Friday 12 Mangshir, 2071 |
Menu

अर्थ

केन्द्रीय प्रसारण जोडिएपछि स्थानीय हाइड्रो बन्द

  • १ असार, २०७०
  • ध्रुव दंगाल
  • DISQUS_COMMENTS
Ad MyNepal Nagarik
(0 votes)
सिन्धुपाल्चोक - हिमाली गाउँ थाङपालकोट उज्यालो बनाएको २२ किलोवाट क्षमताको हाँडीखोला तेस्रो जलविद्युत आयोजना महिनादेखि बन्द छ। २७ किलोवाट क्षमताको हाँडीखोला दोस्रो बन्द भएको पनि तीन महिना बित्यो। अझ जिल्लामा ऊर्जा क्रान्तिको लहर भित्र्याउन महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्ने २७ किलोवाटको हाँडीखोला प्रथमको उत्पादन ठप्प भएकै वर्ष बितिसकेको छ।
यी त उदाहरणमात्र हुन्। बिजुली बाल्न केन्द्रीय प्रसारण लाइनप्रतिको उपभोक्ताको आकर्षणले दसकौंदेखि विकट हिमाली गाउँ उज्यालो बनाएका लघु जलविद्युत परियोजना कुनै समस्या नआइकनै धमाधम बन्द भइरहेका छन्। त्यस्ता परियोजना बन्द हुँदा दाता संयुक्त राष्ट्र संघीय विकास कार्यक्रम (युएनडिपी) र सरकारको लाखौं रुपैयाँ लगानीको खेर गएको छ। 'धेरै उपभोक्ताको चाहनालाई लघु जलविद्युतले सुविधा दिन सकेन,' हाँडीखोला तेस्रोका संस्थापक व्यवस्थापक काले तामाङले भने।
ज्यामिरे गाविसमा सवस्टेसन बनेपछि गत वर्ष थाङपालधापसम्म पुगेको राष्ट्रिय प्रसारण लाइनले जिल्लाकै पहिलो हाँडीखोला प्रथमलाई बन्द गरायो। त्यो लाइन यस वर्ष विस्तार भई थाङपालथापको अन्तिम गाउँ चिलाउनेसम्म पुग्दा बीचका तीन परियोजना पनि बन्द गरायो। चिलाउनेमा विस्तार भएको राष्ट्रिय लाइन यस वर्ष छिमेकी गाविस भोताङ पुर्‍याउने अभियानमा गाउँले जुटेपछि त्यहाँको ४० किलोवाट क्षमताको झ्याँडी खोला लघुजलविद्युत परियोजना र अरु साना आयोजनाको भविष्य पनि अन्तिम अवस्थामा पुगेको छ।
 संयुक्त राष्ट्र संघीय विकास कार्यक्रमको सहयोगमा २०५५ बाट ग्रामीण ऊर्जा विकास कार्यक्रम लागु भएपछि धापगाउँमा हाँडीखोला प्रथम बनेको थियो। यसले जिल्लामा ऊर्जा क्रान्तिको लहर ल्याउँदा छिमेकी थापबासीले हाँडीखोला दोस्रो र तेस्रो बनाएर सिंगो गाउँ झलमल बनाए। ६५ घरपरिवारको एउटै बस्ती चिलाउनेलाई झलमल पार्ने तीन किलोवाट क्षमताको चिलाउने पेल्ट्रिक सेट लगायत परियोजना बन्यो। यसको लहर जिल्लाका अन्य भागमा विस्तार हुँदा माइक्रो हाइड्रोका १३, पेल्ट्रिक सेटका ६ र पिको हाइड्रो एक गरी २० परियोजना बने। यी सबैबाट उत्पादित २ सय ८६ दशमलव ४ किलोवाट क्षमताले १० हिमाली गाविसका १८ हजार जनसंख्यालाई लामो समय उज्यालो दियो।
राष्ट्रिय लाइन विस्तारले हालसम्म चार लघुजलविद्युत, तीन पेल्ट्रिक सेट र एक पिको हाइड्रो गरी आठ परियोजना बन्द भइसकेका छन्। जिल्ला उर्जा तथा वातावरण शाखाका अनुसार तत्कालीन अवस्थामा प्रतिकिलोवाट डेढदेखि २ लाख रुपैयाँ लगानीमा ती परियोजना बनेका थिए। अहिले प्रतिकिलोवाट उत्पादनमा साढे ३ देखि ४ लाख रुपैयाँ खर्च हुन्छ।
केन्द्रीय प्रसारण लाइन विस्तार भएको हाँडीखोला पहिलोको संरचना उस्तै छ। प्रयोग नहुँदा संरचना अलपत्र परेको छ। हाँडीखोला दोस्रो, तेस्रो र चिलाउने पेल्ट्रिक सेटको तार उपभोक्ताले राष्ट्रिय लाइन विस्तार गर्दा प्रयोग गरेकाले यी परियोजनाको संरचना पनि अलपत्र अवस्थामा छ। लघु जलविद्युतका परियोजना बन्द हुने क्रम चोकटी पेल्ट्रिक सेटबाट सुरु भएको हो। परियोजना बनेको वर्ष दिनमै राष्ट्रिय लाइन पुगेपछि ७ वर्षअघि नै यो बन्द भएको थियो। बढ्दो जनसंख्यालाई नधानेपछि ५ किलोवाट क्षमताको कात्तिके पेल्ट्रिक सेट दुई वर्षअघि बन्द भयो। राष्ट्रिय प्रसारण लाइन पुगेसँगै  २५ लाख रुपैयाँ खर्चेर निर्माण गरिएको कुञ्चोकस्थित २० किलोवाट क्षमताको ‰याँडीखोला लघुजलविद्युत आयोजना गत साउनदेखि बन्द छ। तार, पोल लगायत सामग्री लाइन विस्तारमा गाउँलेले भागबन्डा गर्दा लघुपरियोजनाको संरचना नै लथालिंग छ।
ऊर्जा तथा वातावरण अधिकृत इन्जिनियर राजेश खाताखोले आयु नसकिंदै लघु पयिोजना बन्द हुन थालेको बताए। 'लघु परियोजनाको आयु १५ वर्ष भए पनि समुदाय जागरुक भएको खण्डमा यसलाई अझ धेरै वर्ष प्रयोगमा ल्याउन सकिन्थ्यो,' उनले भने। बढ्दो जनसंख्या, झन्झटिलो समुदाय परिचालन, प्राविधिक शक्तिको विदेश पलायन र मर्मतमा समस्या आउँदा उपभोक्ता राष्ट्रिय प्रसारण लाइनमा आकर्षित भएको औंल्याए। 'सबै परियोजना समुदायमा गएकाले सञ्चालन र मर्मतसम्भारमा पनि उसकै व्ययभार पर्ने भएकाले झञ्झट नबेहोरिएको हो,' खाताखोले भने। ऊर्जा तथा वातावरण विकास शाखाका अनुसार लघु परियोजनामा समुदायको श्रमदानबाहेक करिव ४ करोड रुपैयाँ खर्च भएको छ।
निर्माणपछि समुदायमा हस्तान्तरण भएका परियोजना मर्मतमा बजेट अभाव हुँदा यो उपेक्षामा पर्दै आएको हो। हाल सञ्चालनमा रहेका परियोजना पनि मर्मतको खाँचो छ। घरमा टिभी राख्ने, फ्रिज चलाउने, उद्योग धन्दा सञ्चालन गर्न चाहनेका लागि लघु परियोजना उपयुक्त मानिंदैन। दुई वर्षअघि दुई परियोजना निर्माणको अन्तिम चरणमा पुगे पनि उपभोक्ताले राष्ट्रिय प्रसारण लाइन तान्ने भन्दै बजेट नै फिर्ता गरे। गोल्चे र सेलाङ गाविसमा १४ र १६ किलोवाट क्षमताको  सुपलिङ खोला र सेलाङ खोला लघु जलविद्युत परियोजनाको विस्तृत सर्वेक्षण रिपोर्ट र समुदाय परिचालनको प्रक्रिया सकिएको अवस्थामा समुदायले पौने १८ लाख रुपैयाँ अनुदान नै फिर्ता गरेका थिए। यद्यपि यी गाउँमा अहिलेसम्म राष्ट्रिय प्रसारण लाइन विस्तार भइसकेको भने छैन।
ग्रामीण ऊर्जा विकास कार्यक्रमलाई दुई वर्षअघि ग्रामीण जिविकोपार्जनका लागि नवीकरणीय उर्जा कार्यक्रममा रुपान्तरण गरिएको छ। नेपाल सरकार र युएनडिपीको समेत लगानी रहेको कार्यक्रममको मुख्यदाताको रुपमा अहिले विश्व बैंक छ।

‘जलविद्युत लगानीमा बाटो खुल्यो'

काठमाडौं-१८औं सार्क शिखर सम्मेलन भइरहँदा उद्योगी, व्यवसायीको ध्यान भने आर्थिक तथा व्यापारिक सम्झौतामा बढी केन्द्रित थियो। सम्मेलनको क्रममा भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी र पाकिस्तानका प्रधानमन्त्री नवाज सरिफबीचको ‘बढी ल्यांग्वेज'ले सबैको...

साताभित्र माटो प्रयोगशाला भ्यान सञ्चालनमा

साताभित्र माटो प्रयोगशाला भ्यान सञ्चालनमा

काठमाडौं-भारतले निःशुल्क उपलब्ध गराएको माटो प्रयोगशाला भ्यान आउने १९ गतेबाट औपचारिक सञ्चालनमा आउने भएको छ। १८औं सार्क शिखर सम्मेलनमा भाग लिन आएका भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले उक्त प्रयोगशाला भ्यान नेपाललाई...

२६ वर्षदेखि औद्योगिक क्षेत्र विस्तार ठप्प

बुटवल-छब्बीस वर्षदेखि मुलुकमा साबिक औद्योगिक क्षेत्रको विस्तार र नयाँ स्थापना हुन सकेको छैन। औद्योगिक क्षेत्रको विस्तार तथा नयाँ स्थापनामा ध्यान नदिँदा मुलुकको औद्योगिकीकरणमा नकारात्मक प्रभाव परेको उद्योगी, व्यवसायीको भनाइ छ।

सार्क सदस्यबीच व्यापारमा झन्झटै झन्झट

काठमाडौं-नेपालबाट भुटानमा बियर, तयारी चाउचाउ, साबुन, जुस, धुप, हातेझोला लगायत वस्तु निकासी हुन्छ। त्यहाँ तरकारी, खाद्यान्न जस्ता वस्तुको बजार र माग दुवै राम्रो छ। तर नेपालले भुटानको मागअनुसार सामान पठाउन...

काठमाडौं–दिल्लीका बस यात्रुलाई बेलहियामा स्वागत

काठमाडौं–दिल्लीका बस यात्रुलाई बेलहियामा स्वागत

भैरहवा- नेपाल भारतबीच सरकारी स्तरबाटै काठमाडौं–दिल्ली रुटमा सञ्चालन गरिएको बसलाई बुधबार बेलहियामा स्वागत गरिएको छ। प्रधानमन्त्री सुशील कोइराला र भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले काठमाडौंमा आ–आफ्नो झन्डा फहराएर सुरु गरेको बसलाई...

सीमा नराखी विदेशी लगानी नीति

काठमाडौं-उद्योग मन्त्रालयले लगानीको सीमा (थ्रेसहोल्ड) नराखी वैदेशिक लगानी नीतिको मस्यौदालाई अन्तिम रुप दिएको छ। मन्त्रालयले मन्त्रिपरिषदमा पेस गर्न ठिक्क पारेको मस्यौदामा विदेशीले नेपालमा लगानी गर्ने सीमा र नेपालीले विदेशमा लगानी...

साताभित्र सुनकोसी अस्थायी सञ्चालन

साताभित्र सुनकोसी अस्थायी सञ्चालन

सिन्धुपाल्चोक-मांखा कान्ले पहिरोले क्षतिग्रस्त विद्युत प्राधिकरण स्वामित्वको सुनकोसी जलविद्युत केन्द्र एक साताभित्र सञ्चालनमा आउने भएको छ। तत्कालका लागि अस्थायी रुपमा सञ्चालनमा ल्याउन लागिएको हो। झन्डै तीन महिनाअघि १०.०५ मेगावाट क्षमताको...

प्रधानमन्त्री गुहार्दै भोटेकोशी

सिन्धुपाल्चोक- स्थानीयबासीले ३५ प्रतिशत सेयर माग्दै प्रसारण लाइन विस्तारमा अवरोध जारी राखेपछि ४५ मेगावाट क्षमताको भोटेकोसी जलविद्युत कम्पनी समस्या लिएर प्रधानमन्त्री कहाँ जाने भएको छ। मध्यमार्गी बन्ने विश्वास गरिएका स्थानीय...