Friday 15 Falgun, 2071 |
Menu

HUB

डेरा खोज्दै हिजोका घरपट्टी

  • बुधबार १९ असार, २०७०
  • विक्रम गिरी
  • DISQUS_COMMENTS
(0 votes)
डेरा खोज्दै हिजोका घरपट्टी
गल्फै (दार्चुला) - खलंगा, गल्फैका केशवबहादुर पालको परिवारमा १५ जना छन्। दुई साताअघिसम्म पनि परिवारका सबै व्यवसाय गर्थे। असार ३ को बाढीले यो परिवार घर न घाटको भएको छ। दुईतले घरमा बस्दै आएको यो परिवार अहिले छानो खोज्दै चार ठाउँमा बाँडिएको छ। एउटै घरमा बास बस्ने ठाउँ नभेट्टाएपछि उनीहरू चार ठाउँमा बाँडिनु परेको हो। बाढीले बगाउनुअघि यो परिवार घरको आठ कोठामा बस्दै आएको थियो। बाँकी चार कोठा चाहिँ भाडामा। 'मासिक ६ हजार रुपैयाँ भाडा उठ्थ्यो,' पालले सुनाए, 'अहिले आफ्नै लागि डेरा पाउन मुस्किल छ।'
परिवारका सदस्य अलग–अलग बस्नु परेकोमा उनी दुःखी छन्। उनको ५० लाख बराबरको घर तथा एक करोडभन्दा बढीको सामान बाढीले बगाएको छ। चार ठाउँमा डेरा बस्दा पाल परिवारले मासिक ८ हजार रुपैयाँ भाडा तिर्नुपर्छ। 
आँखैअगाडि तीनतले घर बगाएको देखेका गल्फैका नैनसिँह कुँवरले बाढी आएको दुई साता बित्दा पनि आफूलाई सम्हाल्न सकिरहेका छैनन्। ससुरालीमा आश्रय लिइरहेका उनले मन बहलाउन सानो किराना पसल थापेका छन्। ३३ कोठे घरका घरपट्टी कुँवरले डेरा नपाएपछि ससुरालीको सहारा लिएका हुन्। 'मासिक १० हजारभन्दा बढी भाडा उठाउँथे,' उनले भने, 'अहिले आफैंले भाडामा कोठा पाउन सकेको छैन।' ३८ वर्षसम्म सरकारी जागिर गरेका कुँवरले धेरै दिनसम्म सरकारले उपलब्ध गराएको ३५ हजार रुपैंयाँ राहत रकम लिन मानेनन्। 'सबैले लिए, अरुले कर गरेकाले पछि मैले पनि रकम बुझेँ,' उनले भने। पहाडबाट सबैजसो मधेस झरिरहेका बेला उनले महेन्द्रनगरको जग्गा बिक्री गरे। त्यो रकमले गल्फैको घरमा तला थपे। 'अब सुकुम्बासी भएँ, ओत लाग्ने ठाउँ कतै छैन,' उनले पीडा सुनाए। कुँवरको घर एक करोड रुपैंयाँभन्दा बढीको थियो।
धाप–९ बाट खलंगा बसाइँ आएका गगन बिष्ट २० वर्ष भाडामा बसे। उनले दुई दशकसम्म पसल र होटल व्यवसाय गरी केही रकम जोगाएर गल्फैमा जग्गा किने। गत वर्ष असोजमा उनले तीनतले घर पनि बनाए। यसपालि चौथो तला थप्न सामग्री बटुल्दै थिए। घरपट्टी भएको एक वर्ष नपुग्दै उनी आफैंले डेरा खोज्नुपर्योत। 'घर बगाएको सातासम्म त डेरा नै पाइनँ,' बिष्टले भने, 'अहिले बल्ल सडक किनारमा टहरा बनाउने ठाउँ भेटाएको छु।' स्थानीय जितसिंह थापाको खेतको मकै उखेलेर उनी टहरा बनाई बसेका छने। 'पाँचजनाको परिवार पाल्न टहराको कुनामा पकाई चिया बेच्न थालेको छु,' उनले दुखेसो पोखे। 
खलंगा–२ गल्फैका मात्र ६६ वटा पक्की घर बाढीले बगाएको छ। त्यत्तिकै संख्यामा घर बस्न नसकिने अवस्थामा छन्। कतिपय बाढीपीडित डेरा गरेर बसेका छन्। कतिपयले आफन्तकहाँ शरण लिएका छन्। '८० प्रतिशतभन्दा बढीको कतै पनि घर छैन,' स्थानीय लोकमणि ठगुन्ना भन्छन्, 'गाउँको घरखेत बेचेर उनीहरू सदरमुकाम बसाइँ सरेका हुन्।' लाखौंको घरजग्गा बगेपछि उनीहरूले प्रति परिवार ३५ हजार रुपैंयाँको दरले सरकारले उपलब्ध गराएको राहत रकम लिन नमानेको ठगुन्नाले बताए।
बाढीले घरखेत बगाएपछि खलंगाको गल्फै, घाँटवार र बाँगाबगडका १ सय २८ परिवारको पक्की घर बगाएको छ। १ सय २६ परिवारको घर बस्न नमिल्ने अवस्थामा पुगेको छ। उनीहरूमध्ये कतिपयले डेरा पाएका छन्। कतिपय परिवार अहिले पनि डेराको खोजीमा भौंतारिँदै छन्। 'कर्मचारी र विद्यार्थी पहिलेदेखि नै डेरामा बस्ने भएकाले ठाउँ खाली थिएन,' खलंगाको सवैभन्दा सुरक्षित गाउँ मोइतीका भोला अवस्थी भन्छन्, 'अहिले त बरन्डा समेत खाली छैन्।'
सदरमुकामको मुटु नै मानिएको गल्फैको बाढी आएको आठ घन्टामै स्वरुप परिवर्तन भयो। सवैभन्दा सुरक्षित मानिएको जिल्ला अस्पताल पहिले बग्यो। 'अस्पताल बगेपछि असुरक्षित ठान्यौं,' विस्थापित कुँवर भन्छन्, ' त्यसपछि ओड्ने ओछ्याउने र आफ्नो लुगाफाटा बोकेर डाँडातर्फ लाग्यौं।' घरदेखि महाकाली किनारसम्म आफ्नो २३ रोपनी जग्गा रहेको उनले सुनाए। 
मनसुन अझै बा“की रहेकाले बाढी विस्थापित ढुक्क हुने अवस्था छैन। गाउँमा घर भएर पनि खलंगामा टहरा बनाएर बसेका दलित परिवारलाई समस्या छैन्। तर, गाउँको घरखेत बेचेर खलंगामा बस्दै आएका तथा बैंकबाट ऋण काढेर व्यवसाय गरिरहेका परिवार मर्कामा परेका छन्। बाढी विस्थापितलाई अन्यत्र लगेर पुनर्स्थापना गर्नुपर्ने देखिन्छ। जोखिममा परेकाको हकमा महाकालीमा भरपर्दो तटबन्ध निर्माण आवश्यक छ।
प्राविधिकहरू तत्काल स्थायी तटबन्ध सम्भव नभएको बताउँछन्। 'थप कटान हुन नदिन अस्थायी तटबन्ध निर्माण गर्दैछौं,' जल उत्पन्न प्रकोप नियन्त्रण डिभिजन कार्यालय नम्बर ७ का डिभिजन प्रमुख महेन्द्रप्रसाद बडुले भने, 'स्थायी तटबन्धका लागि ठूलो बजेट र जनशक्ति चाहिन्छ।' 
दुई साता बित्दासमेत बाढी विस्थापित र जोखिममा परेकाको वास्तविक लगत स्थानीय प्रशासनले संकलन गर्न सकेको छैन। यसैबीचमा प्रमुख जिल्ला अधिकारी चिरञ्जीवी अधिकारीको सरुवा भएको छ। नयाँ आउने प्रमुख जिल्ला अधिकारीले केही महिना जिल्लाको वस्तुस्थिति बुझ्न समय लाग्ने भएकाले यसले विस्थापितलाई आक्रोशित बनाउने स्थानीयको भनाइ छ। भर्खर सरुवा गरिएका प्रजिअ अधिकारीले लगत संकलनमा ढिलाइ भएको त स्वीकार गरे। यसका लागि स्थानीय प्रशासनले केन्द्रकै टोली गुहारिरहेको छ।
‘कहिले घर पुगौंला र बुबालाई भेटौंला'

‘कहिले घर पुगौंला र बुबालाई भेटौंला'

काठमाडौं-‘बाबा!'२८ महिनापछि फोनबाटै भए पनि बुबालाई बोलाउन पाउँदा उनमा खुसीको सीमै थिएन। बुबाको आवाज सुनेपछि एकछिन त अवाक् नै भए उनी। अनुहार एकाएक कालो–नीलो भयो। मोबाइल सेट समातिरहेका उनका हात...

कप्तान पारसको अर्को इनिङ (फोटो फिचर)

कप्तान पारसको अर्को इनिङ (फोटो फिचर)

काठमाडौं- राष्ट्रिय क्रिकेट टोलीका कप्तान पारस खड्का विवाह बन्धनमा बाँधिएका छन्। लाजिम्पाटस्थित सांग्रिला होटलमा उनले प्राप्ती राज्यलक्ष्मी राणालाई जीवन संगिनी बनाएका हुन्। विवाहमा दुबै पक्षका आफन्त र क्रिकेटरकोहरुको उपस्थिति थियो।...

‘ठूला माछा' उम्काउँदै अख्तियार

‘ठूला माछा' उम्काउँदै अख्तियार

काठमाडौं-अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगको २४ औं वार्षिकोत्सव समारोहमा प्रमुख आयुक्त लोकमानसिंह कार्कीले मन्तव्य क्रममा अनुनय गरे, ‘सरकार, ठूला माछा समात्ने वातावरण मिलाइदिनुपर्‍यो!' खरिदार, सुब्बा तहका कर्मचारी र पदाधिकारीलाई मात्र निसाना...

‘हाम्रो अनुहार डढाउनेलाई छिटो समात्नुस् सर!'

‘हाम्रो अनुहार डढाउनेलाई छिटो समात्नुस् सर!'

काठमाडौं-‘मलाई यो हालतमा पुर्‍याउने आक्रमणकारीलाई नछाड्नू सर, छिटो समातेर कारबाही गर्नुस्।'ट्युसन पढ्न गएका बेला तेजाब हमलामा परेर गम्भीर घाइते भएकी संगीता पुलामी मगरले मंगलबार अनुसन्धान क्रममा भेट्न आएका महानगरीय प्रहरी...

खाग तस्करीको खुल्यो जालो, कहाँ प्रयोग हुन्छ खाग?

खाग तस्करीको खुल्यो जालो, कहाँ प्रयोग हुन्छ खाग?

काठमाडौं-दुर्लभ वन्यजन्तु एकसिंगे गैंडाको खाग तस्करीको जालो कहाँबाट कहाँसम्म फैलिएको होला? यसको नाइके होला? किन र कहाँ खपत भइरहेको होला नेपालबाट तस्करी हुने गैंडाको खाग?नेपालमा विसं २०५५–२०५६ बाट संगठित रूपमै...

पैँतिस वर्ष अघि युवती बेच्ने महिलाको बयान 'भारु. १५० मा बेचें'

पैँतिस वर्ष अघि युवती बेच्ने महिलाको बयान 'भारु. १५० मा बेचें'

दाङ-अपराध लुक्दैन। नत मिनाहा हुन्छ। कानुनले अपराधिलाई ढिलोचाँडो कठघरामा उभ्याउँछ। पछिल्लो उदाहरण बनेकी छिन्,देउखुरी सोनपुरकी केशरी सर्किनी। कानुन छल्ने ३५ बर्ष सम्मको उनको प्रयास शनिबर तुहियो। ३५ बर्ष अघिको अपराध...

ढुंगेलविरुद्धको ज्यान मुद्दा ब्युँतियो : हत्याबारे अनुसन्धान नहुनुको कारण माग

ढुंगेलविरुद्धको ज्यान मुद्दा ब्युँतियो : हत्याबारे अनुसन्धान नहुनुको कारण माग

काठमाडौं- ओखलढुंगाका गणेश श्रेष्ठको हत्या अभियोगमा पूर्वसभासद बालकृष्ण ढुंगेललगायत एमाओवादीका नेता तथा कार्यकर्ताविरुद्ध लगाइएको मुद्दा ब्युँतिएको छ। सरकारले सशस्त्र द्वन्द्वका सम्पूर्ण मुद्दा समाधान गर्न सत्यनिरूपण तथा मेलमिलाप र बेपत्ता छानबिन...

बिजुलीमा दुई अर्ब स्वाहा

बिजुलीमा दुई अर्ब स्वाहा

काठमाडौं-सरकारले तोकिएको समयमा काम नगरेको भन्दै १२ जलविद्युत आयोजनाको अनुमतिपत्र खारेज गर्दा आयोजना निर्माणमा खर्च भएको झन्डै २ अर्ब रुपैयाँ डुबेको छ। निर्माण भइरहेका, अध्ययन सकिएका, वित्तीय स्रोत जुटाउँदै गरेका र...