्यसैको सपनामा जुनी बिताउँछन्। कसैले बिपनामा धेरथोर पाउँछन् पनि। कोही अलि माथि पुग्छन्; धेरै तलै टुङ्गिन्छन्। सबैमा अलिअलि भए पनि केही न केही असमान्य प्रतिभा लुकेको हुन्छ, जुन मल, जल र मौका पायो भने टुसाउँछ।

सबैले अलि अलि भए पनि पश्चाताप गर्ने पाप र धाक लगाउने पुण्य गरेका हुन्छन्। कोही अलि देखिने गरी धनका धनी, मनका गरिब वा तनका सुखी, मनका दुःखी वा मुखका जाती मनका छुच्छा हुन्छन्। कोही त्यसको उल्टो। जस्तो भए पनि सबैजसोले आफू नै जान्ने, असल, गुणी, सुशील, हँसिलो, रसिलो ठान्छन्। सबैले अरुकै कुकर्म देख्छन् अरुकै बैगुन देख्छन्। अरुकै कमजोरी देख्छन्। आफ्नो सबै राम्रैराम्रो र गुनैगुन मात्र देख्छन्।

कोही हँसिलारसिला हुन्छन् कहिलै नछुट्टिउन जस्ता। कोही सधैँ ठस्केका, कहिलै नटाँसिउन जस्ता। कोही आउँदा रमाइलो आउँछ, कोही जाँदा।

तर कसैमा पनि कुनै एकै प्रकृति वा प्रवृत्ति मात्र हुँदैन। सबैमा सबै गुनहरु हुन्छन्। सबै बैगुनहरु हुन्छन्। सबैमा सबै किसिमका भावहरु हुन्छन्। अभावहरु हुन्छन्। फरक मात्राको मात्रै हो र मान्छेको व्यक्तित्व, चरित्रमा र अस्तित्वमा फरक भनेकै त्यै मात्राको फरक हो। त्यो फरक उम्लेको र नउम्लेको पानी जस्तै हो।

पानी उनान्सय डिग्री सेल्सियससम्म उम्लिँदैन एक सय डिग्रीमा उम्लन्छ। उम्लेको पानीको बाफले रेलको इन्जिन चलाउँछ; अनेकौं चमात्कार गर्छ। त्यो उमाल्ने त्यही अन्तिम एक डिग्री हो। अहिंसा, सत्य, अस्तेय, ब्रह्मचार्य, अपरिग्रह, क्षमाशीलता, प्रतिबद्धता, सहनशीलता, सत्‌व्यवहार, दया, माया, सेवा, करुणा, विवेक, लगनशीलता, नम्रता लगायत काम, क्रोध, लोभ, मोह, मद, मात्सर्य, रिस, राग, अनुराग, बैराग, प्रेम, घृणा, सुख, दुःख, स्वार्थ, परार्थ, इहलोक, परलोक आदि भावहरु सबैमा हुन्छन्। पानीलाई उमाल्न थप १ डिग्री फरक पारेजस्तै मान्छेको व्यक्तित्व रचित्रका सबै भाव र अभावमा त्यही एक डिग्री अन्तिम फरक पार्छ। औषत मान्छेको फरक त्यही एक डिग्रीको अथवा त्यो भन्दा पनि कमको फरक हो।

अनुवंशशास्त्र भन्छ- मान्छे र चिञ्पान्जीको डिएनएमा करिब ९९ प्रतिशत समानता हुन्छ। मान्छे र चिञ्पान्जीमा त्यति झिनो फरक छ भने मान्छे-मान्छेमा नै कति पो फरक होला? एक डिग्री पनि नहोला। अनुवंश बाहेक वातावरण र सिकोले केही अरु फरक पार्ला। सानै भए पनि त्यो फरकले हरेक मान्छेको स्ववास्तविकतामा ठूलो फरक पारेको हुन्छ, जुन उसको पहिचान हुन्छ र त्यही सानो धर्काले नै लुकाएको हुन्छ।

यहाँ म आफ्नो जीवन-धर्कोको डोरीका पोयाहरु फुकाउँदैछु। पोयाका बाबियाहरु फुकाउँदैछु। बाबियाका त्यान्द्राहरु केलाउँदैछु। सेक्सपियरले- द अब्जेक्ट अफ आर्ट इज टु गिभ लाइफ अ सेप भने झैँ। कलाको उद्देश्य जीवनलाई आकार दिनु हो भने यहाँ म आफ्नो जीवन- धर्कोको आकार कुँद्दै छु।

जीवनमा मैले शब्द-साधना बाहेक केही गरिनँ, अरुका र आफ्ना शब्दहरुमा रमाउने काम। कलाकारको जस्तै मेरो जीवन पनि ३ चरणबाट गुज्रियो। मैले पहिलै आफ्नो बाहिरी ल्यान्डस्केप-दृश्य जगत लेखेँ, अनि भित्री ल्यान्डस्केप। अब म आफूलाई लेख्दैछु। अन्तर्मनको यात्रा सर्वश्रेष्ठ यात्रा हो। म त्यही यात्रामा छु। सत्यको अन्वेषण सर्वोत्कृष्ट आनन्द हो। म त्यस आनन्दको खोजीमा छु। यहाँ म त्यो यात्रा र त्यो खोजीको मिलान गर्दैछु।

जसले गाउँछ, त्यसले गीत पाउँछ। म जीवनको त्यही गीत गाउँदै छु। विषाद गीत सबभन्दा मीठो हुन्छ रे। म मेरो जीवनको त्यही विषाद गीत गाउँदै छु।

(बिहीबार निधन भएका जगदशीश घिमिरेको पुस्तक अन्तर्मनको यात्राबाट)
कोकिन ट्रान्जिट बन्दै काठमाडौं

कोकिन ट्रान्जिट बन्दै काठमाडौं

काठमाडौं- मलेसियाली स्टाफ नर्स मारिना बिन्ती जमालुद्दिन काठमाडौं, सुन्धारास्थित केन्द्रीय कारागारको महिला बन्दीगृहमा छिन्। ३६ वर्षीया मारिना २०७१ चैत २० मा कतार एयरबाट दोहा हुँदै नेपाल आएकी थिइन्। यहाँ दुई...

संविधानमा फेरि 'सानातिना' उल्झन

संविधानमा फेरि 'सानातिना' उल्झन

काठमाडौं- संविधानसभाअन्तर्गत मस्यौदा लेखन समितिले नयाँ संविधानको पहिलो मस्यौदा पारित गरेको १२ घन्टा नबित्दै प्रमुख राजनीतिक दलहरूबीच अन्तर्वस्तुमा पुनः विवाद देखिएको छ।

'अयोग्य'बाट राष्ट्रिय गौरव

'अयोग्य'बाट राष्ट्रिय गौरव

काठमाडौं- सेना समायोजनका बेला अयोग्य ठहरिएपछि उनलाई जीवनदेखि नै दिग्दार लागेको थियो। अत्यन्त कमजोर अवस्थाको परिवारलाई आर्थिक रुपमा उठाउनकै लागि उनी कुनैबेला माओवादी युद्धमा होमिएकी थिइन। उनले माओवादी 'क्रान्ती' बाट...

युनेस्कोको खतरा सूचीमा उपत्यकाका सम्पदा!

युनेस्कोको खतरा सूचीमा उपत्यकाका सम्पदा!

काठमाडौं-भूकम्पपछि क्षतविक्षत काठमाडौं उपत्यकाका विश्व सम्पदा क्षेत्रलाई युनेस्कोले खतरा सूचीमा राख्ने तयारी गरेको छ। जर्मनीको बोनमा आइतबार सुरु हुने युनेस्को विश्व सम्पदा समितिको ३९ औं सम्मेलनमा यसबारे प्रस्ताव पेस हुँदैछ।...

जमिम हत्या योजनाका फरार पूर्व डिएसपी ६ बर्ष पछि घरमा भेट्टिए

काठमाडौं-स्पेश टाइमका अध्यक्ष जमिम साहको हत्या योजनामा संलग्न रही ६ वर्षदेखी 'फरार' नेपाल प्रहरीका पूर्व डिएसपी जगदिश चन्द मिनभवनको आफ्नै घरमा फेला परेका छन्। चन्द नेपाल प्रहरीको आग्रहमा इन्टरपोलबाट रेडकर्नर...

नयाँ संविधान १२१ पृष्ठको!

नयाँ संविधान १२१ पृष्ठको!

काठमाडौं-संविधानसभाको मस्यौदा समितिअन्तर्गत कार्यदलले नयाँ संविधानको मस्यौदा शुक्रबार समितिलाई बुझाएको छ। राति साढे ९ बजे समितिलाई बुझाइएको मस्यौदाअनुसार नयाँ संविधान ७ अनुसूची, ३७ भाग, २ सय ९४ धारासहित १२१ पृष्ठको हुनेछ। १५...

जापानी मन्त्रीले छोए नेपाली मन

जापानी मन्त्रीले छोए नेपाली मन

काठमाडौं- नेपाल पुनर्निर्माणका लागि अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलनमा जापानी विदेश राज्यमन्त्री मिनोरू किउचीले बोल्दा नेपालीको हृदय छोएका थिए। चार वर्षअघि जापानमा आएको भूकम्पका बेला २० हजार नागरिकले जीवन गुमाएको प्रसंग जोड्दै उनले...

विशेष सम्पादकीय : हामी सक्छौं

विशेष सम्पादकीय : हामी सक्छौं

वैशाख १२ को शक्तिशाली भूकम्प र त्यसयताका सयौं अनुकम्पनले ढलेका हामी फेरि भग्नावशेषबाट उठेका छौं। भूकम्पबाट हाम्रा सम्पदा र जिन्दगीभरिको कमाइले निर्माण भएका घर मात्र भत्किएनन्, करिब ९ हजार प्रियजनलाई...