15 Kartik, 2071 |
Menu

अर्थ

भरपर्दा भएनन् चिनियाँ ठेकेदार

(0 votes)
भरपर्दा भएनन् चिनियाँ ठेकेदार
काठमाडौं –चाइना रेल्वे ब्युरो कर्पोरेसनले सम्झौताअनुसार काम गर्न नसकेपछि ठेक्का रद्द, मेलम्ची एक वर्षभित्रै आउने सपना अधुरै
– सन् २०१४ मेसम्म निर्माण सक्ने गरी त्रिशुली ३ 'ए'को ठेक्का पाएको चाइना गेजुवा ग्रुपद्वारा अहिलेसम्म २५ प्रतिशत निर्माण, क्षमता बढाउने निर्णय विवादले आयोजना अन्योल
– चिलिमे जलविद्युत कम्पनीअन्तर्गतको तल्लो सान्जेनको निर्माण ठेक्का पाएको चाइना गेजुवा ग्रुपले बोलपत्रमा राखिएको प्रावधानबाहिरका सर्त राखेपछि कालोसूचीमा
–चाइना गेजुवा ग्रुप कम्पनीले चमेलिया आयोजना निर्माण निर्धारित समयभन्दा तीन वर्ष ढिलो, आयोजनाको कुल लागत साढे आठ अर्बबाट साढे १२ अर्ब पुग्यो
– कुलेखानी तेस्रो बनाउने ठेक्का सिनो हाइड्रोले एकतर्फी रुपमा तोडेपछि ३५ करोड थपियो ।
मुलुकको पूर्वाधार र जलविद्युत क्षेत्रमा चिनियाँ कम्पनीले ठेक्का लिएका परियोजनामा देखिएका समस्याका यी उदाहरण हुन्। चिनियाँ कम्पनीका विभिन्न सर्त र निहुँले निकाल्ने यस्ता समस्याले मुलुकको पूर्वाधार विकासमा अवरोध आएकोे छ। 
चिनियाँ कम्पनीले ठूला पूर्वाधार र जलविद्युत कम्पनीको निर्माण ठेक्का लिए पनि समयमा नसक्दा ठूला पूर्वाधार र जलविद्युत आयोजना अन्योलमा पर्ने गरेका छन्। पछिल्लो समय हरेक परियोजनामा सस्तोमा ठेक्का हाल्ने र पछि लागत(भेरियसन) बढाएर मुलुकलाई नै आर्थिक बोझमा पार्ने गर्ने प्रवृत्ति बढेको छ। मेलम्ची आयोजनामा काउन्टर बैंक ग्यारेन्टी बसेका बैंक अफ काठमान्डू र हिमालयन बैंकको १ अर्ब ८० करोड फँसेको छ। नेपालका वाणिज्य बैंकले चाइना कन्स्ट्रक्सन बैंक कर्पोरेसन र चिनियाँ कम्पनी चाइना रेल्वे ब्युरो कर्पोरेसन आवद्ध ग्यारेन्टीहरु नस्वीकार्ने निर्णयसमेत गरिसकेका छन्। 
नेपालमा काम गर्न आएका चिनियाँ कम्पनीहरुको छवि भने पहिलेदेखि नै राम्रो छैन। नेपालका विभिन्न क्षेत्रमा काम गर्छु भन्दै आएका चिनियाँले सम्झौताअनुसारको काम गरेका छैनन्। 
चिनियाँ कम्पनीले पछिल्लो समय कम दर प्रस्ताव गरेर ठेक्का लिने र पछि घाटा हुने भएपछि काममा ढिलो गर्नेे, सम्झौताभन्दा बढी रकम माग्ने, कम गुणस्तरका उपकरण दिने, नभए ठेक्का तोड्ने गर्दै आएका छन्। 'चीन सरकारको प्रायोजित भ्रष्टाचारका कारण नेपालको पूर्वाधार विकासमा ठूलो धक्का पुगेको छ,' अर्थविद भोला चालिसेले बिहीबार नागरिकसँग भने, 'एकपछि अर्को चिनियाँ कम्पनीले सिलसिलेबार रुपमा ठगी गर्नुको कारण यही हो।' उनका अनुसार मुलुकको सबै प्रणाली नै भ्रष्टाचारमा चुर्लुम्म डुबेका कारण चिनियाँ कम्पनीको बदमासी बढेको हो। यहाँ ठेक्का हाल्ने सबै ठेकेदार कम्पनीमा चिनियाँ सरकारको स्वामित्व छ। चिनियाँ सरकारको स्वामित्वमा भएको कम्पनीले गरेको ठगीलाई एउटा कम्पनीको रुपमा मात्रै भन्न नमिल्ने उनी बताउँछन्। चालिसेले चिनियाँ कम्पनीकै कारण मेलम्ची आयोजना अन्योलमा परेको जनाउँदै यसले उपत्यकामा खानेपानी अभाव हटाउने सपना अधुरो बनेको बताए। 
'चिनियाँ निर्माण कम्पनीले गरेको कुनै पनि काम समयमा सकिएको छैन। चाहे त्यो त्रिशुली ३ 'ए' होस् वा कुलेखानी दोस्रो,' उनले भने, 'उनीहरुको नियत नै सस्तोमा ठेक्का हालेर लागत बढाउने देखिइसकेको छ।'
निर्माण व्यवसायीसमेत चिनियाँहरुले सस्तोमा ठेक्का हाल्दा समस्या बढेको स्वीकार्छन्। 'नेपालमा काम गर्ने सबै चिनियाँ कम्पनीमा राज्यको स्वामित्व छ। विगतमा चीन सरकारले कम्पनीको घाटा बेहोरिदिने गर्थ्यो। तर, अहिले ठेकेदारले घाटा बेहार्नुपर्ने व्यवस्था गरेको छ,' नेपाल निर्माण व्यवसायी महासंघका अध्यक्ष जयराम लामिछानले नागरिकसँग भने, 'यसले सस्तोमा ठेक्का गरेका कम्पनीले घाटा नखान तोकिएको समयमा आयोजना नसकेर लागत महँगो बनाउन खोजेकाले समस्या भएको हो।' उनका अनुसार विगतमा चीन सरकारलाई आवश्यक पर्ने विदेशी मुद्राको लागि धेरै देशमा विदेशी मुद्रामै सस्तोमा ठेक्का हाल्ने गरेको थियो। 
लामिछाने सस्तोमा ठेक्का हालेकै कारण पूर्वाधार क्षेत्रको विकासमा लथालिंग भएको बताउँछन्। 
'मेलम्ची आयोजना पनि सस्तोमै ठेक्का हालेकाले समस्या भएको हो। यस्ता धेरै उदाहरण छन्। चीन सरकारले पनि सस्तोमा ठेक्का हालेर समयमा नसक्दा समस्या परेको बुझिसकेको छ,' उनले भने, 'त्यसैले उनीहरु अहिले आएर अरुभन्दा महँगोमा ठेक्का हाल्न थालेका छन्।' उनका अनुसार मेलम्ची आयोजनाको पछिल्लोपल्टको ठेक्कामा चीनको सिनो हाइड्रोले महँगो प्रस्ताव गरेको थियो। लामिछाने कानुनमा सुधार नगरेसम्म पूर्वाधार विकासमा देखिएको समस्या समाधान नहुने दाबी गर्छन्। 
'सार्वजनिक खरिद ऐनमा सबैभन्दा सस्तो प्रस्ताव गर्नेलाई ठेक्का दिने भनिएको छ। यो प्रावधानले पूर्वाधार विकासमा सबैभन्दा ठूलो बाधक बनेको छ,' उनले भने, 'इन्जिनियरिङले कुनै आयोजना १० करोडभन्दा कममा बन्न सक्दैन भनेको परियोजनामा समेत ४ करोड प्रस्ताव हाल्नेले पाएपछि समयमा परियोजना कसरी आउँछ?'
घरजग्गा कारोबार उच्च, तीन महिनामै २ अर्ब १७ करोड राजस्व

घरजग्गा कारोबार उच्च, तीन महिनामै २ अर्ब १७ करोड राजस्व

काठमाडौं- पाँच वर्षदेखि सुस्ताएको घरजग्गा कारोबार चालु आर्थिक वर्षको सुरुदेखि उच्च दरले बढ्न थालेको छ। काठमाडौं उपत्यकालगायत बाहिरी जिल्लाको घरजग्गा किनबेचको तथ्यांकलाई हेर्दा कारोबार उच्च दरले बढेको देखिएको हो।

उत्पादन नबिकेर टायर उद्योग बन्द

उत्पादन नबिकेर टायर उद्योग बन्द

गोरखा-कच्चा पदार्थ अभावले महिनामा दुई साता पनि पूर्ण रुपमा नचल्ने गोरखकाली रबर उद्योग अहिले उत्पादन बिक्री नभएर बन्द भएको छ। दसैंअघि उत्पादित टायर बिक्री नभएपछि उद्योग बन्द भएको हो। ‘उद्योगसँग...

सेज ऐनको अन्तिम मस्यौदा तयार

सेज ऐनको अन्तिम मस्यौदा तयार

काठमाडौं-औद्योगिक क्षेत्रमा प्रतिकुल असर पर्ने गरी कुनै पनि काम कारबाही गर्न नपाइने प्रावधानसहित उद्योग मन्त्रालयले विशेष आर्थिक क्षेत्र (सेज) ऐनको मस्यौदालाई अन्तिम रुप दिएको छ। देशमा उद्योगधन्दाको विकास गर्न स्थापना...

पश्चिमाञ्चललाई केन्द्र बनाएर नयाँ पर्यटकीय पदमार्ग

पश्चिमाञ्चललाई केन्द्र बनाएर नयाँ पर्यटकीय पदमार्ग

बागलुङ-धार्मिक तथा प्राकृतिक पर्यटकीय गन्तव्यलाई जोड्ने गरी पश्चिमाञ्चललाई केन्द्रमा राखेर नयाँ पदमार्ग सम्भावना उजागर भएको छ। हिमशंृखलासँगै प्राकृतिक, धार्मिक सम्पदालाई जोड्न मुस्ताङको लोमान्थाङदेखि लुम्बिनीसम्म र पोखराको फेवातालदेखि रारातालसम्मको पदयात्राको पहिचान...

पोखरा क्षेत्रीय अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल : निर्माणको बाटो खुल्यो

पोखरा क्षेत्रीय अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल : निर्माणको बाटो खुल्यो

काठमाडौं- लामो विवाद र अनिश्चिततापछि पोखरा क्षेत्रीय अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल निर्माण गर्न बाटो खुलेको छ। सोमबारको मन्त्रिपरिषद बैठकले सरकार र चिनियाँ निर्माण कम्पनीबीच गत जेठ ८ मा भएको ठेक्का सम्झौता अनुमोदन...

तिहारलाई आधा फूल लोकल, आधा भारतीय

तिहारलाई आधा फूल लोकल, आधा भारतीय

पोखरा-बिरौटाकी मञ्जिता भण्डारीको बारीभरि ढकमक्क सयपत्री फुलेको छ। अहिले ती फूल टिप्ने हो भने बोटका अरु कोपिला मौलाएर फेरि अरु फूल उत्पादन हुन्थ्यो। तर बजारमा बिक्री गर्ने बेला नहुँदै फूल...

माइक्रोसफ्ट सिइओले कति तलब पाउँछन‍्?

माइक्रोसफ्ट सिइओले कति तलब पाउँछन‍्?

सियाटल— विश्वको सफ्टवेयर बादशाह माइक्रोसफ्ट कर्पोरेशनले आफ्ना सिइओलाई कति तलब दिन्छ होला? सम्झौताअनुसार यो वर्षका लागि सबै सुविधा सहित माइक्रोसफ्ट सिइओ सत्य नाडेलाले ८ करोड ४३ लाख अमेरिकी डलर पाउने...

न्यु जेनेरेसन स्कर्पियो बजारमा

न्यु जेनेरेसन स्कर्पियो बजारमा

काठमाडौ– भारतको महिन्द्रा एन्ड महिन्द्रा कम्पनीले न्यु जेनरेसन स्कर्पियो नेपाली बजारमा ल्याएको छ। कम्पनीको नेपालका लागि आधिकारिक वितरक अग्नि इन्कर्पोरेटेडले यो गाडी सोमबार नेपाली बजारमा सार्वजनिक गरेको हो। १२० पीएस पावर...