Wednesday 23 Ashad, 2072 |
Menu

अर्थ

ist-cc

केन्द्रीय प्रसारण जोडिएपछि स्थानीय हाइड्रो बन्द

  • १ असार, २०७०
  • ध्रुव दंगाल
  • DISQUS_COMMENTS
(0 votes)
सिन्धुपाल्चोक - हिमाली गाउँ थाङपालकोट उज्यालो बनाएको २२ किलोवाट क्षमताको हाँडीखोला तेस्रो जलविद्युत आयोजना महिनादेखि बन्द छ। २७ किलोवाट क्षमताको हाँडीखोला दोस्रो बन्द भएको पनि तीन महिना बित्यो। अझ जिल्लामा ऊर्जा क्रान्तिको लहर भित्र्याउन महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्ने २७ किलोवाटको हाँडीखोला प्रथमको उत्पादन ठप्प भएकै वर्ष बितिसकेको छ।
यी त उदाहरणमात्र हुन्। बिजुली बाल्न केन्द्रीय प्रसारण लाइनप्रतिको उपभोक्ताको आकर्षणले दसकौंदेखि विकट हिमाली गाउँ उज्यालो बनाएका लघु जलविद्युत परियोजना कुनै समस्या नआइकनै धमाधम बन्द भइरहेका छन्। त्यस्ता परियोजना बन्द हुँदा दाता संयुक्त राष्ट्र संघीय विकास कार्यक्रम (युएनडिपी) र सरकारको लाखौं रुपैयाँ लगानीको खेर गएको छ। 'धेरै उपभोक्ताको चाहनालाई लघु जलविद्युतले सुविधा दिन सकेन,' हाँडीखोला तेस्रोका संस्थापक व्यवस्थापक काले तामाङले भने।
ज्यामिरे गाविसमा सवस्टेसन बनेपछि गत वर्ष थाङपालधापसम्म पुगेको राष्ट्रिय प्रसारण लाइनले जिल्लाकै पहिलो हाँडीखोला प्रथमलाई बन्द गरायो। त्यो लाइन यस वर्ष विस्तार भई थाङपालथापको अन्तिम गाउँ चिलाउनेसम्म पुग्दा बीचका तीन परियोजना पनि बन्द गरायो। चिलाउनेमा विस्तार भएको राष्ट्रिय लाइन यस वर्ष छिमेकी गाविस भोताङ पुर्‍याउने अभियानमा गाउँले जुटेपछि त्यहाँको ४० किलोवाट क्षमताको झ्याँडी खोला लघुजलविद्युत परियोजना र अरु साना आयोजनाको भविष्य पनि अन्तिम अवस्थामा पुगेको छ।
 संयुक्त राष्ट्र संघीय विकास कार्यक्रमको सहयोगमा २०५५ बाट ग्रामीण ऊर्जा विकास कार्यक्रम लागु भएपछि धापगाउँमा हाँडीखोला प्रथम बनेको थियो। यसले जिल्लामा ऊर्जा क्रान्तिको लहर ल्याउँदा छिमेकी थापबासीले हाँडीखोला दोस्रो र तेस्रो बनाएर सिंगो गाउँ झलमल बनाए। ६५ घरपरिवारको एउटै बस्ती चिलाउनेलाई झलमल पार्ने तीन किलोवाट क्षमताको चिलाउने पेल्ट्रिक सेट लगायत परियोजना बन्यो। यसको लहर जिल्लाका अन्य भागमा विस्तार हुँदा माइक्रो हाइड्रोका १३, पेल्ट्रिक सेटका ६ र पिको हाइड्रो एक गरी २० परियोजना बने। यी सबैबाट उत्पादित २ सय ८६ दशमलव ४ किलोवाट क्षमताले १० हिमाली गाविसका १८ हजार जनसंख्यालाई लामो समय उज्यालो दियो।
राष्ट्रिय लाइन विस्तारले हालसम्म चार लघुजलविद्युत, तीन पेल्ट्रिक सेट र एक पिको हाइड्रो गरी आठ परियोजना बन्द भइसकेका छन्। जिल्ला उर्जा तथा वातावरण शाखाका अनुसार तत्कालीन अवस्थामा प्रतिकिलोवाट डेढदेखि २ लाख रुपैयाँ लगानीमा ती परियोजना बनेका थिए। अहिले प्रतिकिलोवाट उत्पादनमा साढे ३ देखि ४ लाख रुपैयाँ खर्च हुन्छ।
केन्द्रीय प्रसारण लाइन विस्तार भएको हाँडीखोला पहिलोको संरचना उस्तै छ। प्रयोग नहुँदा संरचना अलपत्र परेको छ। हाँडीखोला दोस्रो, तेस्रो र चिलाउने पेल्ट्रिक सेटको तार उपभोक्ताले राष्ट्रिय लाइन विस्तार गर्दा प्रयोग गरेकाले यी परियोजनाको संरचना पनि अलपत्र अवस्थामा छ। लघु जलविद्युतका परियोजना बन्द हुने क्रम चोकटी पेल्ट्रिक सेटबाट सुरु भएको हो। परियोजना बनेको वर्ष दिनमै राष्ट्रिय लाइन पुगेपछि ७ वर्षअघि नै यो बन्द भएको थियो। बढ्दो जनसंख्यालाई नधानेपछि ५ किलोवाट क्षमताको कात्तिके पेल्ट्रिक सेट दुई वर्षअघि बन्द भयो। राष्ट्रिय प्रसारण लाइन पुगेसँगै  २५ लाख रुपैयाँ खर्चेर निर्माण गरिएको कुञ्चोकस्थित २० किलोवाट क्षमताको ‰याँडीखोला लघुजलविद्युत आयोजना गत साउनदेखि बन्द छ। तार, पोल लगायत सामग्री लाइन विस्तारमा गाउँलेले भागबन्डा गर्दा लघुपरियोजनाको संरचना नै लथालिंग छ।
ऊर्जा तथा वातावरण अधिकृत इन्जिनियर राजेश खाताखोले आयु नसकिंदै लघु पयिोजना बन्द हुन थालेको बताए। 'लघु परियोजनाको आयु १५ वर्ष भए पनि समुदाय जागरुक भएको खण्डमा यसलाई अझ धेरै वर्ष प्रयोगमा ल्याउन सकिन्थ्यो,' उनले भने। बढ्दो जनसंख्या, झन्झटिलो समुदाय परिचालन, प्राविधिक शक्तिको विदेश पलायन र मर्मतमा समस्या आउँदा उपभोक्ता राष्ट्रिय प्रसारण लाइनमा आकर्षित भएको औंल्याए। 'सबै परियोजना समुदायमा गएकाले सञ्चालन र मर्मतसम्भारमा पनि उसकै व्ययभार पर्ने भएकाले झञ्झट नबेहोरिएको हो,' खाताखोले भने। ऊर्जा तथा वातावरण विकास शाखाका अनुसार लघु परियोजनामा समुदायको श्रमदानबाहेक करिव ४ करोड रुपैयाँ खर्च भएको छ।
निर्माणपछि समुदायमा हस्तान्तरण भएका परियोजना मर्मतमा बजेट अभाव हुँदा यो उपेक्षामा पर्दै आएको हो। हाल सञ्चालनमा रहेका परियोजना पनि मर्मतको खाँचो छ। घरमा टिभी राख्ने, फ्रिज चलाउने, उद्योग धन्दा सञ्चालन गर्न चाहनेका लागि लघु परियोजना उपयुक्त मानिंदैन। दुई वर्षअघि दुई परियोजना निर्माणको अन्तिम चरणमा पुगे पनि उपभोक्ताले राष्ट्रिय प्रसारण लाइन तान्ने भन्दै बजेट नै फिर्ता गरे। गोल्चे र सेलाङ गाविसमा १४ र १६ किलोवाट क्षमताको  सुपलिङ खोला र सेलाङ खोला लघु जलविद्युत परियोजनाको विस्तृत सर्वेक्षण रिपोर्ट र समुदाय परिचालनको प्रक्रिया सकिएको अवस्थामा समुदायले पौने १८ लाख रुपैयाँ अनुदान नै फिर्ता गरेका थिए। यद्यपि यी गाउँमा अहिलेसम्म राष्ट्रिय प्रसारण लाइन विस्तार भइसकेको भने छैन।
ग्रामीण ऊर्जा विकास कार्यक्रमलाई दुई वर्षअघि ग्रामीण जिविकोपार्जनका लागि नवीकरणीय उर्जा कार्यक्रममा रुपान्तरण गरिएको छ। नेपाल सरकार र युएनडिपीको समेत लगानी रहेको कार्यक्रममको मुख्यदाताको रुपमा अहिले विश्व बैंक छ।
अवैध क्रसर चलाउन फेरि चलखेल

अवैध क्रसर चलाउन फेरि चलखेल

काठमाडौं- मापदण्ड पालना नगरेका अवैध क्रसर उद्योगलाई खानी क्षेत्रमा स्थानान्तरण गर्नुपर्नेमा सरकारले वातावरणीय नियामवलीनै संशोधन गरेर चलाउन दिने तयारी गरेको छ। यसबाट यी उद्योगहरुको दिगो व्यवस्थापनका लागि भएका विगतका सबै...

बुढीगण्डकीको कार्यकारी निर्देशकमा बस्नेत, नलसिंङगाडमा अझै नियुक्ति हुन सकेन

बुढीगण्डकीको कार्यकारी निर्देशकमा बस्नेत, नलसिंङगाडमा अझै नियुक्ति हुन सकेन

काठमाडौं– सरकारले बुढीगण्डकी जलविद्युत् आयोजना विकास समितिको कार्यकारी निर्देशक नियुक्त गरेको छ। सोमबार बसेको मन्त्रिपरिषद् बैठकले यसअघि ऊर्जा मन्त्रालयले निमित्त कार्यकारी निर्देशकको जिम्मेवारी दिएको गोपालबहादुर बस्नेतलाई नै कार्यकारी निर्देशक नियुक्त...

पाँचतारे होटलमा ४० प्रतिशतसम्म कर्मचारी बिदामा

पाँचतारे होटलमा ४० प्रतिशतसम्म कर्मचारी बिदामा

काठमाडौं-विनाशकारी भूकम्पपछि मुलुकका अधिकांश पाँचतारे होटलले ३० देखि ४० प्रतिशत कर्मचारीलाई छुट्टी दिएका छन्। पोखराको एउटा पाँचतारेले भने ८० प्रतिशत कर्मचारीलाई बिदामा पठाएको छ।

पूर्वाधार निर्माणमा निजी क्षेत्रसँग सहकार्य

पूर्वाधार निर्माणमा निजी क्षेत्रसँग सहकार्य

काठमाडौं– नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघका कार्यवाहक उपाध्यक्ष पशुपति मुरारकाले भूकम्पले क्षति पुर्याौएका भौतिक पूर्वाधार पुनर्निर्माणका लागि सरकारले निजी क्षेत्रसँग सहकार्य गर्नुपर्ने बताएका छन्।

पदमार्गको अवस्था बुझ्दै विदेशी विज्ञ

पदमार्गको अवस्था बुझ्दै विदेशी विज्ञ

पोखरा- भूकम्पपछि अन्नपूर्ण पदमार्ग क्षेत्र सुरक्षित रहे, नरहेको बुझ्न विज्ञसहितको टोलीले अध्ययन थालेको छ। टोलीले अन्नपूर्ण क्षेत्रका विभिन्न भागमा पुगेर अध्ययन गरिरहेको छ। अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्र आयोजना (एक्याप)को संयोजनमा टोलीले...

खेत बाँझै छाडेर धान दिवस

खेत बाँझै छाडेर धान दिवस

काठमाडौं- असार १५ को अवसरमा देशभर औपचारिक कार्यक्रम गरेर धान दिवस मनाइए पनि पानी अभावमा निकै कम मात्र रोपाइँ भएका समाचार प्राप्त भएका छन्। धान दिवसमा काठमाडौंका पर्यटन व्यवसायीले कागेश्वरी...

एसियाली पूर्वाधार बैंकमा नेपालको ८ अर्ब

एसियाली पूर्वाधार बैंकमा नेपालको ८ अर्ब

हङकङ-भूकम्पपछि पुनर्निर्माणमा लगानीको नयाँ स्रोत हुने ठानिएको एसियाली पूर्वाधार लगानी बैंकको सम्झौता पत्रमा नेपालले हस्ताक्षर गरेको छ। सोमबार बिहान बेइजिङस्थित ग्रेट हल अप पिपलमा आयोजित समारोहमा अर्थमन्त्री रामशरण महतले नेपाल...

अग्निका जहाज लिलामीमा शून्य प्रस्ताव

अग्निका जहाज लिलामीमा शून्य प्रस्ताव

काठमाडौं- तीनवटा बैंक तथा वित्तीय संस्थाले आफ्नो ऋण उठाउन अग्नि एयरका पाँच थान जहाज लिलाम गर्न गरेको प्रयास असफल भएको छ। तोकिएको मितिभित्र गोप्य शिलबन्दी बोलपत्र प्रक्रियामार्फत जहाज लिलाम गर्ने...