8 Kartik, 2071 |
Menu

अर्थ

केन्द्रीय प्रसारण जोडिएपछि स्थानीय हाइड्रो बन्द

  • १ असार, २०७०
  • ध्रुव दंगाल
  • DISQUS_COMMENTS
(0 votes)
सिन्धुपाल्चोक - हिमाली गाउँ थाङपालकोट उज्यालो बनाएको २२ किलोवाट क्षमताको हाँडीखोला तेस्रो जलविद्युत आयोजना महिनादेखि बन्द छ। २७ किलोवाट क्षमताको हाँडीखोला दोस्रो बन्द भएको पनि तीन महिना बित्यो। अझ जिल्लामा ऊर्जा क्रान्तिको लहर भित्र्याउन महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्ने २७ किलोवाटको हाँडीखोला प्रथमको उत्पादन ठप्प भएकै वर्ष बितिसकेको छ।
यी त उदाहरणमात्र हुन्। बिजुली बाल्न केन्द्रीय प्रसारण लाइनप्रतिको उपभोक्ताको आकर्षणले दसकौंदेखि विकट हिमाली गाउँ उज्यालो बनाएका लघु जलविद्युत परियोजना कुनै समस्या नआइकनै धमाधम बन्द भइरहेका छन्। त्यस्ता परियोजना बन्द हुँदा दाता संयुक्त राष्ट्र संघीय विकास कार्यक्रम (युएनडिपी) र सरकारको लाखौं रुपैयाँ लगानीको खेर गएको छ। 'धेरै उपभोक्ताको चाहनालाई लघु जलविद्युतले सुविधा दिन सकेन,' हाँडीखोला तेस्रोका संस्थापक व्यवस्थापक काले तामाङले भने।
ज्यामिरे गाविसमा सवस्टेसन बनेपछि गत वर्ष थाङपालधापसम्म पुगेको राष्ट्रिय प्रसारण लाइनले जिल्लाकै पहिलो हाँडीखोला प्रथमलाई बन्द गरायो। त्यो लाइन यस वर्ष विस्तार भई थाङपालथापको अन्तिम गाउँ चिलाउनेसम्म पुग्दा बीचका तीन परियोजना पनि बन्द गरायो। चिलाउनेमा विस्तार भएको राष्ट्रिय लाइन यस वर्ष छिमेकी गाविस भोताङ पुर्‍याउने अभियानमा गाउँले जुटेपछि त्यहाँको ४० किलोवाट क्षमताको झ्याँडी खोला लघुजलविद्युत परियोजना र अरु साना आयोजनाको भविष्य पनि अन्तिम अवस्थामा पुगेको छ।
 संयुक्त राष्ट्र संघीय विकास कार्यक्रमको सहयोगमा २०५५ बाट ग्रामीण ऊर्जा विकास कार्यक्रम लागु भएपछि धापगाउँमा हाँडीखोला प्रथम बनेको थियो। यसले जिल्लामा ऊर्जा क्रान्तिको लहर ल्याउँदा छिमेकी थापबासीले हाँडीखोला दोस्रो र तेस्रो बनाएर सिंगो गाउँ झलमल बनाए। ६५ घरपरिवारको एउटै बस्ती चिलाउनेलाई झलमल पार्ने तीन किलोवाट क्षमताको चिलाउने पेल्ट्रिक सेट लगायत परियोजना बन्यो। यसको लहर जिल्लाका अन्य भागमा विस्तार हुँदा माइक्रो हाइड्रोका १३, पेल्ट्रिक सेटका ६ र पिको हाइड्रो एक गरी २० परियोजना बने। यी सबैबाट उत्पादित २ सय ८६ दशमलव ४ किलोवाट क्षमताले १० हिमाली गाविसका १८ हजार जनसंख्यालाई लामो समय उज्यालो दियो।
राष्ट्रिय लाइन विस्तारले हालसम्म चार लघुजलविद्युत, तीन पेल्ट्रिक सेट र एक पिको हाइड्रो गरी आठ परियोजना बन्द भइसकेका छन्। जिल्ला उर्जा तथा वातावरण शाखाका अनुसार तत्कालीन अवस्थामा प्रतिकिलोवाट डेढदेखि २ लाख रुपैयाँ लगानीमा ती परियोजना बनेका थिए। अहिले प्रतिकिलोवाट उत्पादनमा साढे ३ देखि ४ लाख रुपैयाँ खर्च हुन्छ।
केन्द्रीय प्रसारण लाइन विस्तार भएको हाँडीखोला पहिलोको संरचना उस्तै छ। प्रयोग नहुँदा संरचना अलपत्र परेको छ। हाँडीखोला दोस्रो, तेस्रो र चिलाउने पेल्ट्रिक सेटको तार उपभोक्ताले राष्ट्रिय लाइन विस्तार गर्दा प्रयोग गरेकाले यी परियोजनाको संरचना पनि अलपत्र अवस्थामा छ। लघु जलविद्युतका परियोजना बन्द हुने क्रम चोकटी पेल्ट्रिक सेटबाट सुरु भएको हो। परियोजना बनेको वर्ष दिनमै राष्ट्रिय लाइन पुगेपछि ७ वर्षअघि नै यो बन्द भएको थियो। बढ्दो जनसंख्यालाई नधानेपछि ५ किलोवाट क्षमताको कात्तिके पेल्ट्रिक सेट दुई वर्षअघि बन्द भयो। राष्ट्रिय प्रसारण लाइन पुगेसँगै  २५ लाख रुपैयाँ खर्चेर निर्माण गरिएको कुञ्चोकस्थित २० किलोवाट क्षमताको ‰याँडीखोला लघुजलविद्युत आयोजना गत साउनदेखि बन्द छ। तार, पोल लगायत सामग्री लाइन विस्तारमा गाउँलेले भागबन्डा गर्दा लघुपरियोजनाको संरचना नै लथालिंग छ।
ऊर्जा तथा वातावरण अधिकृत इन्जिनियर राजेश खाताखोले आयु नसकिंदै लघु पयिोजना बन्द हुन थालेको बताए। 'लघु परियोजनाको आयु १५ वर्ष भए पनि समुदाय जागरुक भएको खण्डमा यसलाई अझ धेरै वर्ष प्रयोगमा ल्याउन सकिन्थ्यो,' उनले भने। बढ्दो जनसंख्या, झन्झटिलो समुदाय परिचालन, प्राविधिक शक्तिको विदेश पलायन र मर्मतमा समस्या आउँदा उपभोक्ता राष्ट्रिय प्रसारण लाइनमा आकर्षित भएको औंल्याए। 'सबै परियोजना समुदायमा गएकाले सञ्चालन र मर्मतसम्भारमा पनि उसकै व्ययभार पर्ने भएकाले झञ्झट नबेहोरिएको हो,' खाताखोले भने। ऊर्जा तथा वातावरण विकास शाखाका अनुसार लघु परियोजनामा समुदायको श्रमदानबाहेक करिव ४ करोड रुपैयाँ खर्च भएको छ।
निर्माणपछि समुदायमा हस्तान्तरण भएका परियोजना मर्मतमा बजेट अभाव हुँदा यो उपेक्षामा पर्दै आएको हो। हाल सञ्चालनमा रहेका परियोजना पनि मर्मतको खाँचो छ। घरमा टिभी राख्ने, फ्रिज चलाउने, उद्योग धन्दा सञ्चालन गर्न चाहनेका लागि लघु परियोजना उपयुक्त मानिंदैन। दुई वर्षअघि दुई परियोजना निर्माणको अन्तिम चरणमा पुगे पनि उपभोक्ताले राष्ट्रिय प्रसारण लाइन तान्ने भन्दै बजेट नै फिर्ता गरे। गोल्चे र सेलाङ गाविसमा १४ र १६ किलोवाट क्षमताको  सुपलिङ खोला र सेलाङ खोला लघु जलविद्युत परियोजनाको विस्तृत सर्वेक्षण रिपोर्ट र समुदाय परिचालनको प्रक्रिया सकिएको अवस्थामा समुदायले पौने १८ लाख रुपैयाँ अनुदान नै फिर्ता गरेका थिए। यद्यपि यी गाउँमा अहिलेसम्म राष्ट्रिय प्रसारण लाइन विस्तार भइसकेको भने छैन।
ग्रामीण ऊर्जा विकास कार्यक्रमलाई दुई वर्षअघि ग्रामीण जिविकोपार्जनका लागि नवीकरणीय उर्जा कार्यक्रममा रुपान्तरण गरिएको छ। नेपाल सरकार र युएनडिपीको समेत लगानी रहेको कार्यक्रममको मुख्यदाताको रुपमा अहिले विश्व बैंक छ।
तिहारलाई आधा फूल लोकल, आधा भारतीय

तिहारलाई आधा फूल लोकल, आधा भारतीय

पोखरा-बिरौटाकी मञ्जिता भण्डारीको बारीभरि ढकमक्क सयपत्री फुलेको छ। अहिले ती फूल टिप्ने हो भने बोटका अरु कोपिला मौलाएर फेरि अरु फूल उत्पादन हुन्थ्यो। तर बजारमा बिक्री गर्ने बेला नहुँदै फूल...

माइक्रोसफ्ट सिइओले कति तलब पाउँछन‍्?

माइक्रोसफ्ट सिइओले कति तलब पाउँछन‍्?

सियाटल— विश्वको सफ्टवेयर बादशाह माइक्रोसफ्ट कर्पोरेशनले आफ्ना सिइओलाई कति तलब दिन्छ होला? सम्झौताअनुसार यो वर्षका लागि सबै सुविधा सहित माइक्रोसफ्ट सिइओ सत्य नाडेलाले ८ करोड ४३ लाख अमेरिकी डलर पाउने...

न्यु जेनेरेसन स्कर्पियो बजारमा

न्यु जेनेरेसन स्कर्पियो बजारमा

काठमाडौ– भारतको महिन्द्रा एन्ड महिन्द्रा कम्पनीले न्यु जेनरेसन स्कर्पियो नेपाली बजारमा ल्याएको छ। कम्पनीको नेपालका लागि आधिकारिक वितरक अग्नि इन्कर्पोरेटेडले यो गाडी सोमबार नेपाली बजारमा सार्वजनिक गरेको हो। १२० पीएस पावर...

युवा स्वरोजगार कोष दुरुपयोग : कागजमा एउटा, प्रयोग अन्यत्र

युवा स्वरोजगार कोष दुरुपयोग : कागजमा एउटा, प्रयोग अन्यत्र

सुर्खेत/दैलेख- वीरेन्द्रनगर–५ का मानबहादुर दर्लामीले एक वर्षअघि ‘कुखुरापालन व्यवसाय गर्ने’ भन्दै युवा तथा साना व्यवसायी स्वरोजगार कोषबाट सवा एक लाख रुपैयाँ ऋण लगे। त्यसको करिब आधा रकम खर्चेर उनले केही...

नेपाली ठग्ने भारतीय एजेन्ट कारबाहीमा

काठमाडौं- नेपाल प्रहरीको लागि ल्याएको सामान जाँचपास प्रक्रियामा ठग्ने भारतीय कम्पनीकारबाहीमा परेको छ। कोलकातास्थ्ति नेपाली महावाणिज्यदूतावासले नेपाल प्रहरीको सामान ल्याउँदा ठगेको आरोपमा कोलकाताको रसेल स्ट्रिटस्थित शुभम इन्टरप्राइजेजलाई कारबाही गरेको हो।...

बैंकले खाइदियो ग्राहकको पाँच करोड

बैंकले खाइदियो ग्राहकको पाँच करोड

काठमाडौं-राजधानीको झोंछेस्थित न्यु एसिया प्यासिफिक ट्रेडर्सका सञ्चालक विश्वनाथ अग्रवाल त्यतिखेर छाँगाबाट खसेझैं भए, जब एचएन्डबी डेभलपमेन्ट बैंकमा रहेको आफ्नो खाताबाट झन्डै ५ करोड रुपैयाँ गायब भएको थाहा पाए।

पर्यटक बढे, व्यापार घट्यो

पर्यटक बढे, व्यापार घट्यो

पर्वत-अन्नपूर्ण पदयात्रामा जाने पर्यटक बढे पनि वीरेठाँटी क्षेत्रका होटलको व्यापार ओरालो लागेको छ। पोखरा हुँदै आउने पर्यटक वीरेठाँटी नझरी सवारी साधनमा सिधै ताम्ले पुगेपछि व्यापार घटेको हो।‘गत वर्षभन्दा पर्यटक निकै...

कस्ता छन् एप्पलका सबैभन्दा पातला आइप्याड?

कस्ता छन् एप्पलका सबैभन्दा पातला आइप्याड?

लन्डन— एप्पलले आइप्याड एयर टु र आइप्याड मिनी थ्री दुई नयाँ ट्याब्लेट छिटै बजारमा ल्याउँदैछ। विश्वको सबैभन्दा महँगो ब्रान्डको रुपमा स्थान जमाएको एप्पलकाअनुसार यी दुवै ट्याब अहिलेसम्मका सबैभन्दा पातला हुनेछन्।