Monday 7 Poush, 2071 |
Menu

अर्थ

रेलसेवा बन्द हुँदा व्यापार प्रभावित

  • बिहीबार २० असार, २०७०
  • वीरेन्द्र कर्ण/रासस
  • DISQUS_COMMENTS
(0 votes)

जनकपुर - ७६ वर्ष पुरानो जनकपुर–जयनगर रेलसेवा बन्द हुँदा नेपाल–भारतबीच रहेको दुई पक्षीय व्यापार प्रभावित भएको छ। जनकपुरको धार्मिक, सामाजिक तथा आर्थिक विकासमा उल्लेखनीय भूमिका निर्वाह गर्दै आएको रेलसेवा बन्द भएपछि यसको प्रत्यक्ष असर व्यापारमा परेको छ।
असार १३ गते जयनगरबाट जनकपुरतर्फ आइरहेको रेल गाडीमा दुईवटा मालबागन महुवा कपिलेश्वर गोलाईमा पल्टिँदा दुर्घटना भएका कारण असार १४ गतेदेखि उक्त सेवा बन्द छ। 
आव २०६९/०७० को वार्षिक लक्ष्य दश करोड ५३ लाख ५६ हजार रुपैयाँ रहेकामा रेल सेवा बन्द हुँदा राजस्व लक्ष्यसमेत प्रभावित हुने सम्भावना बढेको जनकपुर भन्सार कार्यालयले जनाएको छ। 
जनकपुरका व्यापारीको प्रत्यक्ष कारोबार भारतको जयनगर बजारसँग रहेकाले व्यापारी रेलमार्गबाट सामान ल्याउँथे। रेलसेवा बन्द भएपछि ढुवानीको साधनको अभावको कारण एकातिर राजस्व प्रभावित भएको छ। अर्कोतर्फ नेपाल–भारत दुवै देशका व्यापारसमेत प्रभावित भएको छ। 
जनकपुरदेखि जयनगरसम्म दिनमा दुईपटक ओहोर–दोहोर गर्दा दैनिक ५० हजार राजस्व उठ्ने गरेकोमा अहिले रेलसेवा बन्द भएपछि राजस्व असुली शून्य भएको छ। रेलसेवा बन्द हुँदा भन्सार राजस्वसमेत प्रभावित भएकाले नेपाल सरकारले भारत सरकारसँग वार्ता गरेर जरही, उवगाउँ, जयनगरसम्म सडक मार्गबाट सामान आयात गर्ने वैधानिक व्यवस्था गर्नुपर्ने प्रमुख भन्सार अधिकृत शिशिर घिमिरेले बताए। 
जनकपुरदेखि जयनगरसम्म एकमात्र यातायतको साधन रेलसेवा रहेकाले असार ८ गतेदेखि बन्द भएको रेल सेवाको कारण दैनिक तीन लाख राजस्व उठ्नुपर्नेमा अहिले ४० देखि ५० हजार रुपैयाँसम्म राजस्व उठ्ने गरेको भन्सार कार्यालयले जनाएको छ। 
रेल्वे ट्र्याकको अवस्था जीर्ण भएकाले ब्रोडगेज कार्य सुरु नभएसम्म तत्काल ट्र्याक इञ्जिन र वागनमर्मतका लागि रेल विभागबाट पाँच करोड ६५ लाख रुपैयाँ मागिएको निमित्त प्रशासकीय अधिकृत तुलाबहादुर डाँगीले बताए। 
जनकपुर रेलवेको अवस्था जीर्ण रहेेको र नेपाल सरकारले मर्मत सुधारका लागि लगानी नगरेकाले रेलको दुरावस्था भएको निमित्त महाप्रबन्धक रामचन्द्र साहले बताए। 
विसं १९९४ मंसिर १६ गतेदेखि दैनिक खजुरी स्टेसनबाट पूर्वी धनुषाको इनर्वातर्फ रेलसेवा सञ्चालनमा आएको हो। यसको विधिवत उद्घाटन भने सन् १९३९ को अन्त्यतिर कमाण्डर इन चिफ पद्मशम्सेर जबराबाट भएको थियो। रेल्वेसेवा सञ्चालन गर्नुका तत्कालीन प्रमुख उद्देश्य भनेको पश्चिम धनुषाको विजलपुराको जंगलबाट काठ निकासी गरी भारततर्फ लग्नु थियो। 
सन् १९३४/३५ तिर निर्माण प्रारम्भ भएको जनकपुर रेल्वेसेवा सन् १९३७ को अन्त्यतिर इनर्वा दशगजा सीमासम्म सीमित थियो। पछि जनकपुरदेखि इनर्वा दशगजासम्म साढे १६ माइल पक्की लाइन, जनकपुरदेखि पश्चिम विजलपुरासम्म १६ माइल कच्ची लाइन, पक्की भवन, स्टेसन, स्टाफ क्वाटर, महिना थपुर स्टेसन, स्टाफ क्वार्टर, खजुरी स्टेसन, स्टाफ क्वार्टर आदि निर्माण भएको थियो। 
यसैगरी विजलपुरा स्टेसन, लोहारपट्टी स्टेसन, परबाहा र इनर्वा स्टेसन निर्माण हुनुको साथै कपिलेस्वर पुल, जलाधिपुल, जमुनीपुल, वैदेही, बरहवापुल तथा अत्यधिक मात्रामा कलभर्ट निर्माण हुनुको साथै राम–सीता भन्ने दुईवटा इन्जिन निर्माण गरिएको थियो। 
निर्माणमा कार्यमा तत्कालीन भारतीय रूपैयाँ छलाख ६९ हजार १७८ खर्च भएको जनकपुर रेल्वेसेवाले जनाएको छ। 
सुरुमा पूर्वी धनुषाको इनर्वासम्म मात्र रेल्वेसेवा सञ्चालन हुँदा भारतबाट आउने यात्रु, व्यापारीहरू अत्यधिक कष्ट उठाई जयनगरबाट डेढ माइल खेतको बाटो पैदल हिँडी जनकपुर आई रेल्ा समात्नुपर्ने बाध्यता थियो। 
समस्यालाई दृष्टिगत गरी सन् १९३८ मा इनर्वादेखि जयनगरको भारतीय सीमासम्म डेढ माइल पक्की लाइन तयार भएपछि जयनगरसम्मको रेल्वेसेवा विस्तार भएको हो। त्यसबेला जयनगरदेखि जनकपुरसम्म तेस्रो श्रेणीको भाडादर प्रतिव्यक्ति भारु पौने सात आना थियो।
२०२१ मा नेपाल यातायात संस्थान र २०५८ मंसिरमा यातायात संस्थान विघटन भएपछि कम्पनीअन्तर्गत राख्ने सरकारी निर्णय भयो र २०६८ जेठ १८ मा नेपाल रेल्वे कम्पनीमा परिणत भई जनकपुर रेल सेवा सञ्चालन भइरहेको छ। 
पहिला पूर्वमा जनकपुर–जयनगर २९ किलोमिटर र पश्चिममा विजलपुरासम्म २२ किलोमिटर रेल सेवा सञ्चालनमा थियो। पछि २०५८ साउन ३ गते राति भीषण बाढीको कारण जनकपुर–पिपरारीअन्तर्गत पर्ने बिग्ही नदीमा रहेको पुल भत्किएपछि सोही महिनाको ४ गतेदेखि विजलपुरासम्म रेल्वेसेवा अनिश्चितकालका लागि बन्द भएको थियो। 
सेवा बन्द भएपछि त्यस भेगका करिब ४० गाविसका जनता रेलसेवाबाट वञ्चित हुनुका साथै त्यसक्षेत्रको व्यापारसमेत प्रभावित हुन गएको थियो। 
जनकपुर–जयनगरसम्म दैनिक तीन सेवा दिइरहेको रेल्वेका लेनहरू पुरानो तथा जीर्ण भएपछि मर्मत सम्भारको अभावमा बेलाबखत रेलसेवामा अवरोध हुने गरेकाले दुई सेवामा मात्र सीमित भएको जनकपुर रेल्वेका कर्मचारीहरू बताउँछन्। सात/आठ वर्षदेखि घाटामा गइरहेको जनकपुर रेल्वेमा कार्यरत १६२ जना कर्मचारीलाई अर्थमन्त्रालयबाट ऋण लिएर तलब खुवाउनुपर्ने बाध्यता छ।
पम्पले तेल उठाएनन्

पम्पले तेल उठाएनन्

काठमाडौं- नेपाल आयल निगमले पेट्रोलियमको मूल्य घटाए पनि व्यवसायीले पुरानो 'स्टक' साबिककै भाउमा बेच्न पाउनुपर्ने भन्दै आइतबार दिनभर तेल उठाएनन्। उनीहरुको माग पुरानै मूल्य एक सय २३ रुपैयाँ प्रतिलिटरमा स्टक...

३८ वर्ष पुरानो नाङ्लो रेस्टुरेन्ट बन्द

३८ वर्ष पुरानो नाङ्लो रेस्टुरेन्ट बन्द

काठमाडौं– नेपालमा रेस्टुरेन्ट संस्कृति भित्र्याउने 'श्रेय' पाएको नाङ्लो ब्रान्डको पहिलो रेस्टुरेन्ट ३८ वर्ष सञ्चालनमा आएपछि बन्द भएको छ। नाङ्लो ग्रुप अफ कम्पनिजले राजधानीको दरबारमार्ग सञ्चालन गरिरहेको उक्त रेस्टुरेन्ट आइतबारबाट आधिकारिक...

कुलो खन्न हजारौं किसान

कुलो खन्न हजारौं किसान

चिसापानी (कैलाली)-कर्णाली नदीको पानी खेतमा पुर्‍याउन कैलालीका १० हजारभन्दा बढी किसान रानी, जमरा, कुलरिया कुलो खन्ने काममा सक्रिय छन्। जंगलमै बास बसेर उनीहरुले काम गरिरहेका छन्। कैलालीको पूर्वी भेगका किसानले...

कुलो खन्न हजारौं किसान

कुलो खन्न हजारौं किसान

चिसापानी (कैलाली)-कर्णाली नदीको पानी खेतमा पुर्‍याउन कैलालीका १० हजारभन्दा बढी किसान रानी, जमरा, कुलरिया कुलो खन्ने काममा सक्रिय छन्। जंगलमै बास बसेर उनीहरुले काम गरिरहेका छन्। कैलालीको पूर्वी भेगका किसानले...

पेट्रोलियम पदार्थको मूल्यमा भारी कटौती

पेट्रोलियम पदार्थको मूल्यमा भारी कटौती

काठमाडौं– चौतर्फी दबाबपछि नेपाल आयल निगमले पेट्रोलियम पदार्थको मूल्यमा भारी कटौती गरेको छ। अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्य घटेअनुसार नघटाएको भन्दै विद्यार्थी संगठनले दबाब दिएपछि निगमको शुक्रबार बसेको सञ्चालक समिति...

मलमा १४० मिसम्याच

मलमा १४० मिसम्याच

विराटनगर-कृषि सामग्री कम्पनी लिमिटेड र मोरङका एक सय ४० सहकारी संस्थाले एउटै परिमाणको मल किनबेच विवरण आन्तरिक राजस्व कार्यालयमा फरक–फरक पेस गरेका छन्। एउटै परिमाणको मल खरिद र बिक्री मूल्य...

चिया खेतीमा विषादी प्रयोग घट्दै

चिया खेतीमा विषादी प्रयोग घट्दै

झापा-एक–डेढ वर्ष अघिसम्म आफ्नो बगानमा उत्पादित हरियो पत्ती कारखाना लिएर जान चिया किसान हच्किन्थे। ट्र्याक्टरबाट पत्ती झार्दाझार्दै विषादीको गन्ध ह्वास्सै आउँदा उद्योगीले मूल्य घटाइहाल्थे। किसानको बोली लगभग बन्द हुन्थ्यो। ‘बोलुँ...

आठ संस्थान ससर्त निजीकरण

आठ संस्थान ससर्त निजीकरण

काठमाडैं-बन्द अवस्थतामा रहेका आठवटा सार्वजनिक संस्थानलाई सर्त सहित निजिकरण गर्न उद्योग मन्त्रालय सहमत भएको छ। नेपाल सरकारको कम्तीमा ४९ प्रतिशत सेयर हुनेगरी व्यवस्थापन करारमा दिएर उद्योग संचालन गर्न मन्त्रालयले प्रकृया...