Friday 16 Magh, 2071 |
Menu

अर्थ

HUB

केन्द्रीय प्रसारण जोडिएपछि स्थानीय हाइड्रो बन्द

  • १ असार, २०७०
  • ध्रुव दंगाल
  • DISQUS_COMMENTS
(0 votes)
सिन्धुपाल्चोक - हिमाली गाउँ थाङपालकोट उज्यालो बनाएको २२ किलोवाट क्षमताको हाँडीखोला तेस्रो जलविद्युत आयोजना महिनादेखि बन्द छ। २७ किलोवाट क्षमताको हाँडीखोला दोस्रो बन्द भएको पनि तीन महिना बित्यो। अझ जिल्लामा ऊर्जा क्रान्तिको लहर भित्र्याउन महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्ने २७ किलोवाटको हाँडीखोला प्रथमको उत्पादन ठप्प भएकै वर्ष बितिसकेको छ।
यी त उदाहरणमात्र हुन्। बिजुली बाल्न केन्द्रीय प्रसारण लाइनप्रतिको उपभोक्ताको आकर्षणले दसकौंदेखि विकट हिमाली गाउँ उज्यालो बनाएका लघु जलविद्युत परियोजना कुनै समस्या नआइकनै धमाधम बन्द भइरहेका छन्। त्यस्ता परियोजना बन्द हुँदा दाता संयुक्त राष्ट्र संघीय विकास कार्यक्रम (युएनडिपी) र सरकारको लाखौं रुपैयाँ लगानीको खेर गएको छ। 'धेरै उपभोक्ताको चाहनालाई लघु जलविद्युतले सुविधा दिन सकेन,' हाँडीखोला तेस्रोका संस्थापक व्यवस्थापक काले तामाङले भने।
ज्यामिरे गाविसमा सवस्टेसन बनेपछि गत वर्ष थाङपालधापसम्म पुगेको राष्ट्रिय प्रसारण लाइनले जिल्लाकै पहिलो हाँडीखोला प्रथमलाई बन्द गरायो। त्यो लाइन यस वर्ष विस्तार भई थाङपालथापको अन्तिम गाउँ चिलाउनेसम्म पुग्दा बीचका तीन परियोजना पनि बन्द गरायो। चिलाउनेमा विस्तार भएको राष्ट्रिय लाइन यस वर्ष छिमेकी गाविस भोताङ पुर्‍याउने अभियानमा गाउँले जुटेपछि त्यहाँको ४० किलोवाट क्षमताको झ्याँडी खोला लघुजलविद्युत परियोजना र अरु साना आयोजनाको भविष्य पनि अन्तिम अवस्थामा पुगेको छ।
 संयुक्त राष्ट्र संघीय विकास कार्यक्रमको सहयोगमा २०५५ बाट ग्रामीण ऊर्जा विकास कार्यक्रम लागु भएपछि धापगाउँमा हाँडीखोला प्रथम बनेको थियो। यसले जिल्लामा ऊर्जा क्रान्तिको लहर ल्याउँदा छिमेकी थापबासीले हाँडीखोला दोस्रो र तेस्रो बनाएर सिंगो गाउँ झलमल बनाए। ६५ घरपरिवारको एउटै बस्ती चिलाउनेलाई झलमल पार्ने तीन किलोवाट क्षमताको चिलाउने पेल्ट्रिक सेट लगायत परियोजना बन्यो। यसको लहर जिल्लाका अन्य भागमा विस्तार हुँदा माइक्रो हाइड्रोका १३, पेल्ट्रिक सेटका ६ र पिको हाइड्रो एक गरी २० परियोजना बने। यी सबैबाट उत्पादित २ सय ८६ दशमलव ४ किलोवाट क्षमताले १० हिमाली गाविसका १८ हजार जनसंख्यालाई लामो समय उज्यालो दियो।
राष्ट्रिय लाइन विस्तारले हालसम्म चार लघुजलविद्युत, तीन पेल्ट्रिक सेट र एक पिको हाइड्रो गरी आठ परियोजना बन्द भइसकेका छन्। जिल्ला उर्जा तथा वातावरण शाखाका अनुसार तत्कालीन अवस्थामा प्रतिकिलोवाट डेढदेखि २ लाख रुपैयाँ लगानीमा ती परियोजना बनेका थिए। अहिले प्रतिकिलोवाट उत्पादनमा साढे ३ देखि ४ लाख रुपैयाँ खर्च हुन्छ।
केन्द्रीय प्रसारण लाइन विस्तार भएको हाँडीखोला पहिलोको संरचना उस्तै छ। प्रयोग नहुँदा संरचना अलपत्र परेको छ। हाँडीखोला दोस्रो, तेस्रो र चिलाउने पेल्ट्रिक सेटको तार उपभोक्ताले राष्ट्रिय लाइन विस्तार गर्दा प्रयोग गरेकाले यी परियोजनाको संरचना पनि अलपत्र अवस्थामा छ। लघु जलविद्युतका परियोजना बन्द हुने क्रम चोकटी पेल्ट्रिक सेटबाट सुरु भएको हो। परियोजना बनेको वर्ष दिनमै राष्ट्रिय लाइन पुगेपछि ७ वर्षअघि नै यो बन्द भएको थियो। बढ्दो जनसंख्यालाई नधानेपछि ५ किलोवाट क्षमताको कात्तिके पेल्ट्रिक सेट दुई वर्षअघि बन्द भयो। राष्ट्रिय प्रसारण लाइन पुगेसँगै  २५ लाख रुपैयाँ खर्चेर निर्माण गरिएको कुञ्चोकस्थित २० किलोवाट क्षमताको ‰याँडीखोला लघुजलविद्युत आयोजना गत साउनदेखि बन्द छ। तार, पोल लगायत सामग्री लाइन विस्तारमा गाउँलेले भागबन्डा गर्दा लघुपरियोजनाको संरचना नै लथालिंग छ।
ऊर्जा तथा वातावरण अधिकृत इन्जिनियर राजेश खाताखोले आयु नसकिंदै लघु पयिोजना बन्द हुन थालेको बताए। 'लघु परियोजनाको आयु १५ वर्ष भए पनि समुदाय जागरुक भएको खण्डमा यसलाई अझ धेरै वर्ष प्रयोगमा ल्याउन सकिन्थ्यो,' उनले भने। बढ्दो जनसंख्या, झन्झटिलो समुदाय परिचालन, प्राविधिक शक्तिको विदेश पलायन र मर्मतमा समस्या आउँदा उपभोक्ता राष्ट्रिय प्रसारण लाइनमा आकर्षित भएको औंल्याए। 'सबै परियोजना समुदायमा गएकाले सञ्चालन र मर्मतसम्भारमा पनि उसकै व्ययभार पर्ने भएकाले झञ्झट नबेहोरिएको हो,' खाताखोले भने। ऊर्जा तथा वातावरण विकास शाखाका अनुसार लघु परियोजनामा समुदायको श्रमदानबाहेक करिव ४ करोड रुपैयाँ खर्च भएको छ।
निर्माणपछि समुदायमा हस्तान्तरण भएका परियोजना मर्मतमा बजेट अभाव हुँदा यो उपेक्षामा पर्दै आएको हो। हाल सञ्चालनमा रहेका परियोजना पनि मर्मतको खाँचो छ। घरमा टिभी राख्ने, फ्रिज चलाउने, उद्योग धन्दा सञ्चालन गर्न चाहनेका लागि लघु परियोजना उपयुक्त मानिंदैन। दुई वर्षअघि दुई परियोजना निर्माणको अन्तिम चरणमा पुगे पनि उपभोक्ताले राष्ट्रिय प्रसारण लाइन तान्ने भन्दै बजेट नै फिर्ता गरे। गोल्चे र सेलाङ गाविसमा १४ र १६ किलोवाट क्षमताको  सुपलिङ खोला र सेलाङ खोला लघु जलविद्युत परियोजनाको विस्तृत सर्वेक्षण रिपोर्ट र समुदाय परिचालनको प्रक्रिया सकिएको अवस्थामा समुदायले पौने १८ लाख रुपैयाँ अनुदान नै फिर्ता गरेका थिए। यद्यपि यी गाउँमा अहिलेसम्म राष्ट्रिय प्रसारण लाइन विस्तार भइसकेको भने छैन।
ग्रामीण ऊर्जा विकास कार्यक्रमलाई दुई वर्षअघि ग्रामीण जिविकोपार्जनका लागि नवीकरणीय उर्जा कार्यक्रममा रुपान्तरण गरिएको छ। नेपाल सरकार र युएनडिपीको समेत लगानी रहेको कार्यक्रममको मुख्यदाताको रुपमा अहिले विश्व बैंक छ।
पर्यटन बोर्डका कामु प्रमुख निरौलाले भ्रष्टाचार गरेकै हुन् : अख्तियार

पर्यटन बोर्डका कामु प्रमुख निरौलाले भ्रष्टाचार गरेकै हुन् : अख्तियार

काठमाडौं- अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगले नेपाल पर्यटन बोर्डका कामु प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सिइओ) सुभाष निरौलालाई भ्रष्टाचारी ठहर गरेको छ। सार्वजनिक खरिद ऐन २०६३ को मर्मविपरित अनियमितता र भ्रष्टाचार गरी पर्यटन...

आइसिटी अझै प्राथमिकताबाहिर

आइसिटी अझै प्राथमिकताबाहिर

कम्प्युटर एसोसिएसन अफ नेपाल महासंघ (क्यान महासंघ) ले सूचना प्रविधि क्षेत्रका विविध आयामलाई समेटेर समय समयमा क्यान इन्फोटेकको नाममा मेला गर्दै आएको छ। क्यानले २ दशकअघि सुरु गरेको इन्फोटेकको २१औं...

एयरबस तालिम ‘पूरा गर्न नसकेपछि' तीन क्याप्टेन फिर्ता

एयरबस तालिम ‘पूरा गर्न नसकेपछि' तीन क्याप्टेन फिर्ता

काठमाडौं-नेपाल वायुसेवा निगमले यही महिनाभित्र प्राप्त गर्ने नयाँ जहाजको तालिम लिन गएका आधा दर्जन वरिष्ठ क्याप्टेन (पाइलट) मध्ये तीनजना तालिम ‘पूरा गर्न नसकेपछि' फिर्ता भएका छन्।

प्याराग्लाइडिङका तीन नयाँ कम्पनी

प्याराग्लाइडिङका तीन नयाँ कम्पनी

पोखरा-प्याराग्लाइडिङका तीनवटा नयाँ कम्पनी थपिएका छन्। अब पोखराको आकाशमा प्याराग्लाइडिङ गर्ने कम्पनी संख्या २२ पुगेको नेपाल हवाई खेलकुद संस्थाले जनाएको छ। साहसी पर्यटकको संख्या बढ्दै गएपछि कम्पनी थपेको पर्यटन व्यवसायीले...

सरकारले नै बाँड्न थाल्यो ग्यास

सरकारले नै बाँड्न थाल्यो ग्यास

काठमाडौं-सरकारले अनुगमन चुस्त गराएर उद्योगीको कार्टेलिङ तोड्न नसकेपछि बजार हस्तक्षेप गर्दै आफैंले ग्यास बाँड्न थालेको छ। दुई महिनादेखि कृत्रिम अभाव गराइरहेका ग्यास उद्योगीलाई कानुनी कारबाही गर्न नसकेपछि उसले आइतबारदेखि टेकुस्थित...

नयाँ जहाजलाई दर्जन पाइलट आह्वान

नयाँ जहाजलाई दर्जन पाइलट आह्वान

काठमाडौं- राष्ट्रिय ध्वजावाहक नेपाल वायुसेवा निगमले अन्तर्राष्ट्रिय उडान गर्ने नयाँ दुई ठूला जहाजका लागि करिब एक दर्जन पाइलट (क्याप्टेन) लिने भएको छ। निगम व्यवस्थापनले शनिबार सार्वजनिक सूचना आह्वान गरी करार...

नेशनल ट्रेडिङले तीन दिन ग्यास बाँड्ने

नेशनल ट्रेडिङले तीन दिन ग्यास बाँड्ने

काठमाडौं– ग्यासको चरम अभाव भएका बेला सरकार तथा निजीक्षेत्रको पहलमा तीन दिनसम्म नेशनल टे्रडिङको जग्गामा स्टल राखेर ग्यास बिक्री गरिने भएको छ। वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालय, ग्यास विक्रेता महासंघ, नेपाल आयल...

दुई आयोजनामा खिचातानी

दुई आयोजनामा खिचातानी

काठमाडौं- बढ्दो विद्युत संकट कम गर्न विकास समिति गठन गरी द्रुत गतिमा निर्माण गर्ने लक्ष्य राखिएका बूढीगण्डकी र नलसिंहगाढ जलाशय जलविद्युत आयोजना अहिले राजनीतिक भागबण्डा र खिचातानीको सिकार बनेका छन्।